Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Homoseksualiteit blijft lastig bij het Reformatorisch Dagblad

Religie en Filosofie

Isabel Baneke

Wat is dat voor krant, die een folder verspreidt met een foto van zoenende homo’s met een rood kruis erdoor? Trouw neemt een kijkje op de redactie van het Reformatorisch Dagblad.

Op de werkvloer ijsbeert een handjevol journalisten rustig heen en weer. De krant van vanavond had al een paar minuten geleden naar de drukker gemoeten, maar er is een fout op de voorpagina ontdekt. Het woord ‘windmolens’ in de kop moet ‘windparken’ zijn.

Lees verder na de advertentie

Op de meeste redacties leiden dit soort blunders tot luid getier. Zo niet hier, in het grijze kantoorpand in Apeldoorn waar het Reformatorisch Dagblad wordt gemaakt. Zowel de redacteuren als hun chefs blijven opvallend rustig en beschaafd. Er valt geen onvertogen woord.

Stagiairs verwachten soms dat we rondlopen in lange gewaden, met een bijbel in de hand

Wim van Egdom, secretaris van de hoofdredactie en kerkredacteur

Die bedaarde houding was ook de afgelopen weken zichtbaar, toen de krant vrachten vuiligheid over zich kreeg uitgestort. Aanleiding daarvoor was de flyer die Stichting Civitas Christiana via het RD verspreidde als protest tegen Suit Supply, het pakkenmerk dat onlangs adverteerde met posters waarop zoenende mannen te zien zijn.

Dat soort ‘onsmakelijke reclame’ kon en kan niet door de beugel, vond ook de krant, waarop lezers op hun deurmat een pamflet vonden met daarop dezelfde afbeelding van het kussende stel. Het verschil? Er was een rood, vet kruis door de hoofden van de mannen heen gekrast.

“Die flyer heeft tot veel woede geleid”, stelt Wim van Egdom (49), secretaris van de hoofdredactie en kerkredacteur. “Plotseling waren we in het oog van een storm beland. In andere media, op het internet, in onze brievenbus: overal stuitten we op onbegrip.”

Achteraf vindt hij dat het RD deze folder beter niet hadden kunnen verspreiden, al was het maar omdat het een verkeerd beeld geeft van de krant. Het RD wordt vaak gezien als oubollig, legt hij uit, als een sekte met zwarte kousen. “Stagiairs verwachten soms dat we rondlopen in lange gewaden, met een bijbel in de hand. ‘O, jullie zijn eigenlijk heel leuk’, constateren ze dan al gauw. En dat zijn we ook.”

Erger dan de gesterkte misvattingen van buiten vindt Van Egdom de reacties uit de achterban van het RD. De krant ontving brieven van verdrietige lezers die nog in de kast zitten. Het pamflet heeft hun angst dat er binnen de reformatorische gemeenschap geen plek is voor homo’s doen groeien.

De kerkredacteur kan zich goed in de schoenen van de veelal jongere homo’s verplaatsen. Hij is namelijk zelf homo. “Nu werken hier meer homo’s, maar in 1994, toen ik al een aantal jaren voor de krant schreef, was ik de eerste binnen ons bedrijf die vertelde over zijn geaardheid.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Dat vond hij best moeilijk. “Ik vreesde de respons natuurlijk.” Maar tot zijn grote verbazing reageerde vrijwel iedere collega begripvol en positief. “Mijn seksuele geaardheid is in dat opzicht nooit een probleem geweest. Het praten erover heeft mij, en ik denk ook veel van mijn collega’s, ontspanning gebracht.”

Homoseksuele geaardheid is geen probleem, maar homoseksuele relaties worden op grond van de Bijbel afgewezen

Hoe Van Egdom tegen de flyer aankijkt? “Dat is lastig.” Hij bevindt zich in een soort spagaat, legt hij uit, terwijl hij een slok koffie uit zijn ‘Go Israël’-mok neemt. Het standpunt van het RD is helder: de homoseksuele geaardheid is geen probleem, maar homoseksuele relaties worden op grond van de Bijbel afgewezen. “Als je die overtuiging niet meer zou mogen of kunnen uitdragen, dan is er in dit land echt iets aan de hand met de vrijheid van godsdienst en meningsuiting. Anderzijds voel ik als geen ander mee met homo’s die zich door dat grote, rode kruis afgewezen voelen als mens. Dat ze mailen dat ze psychisch nog verder in de knel zijn gekomen vind ik pijnlijk, juist omdat ik me zo goed kan voorstellen wat ze voelen.”

Klaagmuur

Voor de muur vlakbij de ingang van de zaal heeft zich een clubje redacteuren verzameld. Ze wijzen naar de verschillende pagina’s die aan de wand zijn vastgeplakt en knikken tevreden. De ‘klaagmuur’, zo wordt deze wand gekscherend genoemd. Is de krant naar de drukker gezonden, dan evalueert de ploeg de artikelen hier.

‘Onderzoek christenjongeren: prestatiedruk beheerst jeugd’, luidt de kop naast een foto van een orthodoxe voetwassing. De lezers krijgen vanavond een commentaar over Israël en Gaza voorgeschoteld, en toevalligerwijs prijkt ook een profiel van 75 jaar Trouw op de pagina’s. Een divers krantje, constateren de redacteuren.

In een van de grotere kantoren trekt hoofdredacteur Steef de Bruijn (55) het jasje van zijn pak aan. Hij is het met Van Egdom eens: dat kruis op het pamflet was verkeerd. Hij heeft begin deze maand Jasper Klapwijk uitgenodigd voor een gesprek, de man die in veertien uur tijd via crowdfunding vijfduizend euro verzamelde voor een ‘tegenadvertentie’ in het RD. Die was te expliciet en plaatste de krant daarom niet. Binnenkort gaan de twee opnieuw met elkaar in overleg over een eventuele pro-homo-advertentie in de krant.

Ik veroordeel de zonde, maar vind wel dat we een arm moeten slaan om de mens die de zonde begaat

Hoofdredacteur Steef de Bruijn

“De flyer gaf een foute boodschap af”, stelt De Bruijn. Hij formuleert zijn zinnen bedachtzaam. “Ik veroordeel de zonde, maar vind wel dat we een arm moeten slaan om de mens die de zonde begaat en hem niet moeten afschrijven.” Het christendom staat immers voor mededogen, naastenliefde en empathie.

De Bruijn werkt al 24 jaar voor het RD. Hij is pas een jaar officieel hoofdredacteur, maar vervulde van 2004 tot 2017 de rol van plaatsvervangend hoofdredacteur. In de afgelopen decennia heeft hij het RD zien veranderen.

“We leunen nog altijd op de missie van onze oprichters: signaleer wat er in de wereld gebeurt, doorschouw dat kritisch en werp een dam op waar dat nodig is”, zegt hij. “Sinds de eerste editie staan we voor onze christelijke waarden. De Bijbel en de Drie Formulieren van Enigheid zijn onze grondslag.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Het RD ontstond in 1971 uit verzet tegen de modernisering van Nederland en kranten die hun confessioneel belijdende karakter langzaam maar zeker afzwakten. “Eigenlijk zijn we ontsproten uit onvrede over Trouw”, lacht De Bruijn.

De krant hanteert inderdaad bepaalde regels die bij veel andere bedrijven met christelijke wortels tot het verleden behoren. Zo is de website van de krant op zondag van middernacht tot middernacht gesloten, zijn sollicitanten zonder een reformatorische achtergrond niet welkom en worden vrouwelijke journalisten geacht een rok te dragen.

Toch heeft het RD zich naar de tijd gevormd. “Toen ik hier voor het eerst kwam, was de krant voor een groot deel van de lezers de enige nieuwsbron, in ieder geval de belangrijkste. Dat is nu niet meer het geval. Het internet kwam op en gaf onze lezers toegang tot allerlei andere media.”

Hoewel maar zo’n dertig tot veertig procent van de achterban van het RD een televisie bezit, hebben de meeste lezers wel een smartphone of computer. “En daardoor is het RD voor de gereformeerde gezindte niet meer het enige venster op de wereld.”

Dat voelt de krant. Sinds het aanbreken van dit millennium daalt de schare betalende abonnees. Volgens tellingen van het Nationaal Onderzoek Multimedia was de totale betaalde oplage van het RD vorig jaar 41.500 exemplaren, terwijl de oplage in 2000 rond de 58.000 schommelde.

Hoewel maar zo’n dertig tot veertig procent van de achterban een televisie bezit, hebben de meeste lezers wel een smartphone of computer

“Een ander gevolg is dat de houding van de gereformeerde gezindte is veranderd, de opvattingen binnen onze lezerskring lopen sterker uiteen dan eerder het geval was.” Als gevolg heeft het RD zijn accenten ietwat verlegd. “We leggen meer nadruk op achtergrond en bezinning, zijn minder hoekig en benaderen de lezer anders.”

Minder betuttelend

De krant legt het publiek niet meer op hoe het moet denken over nieuwe wetten, technologie of gevoelige onderwerpen als euthanasie. “We zijn minder betuttelend. Nu laten we niet meer in de hele krant, maar alleen in opiniërende artikelen en in de commentaren weten hoe wij daar als redactie over denken. Bovendien drukken we een waaier aan meningen af. Geen enkel onderwerp is taboe, al spreken we de lezer wel aan met een toon van waaruit onze gezamenlijke waarden spreken.”

Wie is dat eigenlijk, de lezer van het RD? Driekwart kiest voor de SGP, een kwart stemt ChristenUnie, CDA of kleinere christelijke partijen, blijkt uit onderzoek. Kerkelijk gezien is het lezersbestand zo divers als de redactie. De hoofdredacteur behoort tot de strenge Oud Gereformeerde Gemeenten, Van Egdom tot de vrijere Protestantse Kerk in Nederland, de rest van de zestig journalisten zit ertussenin.

Dat de gemiddelde leeftijd van de achterban vijftigplus is, is ook terug te zien op de werkvloer. Fotodocumentalist Hendrik Jan van der Heiden is 40 en een van de jongste redacteuren aanwezig vandaag. “Ik ben de enige Aziaat van de redactie”, begint hij het gesprek. “Ik kom uit de achterban van het RD. Mijn vader was predikant, dus ik ben hardcore gereformeerd opgevoed.”

Als jongvolwassene raakte hij in een worsteling met het geloof. “Ik keek naar de wereld om me heen en raakte in een innerlijk conflict. Het gat tussen het dogma en de praktijk was te groot. Veel jongeren van nu ervaren eenzelfde gevoel.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Het RD moet zich aanpassen aan die jongere generatie, stelt Van der Heiden. “En dat doen we ook wel. Ik werk hier al twintig jaar en zie zeker een verschuiving. De redactie ziet de moderne wereld niet langer als een bedreiging, de toon is positief in plaats van vijandig.” En ja, wie wil veranderen maakt fouten.

De kleur is altijd christelijk. Wie kijkt naar de onderwerpen, de toon, de aangehaalde bronnen ziet in ieder artikel onze identiteit

Jurriën Dekker, adjunct-hoofdredacteur en chef van kerk, cultuur en opinie

Jurriën Dekker (53) beaamt de woorden van zijn collega. Hij is adjunct-hoofdredacteur en chef van kerk, cultuur en opinie, de grootste redactie van de krant. De standpunten van het RD zijn onveranderd, stelt hij, maar de krant laat zijn achterban wel kennismaken met wat er gebeurt in de wereld.

“We toetsen ontwikkelingen in deze snel veranderende maatschappij aan wat de Bijbel zegt. Daarbij baseren we ons op sterke argumenten, minder dan voorheen op heersende opvattingen. Daar vragen onze lezers om, met name de jongere, en daar hebben ze ook alle recht toe.”

Van homoseksualiteit tot de donorwet, Dekker houdt geen onderwerpen tegen. “We schenken weinig tot geen aandacht aan speelfilms en sport. En op het vlak van buitenlands nieuws en lifestyle bijvoorbeeld, nemen we af en toe artikelen over van Trouw of het Nederlands Dagblad.” Maar verder zijn de journalisten en lezers van het RD vrij om in de krant over ieder thema te schrijven.

Toch kan een lezer aan vrijwel elk artikel proeven dat het is geschreven door een RD-redacteur, stelt de chef. Als voorbeeld noemt hij een interview in de krant van die avond, met Peter Vandermeersch. De hoofdredacteur van NRC Handelsblad wordt daarin gevraagd naar zijn levensinstelling, zijn affiniteit met het christendom en zijn kijk op de samenleving.

“De kleur is altijd christelijk. Wie kijkt naar de onderwerpen, de toon, de aangehaalde bronnen ziet in ieder artikel onze identiteit.” En natuurlijk schrijft het RD veel meer dan andere kranten over klein kerknieuws, zoals predikanten die jubileren. “Mensen kunnen onze gewoontes en principes verwerpelijk of ouderwets vinden, het is ook onze kracht. Door onze overtuiging onderscheiden we ons.”

Lees ook: Reformatorisch Dagblad neemt tegen-advertentie met zoenende mannen 'in overweging'

Via een petitie meer dan 5000 euro ingezameld om een advertentie met zoenende mannen in het Reformatorisch Dagblad te plaatsen. Binnen 14 uur was het einddoel bereikt.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Stagiairs verwachten soms dat we rondlopen in lange gewaden, met een bijbel in de hand

Wim van Egdom, secretaris van de hoofdredactie en kerkredacteur

Homoseksuele geaardheid is geen probleem, maar homoseksuele relaties worden op grond van de Bijbel afgewezen

Ik veroordeel de zonde, maar vind wel dat we een arm moeten slaan om de mens die de zonde begaat

Hoofdredacteur Steef de Bruijn

Hoewel maar zo’n dertig tot veertig procent van de achterban een televisie bezit, hebben de meeste lezers wel een smartphone of computer

De kleur is altijd christelijk. Wie kijkt naar de onderwerpen, de toon, de aangehaalde bronnen ziet in ieder artikel onze identiteit

Jurriën Dekker, adjunct-hoofdredacteur en chef van kerk, cultuur en opinie