Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe duur mag een medicijn zijn?

Religie en Filosofie

Alexandra van Ditmars

© Getty Images/MedicalRF.com
Filosofisch Elftal

Niemand wil zeggen: uw medicijn is te duur. Maar de vraag wie opdraait voor het bekostigen ervan, valt niet meer te ontwijken.

Bij patiënten met taaislijmziekte ging vorige week woensdag de fles champagne open. Het medicijn tegen de ziekte wordt opgenomen in het basispakket. Fantastisch nieuws voor deze patiënten, maar er klinken ook kritische geluiden. De fabrikant vroeg oorspronkelijk 170.000 euro per patiënt per jaar voor het medicijn Orkambi, dus voor 1000 patiënten kost dat 170 miljoen euro per jaar. Al heeft demissionair minister Schippers een lagere prijs bedongen - die geheim is - de kosten zullen alsnog hoog zijn. En die moeten wij samen opbrengen in de zorgpremie. Hoe om te gaan met de wens dure medicijnen op te nemen in het basispakket?

Lees verder na de advertentie
Door almaar te investeren in medisch onderzoek kom je uit bij onoplosbare dilemma's

Paul van Tongeren

Tragedie

"Dit is een prachtig voorbeeld van tragiek", zegt Paul van Tongeren, emeritus hoogleraar filosofie in Nijmegen en Leuven. "Juist door onze inspanningen om de gezondheidszorg te perfectioneren, is het lastig deze overeind te houden. Er wordt ongelooflijk veel geïnvesteerd in nieuwe medicijnen en technologieën om steeds meer ziektes nog eerder op te sporen en eventueel te genezen. Dat is begrijpelijk: natuurlijk willen we dat, zeker als je bedreigd wordt door een 'ongeneeslijke' ziekte. Maar tegelijkertijd worden door deze hele dure onderzoeken telkens hele dure medicijnen ontdekt, waardoor onze gezondheidszorg onbetaalbaar wordt. Dat is een fundamenteel kenmerk van een tragedie: wat iemand doet, keert zich in zijn eigen handelen tegen de eigen intentie. Dat doen wij ook door almaar te investeren in medisch onderzoek. Dan kom je uit bij onoplosbare dilemma's, zoals nu met het dure medicijn tegen taaislijmziekte."

"Nederlanders hebben een hoge mate van gezondheid, maar het is nooit goed genoeg", reageert Marli Huijer, hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit, opgeleid tot filosoof en arts. "De begeerte naar een eindeloos lang en gezond leven is onverzadigbaar. Dat laat inderdaad een zekere tragiek zien, maar ook een onvermogen om te accepteren dat we ooit aftakelen. Het ideale plaatje is dat mensen honderd jaar op het ultieme niveau van hun kunnen presteren en dan - pats-boem - in één keer dood neervallen. Maar zo gaat het niet: daar komen gebreken, pieken en dalen bij kijken. Die horen bij het menselijk leven. Kunnen we nog wel accepteren dat we doodgaan? Daarnaast wil niemand een grens stellen als het gaat om het welzijn van een ander."

"De politicus, de burger, het ministerie, de familie - niemand wil de boeman zijn die tegen een zieke zegt: jouw medicijnen kunnen we niet betalen. Maar we moeten niet vergeten dat wat je uitgeeft aan het ene, natuurlijk niet kan worden uitgegeven aan het andere."

"Veel uitgeven aan mensen met taaislijmziekte kan ten koste gaan van aandacht voor kinderen met buikpijn of de zorg voor mens met chronische ademhalingsproblemen. 'We moeten nooit bezuinigen op gezondheidszorg', kun je daar tegenin brengen. Maar dat betekent dat we moeten bezuinigen op onderwijs, defensie of ouderenzorg - wat we ook niet willen. Je ontkomt er niet aan om keuzes te maken."

Minder doneren

Van Tongeren: "We zitten nu aan het zogenoemde einde van de pijplijn. Ik denk niet dat daar iets te bedenken valt dat het dilemma van onbetaalbare medicijnen die zieke mensen willen, kan oplossen. We kunnen wel iets doen aan het begin van de pijplijn. De politiek kan minder gaan investeren in dergelijk onderzoek. En zelf kunnen we minder doneren aan collectebussen die langs de deuren gaan.

"Medisch onderzoek wordt voor een groot deel gefinancierd door collectebusfondsen, zoals het Kankerfonds of de Nierstichting. Al voelt het misschien als vanzelfsprekend om geld in die bussen stoppen, we moeten ons afvragen of dat wel zo verstandig is. We creëren het omgekeerde van wat we willen: zo goed mogelijke zorg. We maken onszelf nu steeds hongeriger naar een zorg die ons tot onmogelijke dilemma's voert.

"Steeds meer van het geld dat we beschikbaar willen stellen voor de gezondheidszorg, reserveren we voor tamelijk uitzonderlijke en in zekere zin luxe situaties.

"Begrijp me niet verkeerd, voor iemand die een vreselijke ziekte heeft is het natuurlijk geen luxe om daarvan te genezen. Maar als je het een beetje breder trekt, dan zie je dat we in Nederland behoorlijk goed voorzien zijn in de zorg.

"Ik verblijf momenteel in Zuid-Afrika, waar onder de zwarte bevolking zoveel nood is aan de meest basale voorzieningen die voor ons vanzelfsprekend zijn. In Nederland sluizen we steeds meer geld naar een nog perfectere gezondheidszorg. Dat gaat uiteindelijk ten koste van een verbreding van de basale gezondheidszorg."

Mensen gaan vanuit hun individuele belang het publieke domein in en stellen daarin die eigen belangen voorop

Marli Huijer

Huijer: "Bij de collectebus zie je dat het gesprek vaak gevoerd wordt vanuit eigen belangen: patiënten en hun dierbaren organiseren zich om onderzoek naar hun ziekte te financieren. Heel begrijpelijk, als het om mijn kind zou gaan, zou ik ook hemel en aarde bewegen om ervoor te zorgen dat dit belang gediend wordt.

"Maar bij dure medicijnen in het basispakket gaat het om collectieve gelden. Daar horen collectieve besluiten bij. Politiek filosoof John Rawls maakt dit duidelijk met zijn sluier van onwetendheid. Stel je voor dat je helemaal niet weet wat jouw belangen zijn, zegt hij, hoe zou je dan het geld verdelen en zorgen dat iedereen zoveel mogelijk tot zijn recht komt? Dat is een vraag die je, ook als ouder, niet uit het oog moet verliezen.

"Dat gebeurt nu wel vaak. Mensen gaan vanuit hun individuele belang het publieke domein in en stellen daarin die eigen belangen voorop. Voor een samenleving is dat desastreus.

"Een samenleving kan enkel functioneren als mensen bereid zijn over het geheel na te denken. Daarbij gaat het naast geld, ook om werkelijke levensvragen. Hoe wil je omgaan met ziekte? Hoe ver wil je gaan?"

Lees meer afleveringen van het Filosofisch Elftal

Lees ook: ‘Moet er meer geld naar de zorg? Niet per se’



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Door almaar te investeren in medisch onderzoek kom je uit bij onoplosbare dilemma's

Paul van Tongeren

Mensen gaan vanuit hun individuele belang het publieke domein in en stellen daarin die eigen belangen voorop

Marli Huijer