Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ik ben opnieuw katholiek, maar gedraag me als een protestant

Religie en Filosofie

Stephan Sanders

© Jean-Pierre Jans

Stephan Sanders is gelovig geworden en doet daar verslag van. Vandaag: hoe de rooms-katholieke Sanders zich thuisvoelt bij het protestantse geworstel.

Mijn oude, instinctieve weerzin jegens het christendom en vooral jegens christenen lag hierin besloten: dat zij in mijn adolescente herinneringen - jaren '70 - altijd zo opzichtig worstelden. Met zichzelf. Met God. Later, met kruisrakketen en loyaliteiten. En wel ja, met de Vrede.

Lees verder na de advertentie

Ik vond dat nogal exhibitionistisch, en ook aanstellerig: alsof christenen het geestelijk worstelen uitgevonden hebben, en het patent erop bezitten. Ik kijk nu vooral naar de protestantse hoek: want waar innerlijk geworsteld wordt in Nederland, en wel voorbeeldig, daar zijn protestanten. Dat handenwringende van Wim Aantjes, het diep getroffene van Aantjes, alles vond ik als jongeman even onethisch als onesthetisch - waarschijnlijk omdat iedere jongeman even onder de indruk is van Nietzsche en zijn idee van zelfoverwinning in de Übermensch.

Let wel: Van Agt vond ik natuurlijk ook vreselijk, want hypocriet en achterbaks.

Mijn moeder had een zwak voor Aantjes. Ik herinner me dat ik dat niet kon uitstaan. Men kan een oedipaal motief vermoeden.

Nu ben ik, na veertig jaar sluimer, opnieuw katholiek, en ik gedraag me als een protestant

Dat waren de geloofssmaken van mijn jeugd. Nu ben ik, na veertig jaar sluimer, opnieuw katholiek, en ik gedraag me als een protestant. Ik worstel. Ik worstel denk ik nog meer dan voor ik gelovig werd. Het misverstand dat God werkt als universele diazepam (valium) is hierbij opgeruimd.

Worstelen met oude demonen, halfverteerde levensfeiten, met schuld en schaamte en nu dus ook met God. En met Christus. Elke dag opnieuw 'Kan ik u aannemen? Kunt u mij aannemen?' Het katholieke schuilt 'm geloof ik in dit feit: ik weet dat de geloofsetiquette voorschrijft dat je de tweede vraag als eerste moet stellen, en toch ben ik geneigd schuld en boete te vergeten en te beginnen bij het ik.

Katholieken zijn de zondaars der wereld - en zij accepteren het.

Tekst loopt verder onder de afbeelding

© martien ter veen

Protestanten

Gek genoeg is het voor mij gemakkelijker me te verplaatsen in het reformatorische en het bevindelijke dan in het vrijzinnig protestantisme, dat zoveel dichter bij mijn levenservaring en opvattingen ligt. De slogan van de remonstranten: 'Mijn god begint bij jou'. Dat is in zekere zin 'waar', want iemand moet beginnen te geloven, en wel het liefst degene die het aangaat. Maar God als uitbreiding van het Ik, als een serre zogezegd. Een gruwel.

Ik ben altijd weer verbaasd hoe pijnlijk dichtbij ik de 'worstelingen' beleef. Met het moeder- en vaderbeeld, met de dood en met de levensfeiten

Ik ben altijd weer verbaasd hoe pijnlijk dichtbij ik de 'worstelingen' beleef. Met het moeder- en vaderbeeld, met de dood en met de levensfeiten. Met mezelf. Ik dacht vroeger: dat wordt later minder. Maar nee, erger nog, met het geloof er ook nog bij. Het maakt dat alles meer vlees snijdt - eigen vlees. Ik verwacht meer van mezelf als gelovige, en los het vaak niet in.

U ziet: inmiddels volleerd protestant, vol 'inwendige zending', van het orthodoxe soort.

En toch het katholicisme als de gebenedijde hand, die boven mijn hoofd hangt, en boven de geschiedenis; de oude catholica, met al die paradoxen en onwaarschijnlijkheden. De Moederkerk. Het uiteindelijk vanzelfsprekende, het niet-geworstel. Het mystieke geheel.

Gerard Reve, mijn patroonheilige, kan ik me nog wel voorstellen als gereformeerde-bonder, maar niet als doopsgezind of van het Apostolisch Genootschap. (Ik heb die denominaties gegoogled.)

Elk kind droomt van eenheid, zeker als de ouders gaan scheiden: zoiets levert een trauma op, van het Verloren Paradijs-achtige soort. Geen scheuring. Elk kind van gescheiden ouders beleeft opnieuw de zondeval.

Moet 'de politiek' daarom het scheiden verbieden of minstens moeilijker maken? Wat een onbeleefde opvatting, alsof God zich verlaat op onze politieke partijen en zijn Stem heeft gegeven. De politiek moet veel, maar niet namens God spreken. Het maakt God minder, en de politiek trouwens ook. Het besef van gruwelijke scheidingen voor kinderen moet voldoende zijn om God er niet bij te halen. Het is zo'n platitude, letterlijk, van wat alle dag gebeurt.

Ik had een mooi gesprek met een bevindelijk theoloog, een prachtig gesprek, maar toch stak op een zeker moment de platitude 'homoseksualiteit' op: hij een beetje verlegen, ik ook. Hij van goeden wil, ik ook. Hij van de welwillende soort, ik ook. Maar ik ook van de homoseksuele.

Het werd een fraai, gestileerd geworstel, wij beiden zeiden zo tegelijkertijd: 'Nee, na U. Nee, na U.' De oecumene in een notendop.

Hij is een theologische man, zeer gelovig, bewogen. Ik een homoseksueel, die katholiek wil.

Ja, één in Christus - maar het hoeft niet in alles.

Deel dit artikel

Nu ben ik, na veertig jaar sluimer, opnieuw katholiek, en ik gedraag me als een protestant

Ik ben altijd weer verbaasd hoe pijnlijk dichtbij ik de 'worstelingen' beleef. Met het moeder- en vaderbeeld, met de dood en met de levensfeiten