Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kritiek op van misbruik verdachte boeddhistische leermeester is niet welkom

Religie en Filosofie

Marinde van der Breggen

Sogyal heeft nooit excuses aangeboden aan de slachtoffers maar heeft de aantijgingen ook nooit ontkend. © EPA

Rigpa, de boeddhistische onderwijsorganisatie van de wereldberoemde leraar Sogyal Rinpoche, probeert schoon schip te maken nadat haar leermeester is beschuldigd van misbruik. Maar volgens critici is dat alleen voor de bühne.

Het boeddhisme aan de man brengen in het westen. Dat was de missie van de Tibetaanse geestelijke Sogyal Rinpoche toen hij in de jaren zeventig zijn onderwijs in het westen, waaronder Nederland, begon. Dat lijkt te zijn gelukt. Mede dankzij hem zijn boeddhistische praktijken als mindfulness en meditatie inmiddels behoorlijk ingeburgerd.

Lees verder na de advertentie

Sogyal werd in de westerse wereld in een klap bekend toen zijn boek 'Het Tibetaanse boek van leven en sterven' een bestseller werd. In Nederland eindigde het boek in 2011 nog op de tweede plaats in de verkiezing van het mooiste spirituele boek. Prominente boeddhistische leiders als de Dalai Lama lopen met Sogyal weg. Zijn organisatie voor boeddhistisch onderwijs, Rigpa, groeide uit tot een waar imperium. Er zijn inmiddels 130 Rigpa-centra in dertig landen. Leerlingen kunnen er terecht voor meditatiesessies, cursussen en retraites.

In Nederland heeft Rigpa vier vestigingen. De centra in Amsterdam, Rotterdam, Groningen en Nijmegen hebben samen een vaste kern van zo'n vierhonderd studenten. Op de agenda staan cursussen met titels als 'Het Alomvattend Pad' en 'In het licht van Boeddha'. Ook kunnen geïnteresseerden zich inschrijven voor een introductiecursus meditatie of een weekendretraite om 'echt tot rust te komen'.

Maar Rigpa's oprichter ligt onder vuur. En niet voor het eerst. Al sinds Sogyal Rinpoche begon met lesgeven, duiken er beschuldigingen van misbruik op en doen verhalen de ronde over zijn onconventionele lesmethoden. Nadat acht van Sogyals vertrouwelingen in juli 2017 hun leraar in een open brief confronteerden met zijn wangedrag, legde hij in augustus zijn functie als spiritueel directeur van Rigpa neer en trok zich terug 'in retraite'.

Op dit moment wordt hij behandeld voor darmkanker, hoogstwaarschijnlijk in Thailand. Vorig najaar werd hij geopereerd, waarna hij chemotherapie kreeg. Deze week schreef hij in een persoonlijk bericht op zijn Facebookpagina dat hij de chemo inruilt voor traditionele Ayurvedische en Tibetaanse behandelingen en dat hij op doktersadvies voorlopig zijn periode van 'complete rust' voortzet.

Er zou een onafhankelijk onderzoek komen naar de beschuldigingen van misbruik. Vorige maand liet de organisatie weten dat het Britse advocatenkantoor Lewis Silkin die taak op zich gaat nemen. Dat kantoor onderzoekt ook de beschuldigingen aan het adres van acteur Kevin Spacey in zijn tijd als artistiek directeur van het Old Vic theater in Londen. Er zijn geen strafzaken, benadrukt de boeddhistische organisatie, maar ze begrijpt dat het 'haar plicht is de beschuldigingen tegen Sogyal Rinpoche te onderzoeken'.

Ze suggereren dat ze een nieuw beleid aan het uitzetten zijn, maar er zitten nog precies dezelfde mensen

Oane Bijlsma

In diezelfde verklaring presenteert Rigpa haar nieuwe bestuur, dat de organisatie gaat leiden na het vertrek van Sogyal. Het lijkt een poging schoon schip te maken na alle beschuldigingen aan het adres van hun oprichter en boegbeeld. Maar volgens critici zijn de maatregelen alleen voor de bühne en is er niets wezenlijks veranderd bij Rigpa.

Geen vertrouwen

Ex-Rigpalid Oane Bijlsma, die vorig jaar in een aflevering van 'Brandpunt' over haar ervaringen met Sogyal vertelde, heeft geen enkel vertrouwen in de maatregelen van Rigpa. Want het nieuwe bestuur bestaat uit leden van de oude garde, die Sogyal altijd verdedigd hebben. "Ze suggereren dat ze een nieuw beleid aan het uitzetten zijn, maar er zitten nog precies dezelfde mensen. Ze zijn allemaal extreem loyaal aan Sogyal en proberen te voorkomen dat er een rechtszaak komt om hun eigen hachje te redden."

De boeddhistische leraren die als adviseurs zijn aangesteld, zouden zich tijdens lezingen in de afgelopen maanden in niet mis te verstane bewoordingen hebben uitgelaten over de acht klokkenluiders. Zo is er op YouTube een video te zien waarin Khenchen Namdrol, een van de adviseurs, stelt dat de briefschrijvers gedreven werden door 'demonische krachten die geneutraliseerd moeten worden'.

Rigpa Nederland laat desgevraagd schriftelijk weten dat het nieuwe bestuur bestaat uit 'mensen die begrip, ervaring, kennis en toewijding van en voor het boeddhistisch onderricht belichamen'. Zij hebben de taak om 'de cultuur van studie en beoefening die zich in de loop van decennia binnen onze organisatie heeft ontwikkeld te waarborgen en de contacten met andere boeddhistische leraren en organisaties te onderhouden'.

Intussen heeft Sogyal volgens Rigpa nog steeds de 'verantwoordelijkheid voor zijn studenten'. Sogyal heeft nooit excuses aangeboden aan de slachtoffers maar ontkende de beschuldigingen ook niet. Hij heeft alleen gezegd dat hij met zijn daden niemand heeft willen kwetsen. Rigpa heeft nooit openlijk afstand genomen van haar leider, de Dalai Lama inmiddels wel.

Die zei in een lezing dat Sogyal zichzelf en het boeddhisme te schande heeft gemaakt. Het aftreden van Sogyal is volgens Bijlsma onderdeel van de show die Rigpa opvoert. "Die titel van spiritueel directeur, die hij zogenaamd heeft neergelegd, heeft hij voor die tijd nooit gehad."

Volgens Rigpa Nederland lopen de meningen over de kwestie 'zeer uiteen'

Marlies Musch stond een kleine tien jaar aan het roer van Rigpa Nederland en is kritisch op hoe de organisatie met de kwestie omgaat. In april 2017 stopte ze als voorzitter en begin januari deelde ze in een e-mail haar studenten mee dat zij en haar man vertrokken. De reden, schrijft ze, is dat ze 'de manier waarop de organisatie opereert terwijl ze zogenaamd onderzoek doet naar het gedrag van Rinpoche en de interne cultuur die dit mogelijk maakte' niet langer kunnen vergoelijken.

Volgens Rigpa Nederland lopen de meningen over de kwestie 'zeer uiteen'. Ze stellen dat 'sommigen vinden dat de organisatie adequaat reageert, anderen niet. Sommigen verkiezen Rigpa te verlaten, anderen niet'. Ze wijzen erop dat ze nog steeds 'de motivatie hebben om de wijsheid van deze traditie door te geven' en dat hun organisatie daarbij 'ook nu nog gesteund wordt door leraren uit onze traditie'.

In 2014 zei een medewerker van Rigpa Nederland nog in Trouw dat hij niets geloofde van alle beschuldigingen aan het adres van Sogyal. "Niemand binnen de organisatie gelooft dit", zei hij. "Dit soort aantijgingen zijn bijna buitenaards." Rigpa Nederland stelt dat binnen de Nederlandse organisatie altijd 'in een open atmosfeer' over de kwestie is gesproken. De citaten van de medewerker in Trouw waren volgens hen 'op persoonlijke titel' en 'compleet uit de context gerukt'.

Ook de acht klokkenluiders, wier brandbrief de zoveelste beschuldiging aan het adres van Sogyal was, hebben weinig vertrouwen in een goede afhandeling door middel van een onderzoek. Hun voormalige leermeester heeft nog steeds niet inhoudelijk op hun beschuldigingen gereageerd en dat steekt hen. 'In plaats daarvan lijkt het erop dat jij en Rigpa bezig zijn aan een enorme PR-campagne om de aandacht af te leiden van je acties', schreven ze half januari in een tweede brief.

Dat Rigpa al een jubelend persbericht uitstuurde over het onafhankelijke onderzoek waar de klokkenluiders aan zouden meewerken, nog voor er contact was tussen hen en de advocaten van Lewis Silkin, suggereert volgens hen dat 'Rigpa nooit van plan was echt naar ons te luisteren, maar vooral bezig is hun imago te redden en ervoor te zorgen dat ze zich niet voor justitie hoeven te verantwoorden.'

De be­schul­di­gin­gen die door de jaren zijn geuit, schetsen een beeld van Sogyal Rinpoche als een perverse despoot

Rigpa Nederland vindt het niet terecht dat de acht 'het gevoel hebben dat ze nu te maken hebben met 'de advocaten van Rigpa'. "Lewis Silkin is een bureau dat gespecialiseerd is in dergelijke onderzoeken enheeft een reputatie hoog te houden wat betreft onafhankelijkheid en degelijkheid."

Driftkikker met een legertje knappe vrouwen

De beschuldigingen die door de jaren zijn geuit, schetsen een beeld van Sogyal Rinpoche als een perverse despoot. Hij zou een driftkikker zijn die uit zijn slof schiet als hij zijn favoriete tv-programma niet kan ontvangen en die een luxueus leven leidt van de donaties van studenten. Hij zou zich 24/7 op zijn wenken laten bedienen door assistenten, koks, chauffeurs en een legertje jonge, aantrekkelijke vrouwen voor zijn seksuele behoeftes.

Tijdens zijn groepslessen zou hij studenten en plein public vernederen en fysiek geweld gebruiken. Zijn volgelingen worden geacht hun meester daar dankbaar voor te zijn omdat hij hun 'verborgen gebreken' aan het licht brengt. Sogyal en zijn medestanders hebben zijn gedrag altijd uitgelegd als 'crazy wisdom'. Wie niet ziet dat zijn methoden een teken van wijsheid zijn, is simpelweg niet verlicht genoeg. Slaan is goed voor de geestelijke zuivering en seks met de grote leermeester is juist een zegen.

De bewoordingen die acht voormalige volgelingen van Sogyal gebruiken in een open brief aan hem, liegen er niet om. 'Je gebruikt je rol als leraar om toegang te krijgen tot jonge vrouwen en intimideert, manipuleert en dwingt ze tot seksuele gunsten.' Daarnaast zeggen ze dat Sogyal zijn studenten bloedige verwondingen en permanente littekens heeft bezorgd. 'Je hebt ons geschopt en geslagen, aan ons haar getrokken, onze oren gescheurd en ons geslagen met diverse objecten zoals je rugkrabber, houten kledinghangers, telefoons, bekers, en nog meer objecten die toevallig binnen handbereik waren.'

Lees ook: Door de meesters van de zwijgzaamheid wordt misbruik niet gemeld


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Ze suggereren dat ze een nieuw beleid aan het uitzetten zijn, maar er zitten nog precies dezelfde mensen

Oane Bijlsma

Volgens Rigpa Nederland lopen de meningen over de kwestie 'zeer uiteen'

De be­schul­di­gin­gen die door de jaren zijn geuit, schetsen een beeld van Sogyal Rinpoche als een perverse despoot