Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is geweldloosheid tegenover Noord-Korea nog gepast?

Religie en Filosofie

Wolter Huttinga

Kim Jung-un onlangs op een feestje ter ere van de successen van het Noord-Koreaanse atoomprogramma. © REUTERS
Theologisch Elftal

Hoe te reageren op de agressie van Noord-Korea? Kim Jung-un de andere wang toekeren, ook als dat een wisse dood betekent?

Noord-Korea is op oorlogspad', menen de Verenigde Staten. Het land beschikt over kernwapens en geniet ervan ze succesvol tot ontploffing te brengen. Het is niet de vraag óf, maar wel hoe de wereld reageert op dit spierballenvertoon. Tegenover geweld en agressie moet een vorm van ander geweld en agressie staan, zo meende in ieder geval president Trump met zijn belofte van fire and fury voor Noord-Korea. "Ik zeg jullie echter je niet te verzetten tegen wie kwaad doet, maar wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren" - een heel ander geluid van Jezus van Nazareth. Is Jezus' radicale boodschap van geweldloosheid bruikbaar in de wereld van Realpolitik?

Lees verder na de advertentie

"Ken je de wet van Tsjechovs gun? Volgens Tsjechov betekent de terloopse vermelding van een pistool aan de muur in hoofdstuk 1 dat er in hoofdstuk 2 of 3 'vuur' zal klinken. Ook al hebben we die regel met onze kernwapens tot dusver weten te trotseren, deze bewapeningswedloop is pervers en onverantwoordelijk", zegt Alain Verheij, schrijver en theoloog.

Slechte mensen, slechte daden 

Verheij moet denken aan een bijbelverhaal uit 1 Koningen 24: "Toen David nog geen koning was werd hij achtervolgd door de wraakzuchtige koning Saul. Op een dag had hij de kans Saul te vermoorden terwijl die nietsvermoedend in een spelonk, eh, zijn behoefte deed. Dat deed David niet. Hij sneed als bewijs een reep van Sauls mantel en confronteerde hem later met dit feit. Dan citeert hij een oud spreekwoord: 'Slechte mensen, slechte daden'. Kortom: 'Als ik u, o koning, zo slinks had vermoord was ik zelf al net zo slecht'.

"Dat noem ik de geest van het geloof. Uit de vicieuze cirkel van geweld stappen en tegen de natuurlijke geweldsdrang ingaan. Maar het is wel de vraag wat je dat oplevert. David moest nog veel langer strijd en ellende ondergaan door zijn daad van genade. Genade levert dus niet altijd vrede op, maar veeleer een langere periode van geweld. De geweldpleger heeft langer de tijd om door te gaan. Het is dan ook domweg voor iedereen eng om de sfeer van genade en geweldloosheid in te stappen. Jezus kon erover meepraten, hij betaalde ervoor met zijn leven. En een volksstam die ervoor kiest om geweldloosheid te praktiseren is mooi, alleen goeie kans dat we er spoedig over zullen praten in de verleden tijd."

Hen die goed doen

"Ik vind het prachtig, die wijsheid van Jezus. Of mag ik het een spreuk noemen? Het principe van 'iemand de andere wang toekeren' spreekt mij erg aan." Mohamed Ajouaou, docent islamitische theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam zoekt intussen naar parallellen in de Koran. "Soera 3:134: 'Wie hun woede inhouden en mensen vergeving schenken - God bemint hen die goed doen'. En Soera 64:14 leert dat het goed is om andere mensen hun slechte daden niet aan te rekenen, maar ze te vergeven. Dan is Allah ook voor jou vergevend en barmhartig.

"Dit lijken me teksten die zeer dicht bij de christelijke geloofsgrammatica komen, zoals in de zin 'Vergeef ons onze schulden zoals ook wij vergeven onze schuldenaren'. Ik denk dat de Koran een beetje zit tussen het oudtestamentische principe dat je 'een oog voor een oog en een tand voor een tand' mag nemen als vergelding en het nieuwtestamentische principe van 'de andere wang'. Met een neiging naar het laatste. Niet alleen voor de wereld, maar ook voor jou zelf is het beter als je afziet van wraak. Als je je woede inhoudt. Agressie moet je niet met agressie beantwoorden. Rechtvaardige vergelding van kwaad is niet verboden, maar vergeving schenken is beter.

Kun je de ander nog vergeven als die je heeft weggevaagd?

Mohamed Ajouaou

De-escaleren 

"Soera 8:60 daarentegen getuigt van politieke nuchterheid in de huidige context: 'Je moet je bewapenen om je vijand schrik aan te jagen'. Hoe kan je iemand de andere wang nog toekeren als die ander je al heeft weggevaagd? Als je jezelf verzwakt, ben je straks alleen maar verlamd van schrik en niet meer in staat om nog te reageren. Wat mij betreft is het devies met Noord-Korea dan ook: de-escaleren en intussen wel op je hoede zijn."

Verheij: "De-escaleren inderdaad. We hoeven de zware woorden over geweldloosheid bij Kim Jong-un en Trump nog niet eens uit de kast te halen. Dat zijn gewoon twee macho-mannetjes met maniakale trekjes. Als een van beide besluit zich even koest te houden is in principe de lucht al weer geklaard. David en Jezus zijn dan nog niet eens in zicht.

Heb uw vijanden lief 

"Intussen blijf ik het ingewikkeld vinden hoor, die radicale bergrede-ethiek van Jezus. 'Heb uw vijanden lief'. Met name als iemand een ander te na komt ben ik weinig vredelievend. En op politiek niveau vind ik het helemaal lastig. Als christen zou ik nooit mijn handtekening zetten onder de goedkeuring voor een bombardement. Ondertussen vind ik het ook niet goed om een idealistische roeptoeter aan de zijlijn te blijven en geen vuile handen te durven maken.

Jezus volgen betekent bereid zijn dood te gaan

Alain Verheij

"Jezus' ethiek is ontzettend scherp. Hem volgen betekent gewoon dat je bereid bent om dood te gaan. En daarmee dan het eeuwig leven te winnen. Het punt is: mensen zijn daartoe niet bereid. Ze verlangen niet naar dood en eeuwig leven. Ze verlangen naar een lang en gelukkig leven."

Lees meer afleveringen van Het Theologisch Elftal



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Kun je de ander nog vergeven als die je heeft weggevaagd?

Mohamed Ajouaou

Jezus volgen betekent bereid zijn dood te gaan

Alain Verheij