Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het voetbalstadion is een botsing van sferen

Religie en Filosofie

Peter Henk Steenhuis

© AFP

Denker des Vaderlands René ten Bos kijkt tijdens het WK naar heldendom en tragiek, naar individu en collectief. Redacteur Peter Henk Steenhuis tekent zijn gedachten op 

“Iedereen keek zaterdag naar een slechte Messi. Ik niet. Volgens mij speelde Messi absoluut geen slechte wedstrijd. Maar ook naar Messi keek ik niet echt. Ik bestudeerde het publiek, vooral de dertigduizend zingende Argentijnen.

Lees verder na de advertentie

Van de Duitse filosoof Peter Sloterdijk is het idee dat wij, mensen, altijd in een sfeer leven. In de geschiedenis van de filosofie werd traditioneel de vraag gesteld: ‘Wat is de mens?’ Sloterdijk zegt dat we de vraag moeten stellen: ‘Waar is de mens?’ Op dit moment in Rusland, in stadions.

Iedereen doet zo af en toe zijn eigen ding. Alles zit in een eigen sfeer.

Ook dat antwoord is zeer Sloterdijkiaans, want een stadion is bij uitstek een sfeer. Nog mooier: het is een botsing van sferen. Wat op het veld gebeurt, hoeft niet overeen te komen met wat op de tribune plaatsvindt. Denk aan treurende supporters die zichzelf ineens op het scherm in het stadion zien en weten dat de wereld hen ziet: ze zijn plotseling niet meer bezig met de wedstrijd. Denk ook aan dansende menigten die niet van zins zijn door een achterstand hun feestje te laten versjteren. Iedereen doet zo af en toe zijn eigen ding. Alles zit in een eigen sfeer.

Ik kom geregeld in een stadion. Ik neem ook graag mensen mee naar wedstrijden. Het leukste is als die mensen niet in voetbal zijn geïnteresseerd. Toch vinden ook zij het stadion fascinerend. Sferen botsen en komen er samen. Mensen in een vipruimte zijn er op een heel andere manier aanwezig dan supporters op de statribune. Af en toe steken die sferen elkaar aan, en ontstaat de magie van het stadion. Juist op die momenten is het indrukwekkend ertussen te staan. Soms is het ook beangstigend, want die magie overstijgt jouw individualiteit volkomen.

De filosoof Edmund Burke noemde deze ervaring ‘het sublieme’, het is het huiveringwekkende, dat ons intimideert, bedreigt, ontzag inboezemt, maar ons ook verlokt en genot bezorgt. We zijn er bang voor, en we zoeken het – dat is de sfeer van een kolkend stadion. Dat zag je zaterdag ook. Hoewel de spelers het veld treurend verlieten, bleven de Argentijnen zingen, het leek alsof de dansende, zwetende, huilende supporters opgingen in een hymne, een lofzang op hun verslagen helden. Ik had er graag tussen gestaan.”

Lees ook: Wat de filosoof van voetbal kan leren

"Filosofie heeft meer aan voetbal dan voetbal aan filosofie." Denker des Vaderlands René ten Bos zegt het meteen maar. Filosofie kan iets opsteken van voetbal, meent hij, veel meer dan andersom.

Deel dit artikel

Iedereen doet zo af en toe zijn eigen ding. Alles zit in een eigen sfeer.