Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kan dat wel, een moskee zonder minaret?

Religie en Filosofie

Eildert Mulder

Een minaret in Tar Afal, Irak. © AFP
Minaret

Kan dat wel, een moskee zonder minaret? Of is dat zoiets als een auto zonder versnellingspook? In Iran slaan voor- en tegenstanders elkaar om de oren in een fel debat. 

Steen des aanstoots is een gloednieuwe, bijna voltooide moskee in het centrum van Teheran, op het kruispunt van twee beroemde verkeersaders, de een genoemd naar de revolutie van 1979 die de sjah ten val bracht en de ander naar de verlosser die aan het eind der tijden zal verschijnen.

Lees verder na de advertentie

Veel gelovigen, vooral die van de harde lijn, vinden het godshuis in aanbouw een postmoderne aanfluiting. Een schuw lelijk eendje, beledigend voor God. Het gebouw heeft minaretten noch koepels. Verder zinkt het in het niet bij het naburige stadstheater, gebouwd in de tijd van de 'ongelovige sjah'. Ook dat doet pijn. De geplande inwijding ging deze zomer niet door. Het stadsbestuur denkt na over een andere bestemming. Een islamitisch cultureel centrum of zoiets.

Het gebouw lijkt op een glooiend Nederlandse duin. Een gedeelte bevindt zich ondergronds, wat het verlegen karakter benadrukt. Klassieke Iraanse moskeeën zijn prachtig en imponerend. De gelovigen moesten onder de indruk raken van de goddelijke almacht of, zo mopperen zeurpieten, het opgeblazen ego van de destijds regerende vorst.

Geen imponeergebouw

De architecten verdedigen hun ontwerp in de Britse krant The Guardian. Ze wilden geen imponeergebouw. Niet de grootheid van God staat voorop maar toegankelijkheid voor gelovigen, vooral jongeren. Die doelgroep is juist nu belangrijk.

De architecten in Teheran beroepen zich op de islamitische oertijd

Onder de jeugd in de hele moslimwereld, niet alleen Iran, grijpt atheïsme om zich heen. De Egyptische president Al-Sisi stelde dat twee jaar geleden al aan de orde. Hij vermoedde dat de moskeeverlating (en in Egypte ook kerkverlating) een tijdelijk verschijnsel zou zijn met als achtergrond de ontgoocheling over de huidige burgeroorlogen. Internethoon van geharde godloochenaars was zijn deel.

De architecten in Teheran beroepen zich op de islamitische oertijd. Volgens overleveringen klonk de oproep tot gebed vanaf het dak van Mohammeds huis, niet vanaf een minaret. Het valt op dat in Iran het verzet tegen de minaretloze moskee vooral uit streng orthodoxe hoek komt. Elders in de moslimwereld veroordelen veel fundamentalisten juist de minaret principieel, als zijnde een zondige ketterij van na Mohammed.

De lelijkheid van die krotmoskeeën gold als een deugd

In de jaren tachtig schoten vooral in Egypte foeilelijke illegale moskeeën als paddenstoelen omhoog, ook zonder koepels of minaretten. Radicale moslims lichtten bouwvakkers van hun bed en dwongen hen om in een enkele nacht zo'n bakstenen plaggenhut uit de grond te stampen. Als het gedrocht 's ochtends een dak had dan mochten de autoriteiten het volgens de wet niet meer meteen platwalsen, vandaar de haast.

De lelijkheid van die krotmoskeeën gold als een deugd. Ze drukte eenvoud uit. In Iran moeten ze van die soberheidscultus weinig hebben. In Saudi-Arabië evenmin. Volgens de Britse krant The Independent overwegen de autoriteiten daar, als bescherming tegen te felle woestijnzon, een gigantisch schuifdak aan te brengen hoog boven de ka'ba, het kubusgebouwtje in Mekka waaromheen kolkende massa's pelgrims cirkelen bij de jaarlijkse hadj. De krant zag een maquette.

Volgens tegenstanders zal als gevolg van die overkapping Gods genade niet langer kunnen neerdalen op de pelgrims. Dat is erger dan het ongerief van wat zonnesteken.

De Saudische plannen beloven nog meer polemieken los te maken dan de moskee in Teheran.

Lees ook: Prestigieuze moskee Teheran geschrapt, want er zit geen minaret op

Lees hier meer afleveringen van de rubriek minaret.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
De architecten in Teheran beroepen zich op de islamitische oertijd

De lelijkheid van die krotmoskeeën gold als een deugd