Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het Westen overschreeuwt de leegte in zijn eigen ziel

religie en filosofie

Stevo Akkerman

© Trouw
Column

Dit zijn de dagen van het grote zweven. Hele landen, continenten zelfs, slingeren als losgelaten ballonnen door de lucht, en niemand weet waar ze zullen landen. Over twee dagen beleeft Frankrijk de eerste ronde van de presidentsverkiezingen; 30 procent van de kiezers is nog zoekende, 35 procent gaat niet stemmen – die zijn al helemaal weggezweefd. 

En het zijn niet alleen kiezers die verdwijnen, ook partijen verdampen waar je bij staat. De peilingen zeggen dat de grote traditionele krachten, de Parti Socialiste en Les Républicains, er niet meer aan te pas zullen komen.

Lees verder na de advertentie

Maar ja, peilingen. Die zweven ook. De Brexit zou niet gebeuren, Trump kon nooit president worden. Nu denken we dat Theresa May haar verrassingsverkiezingen wel zal winnen, maar ook dat is niet zeker. Net zomin als het voortbestaan van het Verenigd Koninkrijk, overigens: door de Brexit dreigen de verschillende landsdelen van elkaar vandaan te zweven. Wie durft zijn hand in het vuur te steken voor een zege van Angela Merkel, straks in september? En wat kan zij, of haar SPD-concurrent Mart in Schulz, binnen de EU nog uitrichten als de Britten en de Fransen zijn weggevallen, de jure of de facto? Heel Europa zweeft.

Spiritueel tekort

De oorzaken van deze politieke labiliteit zijn de afgelopen maanden uit en te na geanalyseerd, ook in Nederland, waar de boze kiezer werd besprongen als was hij een nieuw ontdekte menssoort, en overal kwam de globalisering als boosdoener naar voren. Waarbij de een het vooral zocht in het economische (banen worden bedreigd door onevenwichtige concurrentie) en de ander in het culturele (nationale identiteiten worden bedreigd door immigratie). Ik denk dat dat beide speelt, maar dat daarachter iets anders schuilgaat: een spiritueel tekort.

We worden geconfronteerd met een leegte in de eigen ziel, die onbewoonbaar is verklaard

Geprikkeld door onzekerheid en uitgedaagd door nieuwkomers met een sterke en soms beangstigende religieuze identiteit, wordt het Westen geconfronteerd met een leegte in de eigen ziel, die door het seculier-materialistische denken onbewoonbaar is geraakt. Het lijkt misschien een teken van kracht en strijdvaardigheid, al dat gehamer op ‘onze’ waarden en gewoontes, maar het is een teken van zwakte. Het overschreeuwt zichzelf. Kijk hoe het blijft steken bij de uiterlijkheden en geen invulling weet te geven aan wat er nu eigenlijk joods en/of christelijk is aan onze traditie.

Gisteren bracht deze krant een prachtig dubbelinterview met de regisseurs Johan Simons en Chokri Ben Chikra, die de roman ‘Onderworpen’ van Michel Houellebecq voor toneel hebben bewerkt. Zij zijn beiden hartstikke ongelovig, op christelijke respectievelijk islamitische basis, maar ze zien ook dat er een gat is geslagen. “De kracht van godsdienst is dat er iets groters is.” Ze bepleiten geen herkerstening, en dat doe ik ook niet, maar wel een herbronning: wat komen de Europese waarden vandaan, wat betekenen ze?

Of de vluchtigheid van onze dagen tot zo’n bezinning zal leiden, weet niemand. Het kan, het is niet uitgesloten. Maar voorlopig zweven we nog.

Lees ook: Het dubbelinterview met de regisseurs Johan Simons en Chokri Ben Chikra.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
We worden geconfronteerd met een leegte in de eigen ziel, die onbewoonbaar is verklaard