Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Laat je God - en jezelf - in de steek, als je op vakantie even niet bidt?

Religie en Filosofie

Maaike van Houten

© Hollandse Hoogte
Theologisch elftal

Niet alle gelovigen houden in de vakantie vast aan het ritme van bidden en naar de kerk gaan. Laten zij God in de steek, of is het geen ramp om even pauze te nemen van rituelen? 'Het gebed wordt de ademhaling van de ziel genoemd. Probeer maar eens een dag geen adem te halen.'

Vakantie is - als het meezit - een tijd van niks hoeven. Niet werken, geen sportclub, geen koor, geen sociale verplichtingen. Voor gelovigen betekent op vakantie zijn ook: niet naar de eigen kerk, moskee of synagoge. Zij kunnen, waar dan ook, wel blijven bidden. Een Bijbel of Koran reist makkelijk mee, ook in het buitenland is er een gebedshuis in de buurt om op de heilige rustdag naar toe te gaan. 

Lees verder na de advertentie

Maar moet dat ook? Wat staat er op het spel als een gelovige vrij neemt van z'n rituelen? Mag hij een pauze inlassen? Kortom, kan het geloof ook met vakantie?

Hersteld hervormd predikant Wim van Vlastuin, ook hoogleraar theologie en spiritualiteit van het gereformeerd protestantisme aan de VU, staat op het punt van vertrek. Morgen hoopt hij naar het Duitse Thüringen te gaan. Hij heeft opgroeiende kinderen, vier van de zes gaan mee. De Anglicaanse priester Alja Tollefsen, net gepensioneerd, heeft twee volwassen kinderen. Tollefsen, sinds zeven jaar weduwe, gaat de laatste jaren in de vakantie naar haar dochter in Zweden. Ze weet niet of dat er deze zomer van gaat komen. Ze heeft net in het ziekenhuis gelegen en is herstellende.

Van Vlastuin: "In principe doen wij als gezin als we met vakantie zijn dezelfde dingen als thuis. We eten drie keer per dag samen en dat is een goede gelegenheid om de Bijbel te openen en te bidden. We zitten op een vakantiepark met Nederlandse christenen. We komen op zondag samen in de kerk. In de twee kerkdiensten ga ik voor. Ook als we onderweg zijn, ga ik voor in gebed, hardop. Dat moet kunnen, om het zo te zeggen. Ik merk niet dat dit in publieke gelegenheden raar gevonden wordt."

Tollefsen: "Ik kan nu zelf mijn tijd indelen als ik op vakantie ga. Maar toen de kinderen klein waren, had ik op vakantie minder ruimte voor gebed. Er waren te veel mensen om me heen, en ik ben niet zo iemand die een half uur alleen in de tent gaat zitten. Het kwam er vaak niet van. Bijbellezen na het eten hebben we nooit gedaan. Dat is een typisch protestantse gewoonte, maar ik ben katholiek opgevoed. Ook de Anglicaanse traditie kent dat ritueel niet."

Van Vlastuin: "Bij deze vraag moet ik denken aan de feestdagen in Israël, Loofhuttenfeest, Grote Verzoendag, dat waren hele gebeurtenissen, als iedereen te voet naar Jeruzalem ging. Men had vrij van het dagelijks werk, maar vrije tijd was geen onderbreking van religie, maar juist de beoefening ervan. Als je al van vakantie kon spreken, dan was die gericht op religie."

Tollefsen: "Paulus zegt dat je voortdurend moet bidden. Maar wat is bidden? Dat is niet zomaar woorden prevelen. Ik bid in de zin van: God is een altijd bestaande realiteit in mijn leven. Ik denk dat dat bewustzijn ook bidden is. Dat moet je niet te nauw formuleren. In gezelschap hoef je niet altijd wat te zeggen. Ik denk dat dat ook voor bidden geldt."

Van Vlastuin: "Het gebed wordt de ademhaling van de ziel genoemd. Probeer maar eens een dag geen adem te halen. Het is een basisbehoefte van je ziel. Het is geen discussie of je dat moet stoppen, of niet. Bijbellezen zou je het voedsel voor je ziel kunnen noemen, probeer maar eens veertien dagen niet te eten. Er zijn tijden dat je wat onregelmatiger eet, er zijn tijden dat je wat onregelmatiger bidt, maar dat moet niet je structuur worden."

Tollefsen: "Vakantie nemen van het bidden, in de zin dat het ophoudt, dat gaat voor mij persoonlijk niet op. Maar het is niet erg als dat voor anderen wel zo is. Iedereen is verschillend, en dat mag ook. Zelf heb ik het als een probleem ervaren dat het er in de vakantie niet van kwam. 

"Ik geloof niet dat er iemand boven zit die zegt: wat vreselijk dat je niet aan me denkt. Ik denk dat God een begripvol, zachtmoedig iemand is, een grote vogel die op een afstandje wacht en zich nooit op zal dringen. Hij is er na de vakantie ook gewoon."

Van Vlastuin: "Ja, ik geloof wel dat Hij er ook na de vakantie is. Maar de vraag is of je je daardoor moet laten leiden, of je niet tekortdoet aan je eigen verantwoordelijkheid om de relatie te onderhouden. Er kunnen in het christelijk leven veel periodes zijn van ongeloof, afval, inzinking, duisternis, noem maar op. God is groter dan die situaties. Maar ik denk niet dat wij het daarop moeten laten aankomen. Dit heb je in eigen hand. Zonder God ben je vervreemd van jezelf. Je laat God in de steek en jezelf."

Tollefsen: "Dat geloof ik absoluut niet, dat je God dan in de steek laat. Ik bekijk het praktisch: het lukt even niet. Als mijn dochter geen tijd voor me heeft, is de verhouding ook niet meteen afgelopen."

Van Vlastuin: "Zo kun je daar niet over spreken. Het best zou zijn dat je je niet prettig voelt als je geen tijd vindt om te bidden. Als je in je gebed God ontmoet, dan wordt jouw ziel gevoed, je ervaart er het effect en de kracht van. Je kunt niet zonder. Als het geen verschil maakt, als je dat niet mist, is het een leeg ritueel geworden."

Tollefsen: "Ik moet even nadenken of ik het daarmee eens ben. Dat zou kunnen zijn, maar ik vind het een beetje een straffe uitspraak. Het is gelijk zo veroordelend als je dat een leeg ritueel noemt. Het kan best dat mensen zeggen: als ik een tijd niet gebeden heb, ga ik daarna weer met hernieuwde moed verder. Ik geloof niet dat er één lijn in te trekken is. 

"Nee, ik ben het er dus niet mee eens. Ik denk wel dat je moet blijven nadenken over de vraag: wat is de reden om vast te houden aan het geloof? Dat ik een goed mens ben, dat ik doe wat God wil, en dat ik dat vol blijf houden. Daar kan je heus weleens pauze van nemen, daar ga je echt niet dood van."

Van Vlastuin: "Nee, van je geloof kun je geen pauze nemen. Ik zou het eerder omdraaien: als je van je werk vrij hebt, kun je eens wat extra geestelijk ademhalen, of een mooi boek te lezen, of een christelijk boek. Dat het fout is om dat niet te doen is me wat te moralistisch. Maar als het geloof werkelijk de diepste essentie van je leven uitmaakt, kan ik me niet voorstellen dat je dat even kunt parkeren."

Tollefsen: "Ik doe dat zelf ook niet. Ik denk dat het absoluut nodig is dat je periodes inlast waarin je je concentreert op het bidden. Maar dat hoeft niet per se in de vakantie te zijn."

In het Theologisch elftal reflecteren twee godgeleerden uit een poule van elf op de actualiteit. Lees hier eerdere afleveringen.

Deel dit artikel