Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is angst onder moslims terecht?

religie en filosofie

Eildert Mulder

Moslima's in Nederland. © ANP
Column

Afgelopen zaterdag uitten in de Verdieping drie moslims hun zorgen over hun toekomst in Nederland en Europa. Een van de aanleidingen was de moordpartij in Quebec, waar een Canadese moslimhater in een moskee zes mensen doodschoot. De Nederlandse moslims hadden het over de jaren dertig en zeiden bang te zijn dat hun iets vergelijkbaars zou kunnen overkomen als destijds de Joden.

De verwijzing naar de jaren dertig kwam hard aan. De drie schonden een soort taboe. Er zit iets tegenstrijdigs in. Nederland herdenkt elk jaar uitgebreid de verschrikkingen van de jaren dertig en veertig. Maar vergelijkingen van toen met wat er in het heden gebeurt of in de toekomst zou kunnen gebeuren, gelden doorgaans als ongepast of in elke geval zwaar overdreven.

Lees verder na de advertentie

Toch behoort de Holocaust tot de geschiedenis, tot de opeenstapeling van ervaringen van de menselijke gemeenschap. En daardoor kun je herhaling in welke vorm dan ook nooit helemaal uitsluiten.

Vergelijking

Een verwijzing naar de Holocaust of de aanloop daarheen heeft wel een nadeel. De discussie dreigt vervolgens vooral over die vergelijking te gaan. Terwijl de kern van de boodschap van de drie moslims is dat ze zich ernstige zorgen maken. Ze ontvingen dinsdag in deze krant een berisping van columnist Ephimenco. Hij somde verschillen op tussen het Duitsland van de jaren dertig en de situatie van Europese moslims nu. Hij maakte duidelijk dat de Duitse Joden ook toen al, terwijl het ergste nog moest komen, ontzettend veel meer te verduren kregen dan moslims nu. Ephimenco vond dat de drie moslims het onpeilbare leed van de Joden bagatelliseerden en wees ook op de kwalijke rol van de moefti van Jeruzalem, die in 1941 Hitler bezocht.

Nadeel van vergelijken met de Holocaust: het gaat dan alleen nog daar over

De feiten kloppen, maar toch overtuigt Ephimenco niet. De drie moslims hebben het over een tendens die bij hen associaties oproept met de jaren dertig. Dat is wat anders dan dat ze zich nu meteen al gelijkstellen met de Joden van toen.

Tegen de grondwet in

Het is ook de vraag of je Nederlandse moslims anno nu in redelijkheid om de oren mag slaan met een zotte Palestijnse moefti van driekwart eeuw geleden. Natuurlijk was dat een rotzak, maar toch was de Holocaust het werk van Europeanen, ook Nederlanders, met in de hoofdrol Oostenrijkers en Duitsers, meestal christelijk opgevoed. De daders waren geen moslims.

Er zijn talrijke andere scenario’s denkbaar, niet meteen genocidaal maar toch akelig genoeg

Je moet hartenkreten niet te letterlijk en fundamentalistisch interpreteren, zeker niet na een drama als in Quebec en de optredens van Trump. Zet die verwijzing naar de jaren dertig en de Joden even tussen aanhalingstekens en kijk dan wat er overblijft. Er zijn talrijke andere scenario’s denkbaar, niet meteen genocidaal maar toch akelig genoeg. We hebben in Nederland te maken met een politieke partij die, met een lange neus naar de grondwet, de moskeeen wil sluiten en de Koran wil verbieden en die in maart weleens de verkiezingen zou kunnen winnen. Dat zijn geen kleinigheden.

Angst

Ephimenco wijst erop dat er in de jaren dertig geen Joden waren die gruwelijke aanslagen pleegden. Dat is helemaal waar. Er bestonden inderdaad geen joodse evenknieën van Al Qaeda of IS. Maar juist dat gegeven zou bij moslims de angst kunnen aanwakkeren.

De Joden viel niets te verwijten en toch gingen ze ten onder. Is het dan zo wonderlijk wanneer Europese moslims op termijn het ergste vrezen voor henzelf, juist nu terroristische geloofsgenoten alle moslims in een kwaad daglicht plaatsen en sociale media een frontgebied vertonen vol knetterende hersenloze scheldwoordenmitrailleurs?

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Nadeel van vergelijken met de Holocaust: het gaat dan alleen nog daar over

Er zijn talrijke andere scenario’s denkbaar, niet meteen genocidaal maar toch akelig genoeg

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.