Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe bereik je peace of mind, maar dan volgens theologen?

Religie en Filosofie

Marije van Beek

© Colourbox
Theologisch Elftal

Hoe bied je in roerige tijden de zorgen het hoofd? Er is natuurlijk yoga, en de kalmeringsapp, maar ook theologen weten raad. Vertrouw op God, zegt de een, maar volgens de ander heb je meer aan humor.

De afgelopen weken waren niet zo bevorderlijk voor de gemoedsrust. Eerst was het Christchurch, toen Utrecht, en nu is het Sri Lanka dat werd op­geschrikt door een gewelddadige aanslag. Hoe bied je de zorgen het hoofd? 

Lees verder na de advertentie

Zelfhulpboeken, yoga, kalmeringsapps, er valt genoeg te doen om peace of mind te bereiken. In de hoek van nieuwe spiritualiteit houdt men zich al jaren met dit thema bezig. Ook de Indiase spreker en schrijver Gaur Gopal Das heeft zo zijn visie op de problematiek. De IT’er verwisselde zijn carrière bij Hewlett-Packard voor een bestaan bij de hare krisjna.

Why worry?

In een veelbekeken filmpje met de titel ‘Then Why Worry?’ legt hij aan de hand van een flowchart uit hoe simpel het leven is. Hij garandeert met een uitgestreken gezicht dat wie zijn aanwijzingen toepast ‘vredige nachten zal slapen’.  Het gaat als volgt: Heb je een probleem in het leven? Zo nee: waarom zou je je dan zorgen maken? En zo ja: kun je er iets aan doen? Waarom zou je je dan zorgen maken? En kun je er niets aan doen? Afijn, u begrijpt zijn punt.

Onder christelijke denkers en sprekers lijkt gemoedsrust niet zo’n thema. “Misschien zijn we er een beetje van vervreemd geraakt”, zegt schrijver en blogger Alain Verheij. “Maar in de Bijbel zijn genoeg praktische levenswijsheden te vinden. Ik heb bij de aanslag op de tram in Utrecht nog een preek ­geschreven over een verhaal waarin ­Jezus te horen krijgt dat er een toren is ingestort. De Siloamtoren, waar destijds achttien mensen bij zouden zijn omgekomen.”

Het kan ons allemaal overkomen. Heel meedogenloos eigenlijk. Maar wel waar.

Alain Verheij

Tegenwoordig komt het slechte nieuws onafgebroken binnen via de telefoon. Maar groot leed is nooit ver weg geweest, zegt Verheij. “Je ziet dat ze in de tijd van Jezus ook zo even een catastrofe kunnen oplepelen. En tot we de technologie hadden om het wereldnieuws te volgen, was de sterfte nog een stuk hoger vanwege het gebrek aan medische voorzieningen. Dus dan hoorde je in je eigen dorp al genoeg rotverhalen.”

Bijbelse ramp

Jezus’ reactie op de ramp met de Siloamtoren is dat die slachtoffers geen haar slechter waren dan wij allemaal, zegt Verheij. “Oftewel: het kan ons allemaal overkomen. Heel meedogenloos eigenlijk. Maar wel waar. Het wordt hier geen paradijs. Ik ben erg tegen het idee van maakbaarheid. Je moet de illusie loslaten dat je grip hebt op je lot. Dat je jezelf aan je haren uit het moeras kunt tillen.

“De plaag van deze tijd”, zegt Verheij. “Die komt eruit voort dat we tegenwoordig zo veel dingen zelf in de hand hebben die vroeger door geboorte werden bepaald - je woonplaats, je beroep, je levenspartner. Dat je liefde via een app met een goed algoritme kunt vinden, oké. Maar dat is nog wel even iets anders dan de kracht van de natuur, of de zorgen van je ziel.”

Teksten waarin van leer getrokken wordt tegen de heidenen uit de tijd van de Bijbel, gaan vaak over de ‘gesneden beelden’ die zij maken. “Het is de belangrijkste les van het vroege jodendom: dat je geen beeld mag maken van God. Het verkeerde daaraan was dat de heidenen er het lot, het leven en God , maakbaar mee wilden maken. Dan zou je God dus in je zak kunnen steken. Zo werd magie in het jodendom en christendom ook een enorm taboe. Dat is de werkelijkheid naar je hand zetten. En dat kan niet.”

Desalniettemin is het volgens Verheij wel mogelijk om aan de Bijbel peace of mind te ontlenen. “Als je, in plaats van uit angst, leeft vanuit vertrouwen en liefde. Maar dat komt niet uit mijzelf, dat is genade. Van God, ja. Ik ben in dit opzicht een hele gereformeerde jongen.”

© Sander Soewargana, Trouw

Uitgesleten

Volgens Alja Tollefsen, priester van de Anglicaanse kerk te Markelo, is het tegengaan van ongerustheid wel degelijk een thema dat christelijke denkers heeft beziggehouden. Bijvoorbeeld Thomas van Aquino (1225-1274). “Hij zei al: vertrouw op God. Maar ja, ‘God’, wat doen wij daar als moderne mens dan nog mee? Ik denk dat we die boodschap snel naast ons neerleggen, omdat dit een beetje uitgesleten is.”

Humor neemt de lading weg: alsof je een ballon doorprikt

Alja Tollefsen

Een ramp als die in Sri Lanka, waarbij mensen hun hele familie zijn kwijtgeraakt, laat dat des te meer zien, zegt Tollefsen. “In de Bijbel kom je al gauw uit bij een tekst als: ‘Vreest niet, want God heeft de haren op je hoofd geteld’. Vroeger werd in de kerk de hele boel daarmee in slaap gesust.

“Met zo’n tekst neem je uiteindelijk geen angst weg. Dat is hetzelfde als ­tegen iemand met hoogtevrees zeggen: ‘Neem gewoon twee stapjes op die ladder, joh’. Zo werkt het ook niet om te zeggen: Ik ben ongerust, dan ga ik maar op God vertrouwen. Daarmee maak je God een simpele oplossing voor je problemen.”

Volgens werkt maar één ding. “Ik zat ooit in een vliegtuig met gruwelijke turbulentie. Van mijn gezin was ik de enige die nog bij positieven was: mijn man was aan het overgeven, mijn kinderen waren ziek. Ze waren nog kleuters toen, en de oudste zei: ‘Mama ik wil niet in de zee vallen’. Toen draaide een passagier voor ons zich om en zei: ‘Ik ben statisticus en ik wéét dat vliegen het veiligste vervoersmiddel is. Maar ik ben me toch bang.’ Dat vond ik zo geestig – en door het lachen was mijn angst ook even weg.”

Ballon doorprikken

Zo gebruikt Gaur Gopal Das in het filmpje ook humor: door het leven op zijn simpelst voor te stellen, zegt Tollefsen. “Humor neemt de lading weg: alsof je een ballon doorprikt.”

Maar, zegt Tollefsen, van wat er gebeurd is in Sri Lanka, Utrecht of Christchurch kunnen we de lading niet wegnemen. “Dat wil ik ook helemaal niet. Ik ben niet van plan gerust te stellen - dat is mijn hele betoog. Bij mezelf doe ik dat ook niet. Het leven gaat zoals het gaat. En uit de oude teksten weet ik dat dat altijd zo geweest is. Misschien heeft dat ergens dus toch wel te maken met mijn vertrouwen op God. Wat er ook gebeurt, in het licht van de eeuwigheid is het leven maar kort.”

In het Theologisch Elftal reflecteren twee godgeleerden op de actualiteit.

Deel dit artikel

Het kan ons allemaal overkomen. Heel meedogenloos eigenlijk. Maar wel waar.

Alain Verheij

Humor neemt de lading weg: alsof je een ballon doorprikt

Alja Tollefsen