Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kunnen boekhandelaars wel boeken bekritiseren?

Religie en Filosofie

Leonie Breebaart

© Maartje Geels
column

Hoe gaat het met de literatuur? Wat is haar status? Kan een nieuwe roman nog het gesprek van de dag zijn? Dat zijn iedere nieuwe Boekenweek weer bange vragen en het antwoord ligt opvallend vaak bij ‘De Wereld Draait Door’, het praatprogramma van Matthijs van Nieuwkerk. 

Een maand geleden betoogde Sander Bax in Letter & Geest dat fictie niet past in het format van de snelle talkshow. Schrijvers die worden uitgenodigd bij DWDD krijgen vragen over hun leven, niet over hun roman; alles wordt naar het waargebeurde getrokken. Het leek me een terecht punt, als je ziet hoe wanhopig de uitgenodigde schrijvers in DWDD het gesprek over hun persoon meestal naar hun werk hopen te sturen: “Daar gaat mijn boek ook over”, probeerde Jan Siebelink deze week nog.

Lees verder na de advertentie

Maar erger vind ik eigenlijk, dat critici door Matthijs van Nieuwkerk zelden of nooit worden uitgenodigd, zodat je maar blijft denken aan Arnold Heumakers, die alweer tien jaar geleden mocht uitleggen waarom hij kritiek had op Herman Kochs succesroman ‘Het diner’, een gesprek waaraan DWDD-tafelheer Hugo Borst zich zo ergerde, dat hij Heumakers neerzette als mannetje dat ‘fouten maakte’ en die zich niks hoefde te verbeelden.

Misverstand

Dat is alweer lang geleden en enthousiasme voor literatuur, voor de schrijver vooral, valt Matthijs van Nieuwkerk niet te ontzeggen. Maar het misverstand dat denken en spreken over romans iets is dat iedereen even goed kan, dat lijkt in deze knap gemaakte talkshow nog niet verdwenen te zijn.

Je ziet dat misverstand terug in ‘Het Boek van de Maand’, op het eerste gezicht een sympathiek onderdeel van DWDD, dat me steeds meer begint te ergeren, omdat ik na al die jaren nog niet begrijp waarom voor zo'n panel geen critici worden uitgenodigd, maar alleen boekhandelaars.

Wie behoefte heeft aan een langzamer gesprek over literatuur, kan een krant lezen of een nicheprogramma aanzetten, zoals VPRO’s ‘Boeken’

Ik heb helemaal niks tegen de boekhandelaars, maar het is hun vak boeken te verkopen, niet om erover te praten. En dat merk je aan de bewoordingen waarin ze hun enthousiasme gieten, uitzonderingen daargelaten. “Heel aangrijpend.” “Je voelt, ze móet dat boek schrijven.” “Dit blijft je zo bij!” “Dit is zo'n openhartig boek. Woorden schieten tekort.”

Toegegeven, meer krijgen ze er ook niet tussen, want voor je het weet roept Matthijs van Nieuwkerk “Fijn!”, ten teken dat de spreektijd voorbij is. Maar ‘heel aangrijpend’ voegt niks toe aan wat de kijker zelf al kon verzinnen en wat er op het achterplat van al die prachtige boeken ook al staat, meestal weggerukt uit minder eenduidige besprekingen.

Invloed

Maar goed, dat is DWDD. Wie behoefte heeft aan een langzamer gesprek over literatuur, kan een krant lezen of een nicheprogramma aanzetten, zoals VPRO’s ‘Boeken’.

Dat kan inderdaad, maar DWDD heeft invloed. Als daar boekhandelaars op de stoel zitten van critici, kan weldenkend Nederland zomaar de indruk krijgen dat je het gesprek over literatuur best kunt overlaten aan liefhebbers die niet verder komen dan “dit blijft je zo bij”. Schaf die krantenrecensies dan ook maar af. En kijk toe hoe het gesprek over de nieuwe Buwalda of de nieuwe Pfeijffer uitdooft tot een uitwisseling van reclameteksten en particuliere ervaringen die niets bijdragen aan een echt publiek debat.

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar column de actualiteit op filosofische wijze. Lees meer columns op trouw.nl/leoniebreebaart.

Deel dit artikel

Wie behoefte heeft aan een langzamer gesprek over literatuur, kan een krant lezen of een nicheprogramma aanzetten, zoals VPRO’s ‘Boeken’