Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het religieus analfabetisme rukt op en dat neemt onrustbarende vormen aan

Religie en Filosofie

Stijn Fens

Stijn Fens. © Trouw
Column

Het is niet echt een grote bekentenis, maar uiteindelijk doet hij wel ter zake: Ik was nog nooit in het Aviodrome geweest, het naar eigen zeggen grootste museum voor lucht- en ruimtevaart in ons land.

In dit Catharijneconvent van het vliegtuig organiseerde Trouw een bijeenkomst in het kader van het 75-jarig bestaan met als thema 'Hoe religieus is Nederland (nog)?'

Lees verder na de advertentie

Toen ik kwam aanrijden zag ik al een aantal indrukwekkende 'kisten' staan. Ik kreeg meteen zin om in te stappen om een lange vlucht te maken, hoewel je daar van deze krant niet te veel aan mag toegeven. Waarom dan toch de bijeenkomst in het Aviodrome? Toch een vorm van pragmatisme? (Veel parkeerruimte, voldoende toiletten.)

Eerst maar even iets over dat woordje 'nog' in de aankondiging van de avond, dat stak een enkele twitteraar. Ik begrijp dat wel. Het woordje 'nog' is een stoorzender in onze taal. Vergelijkbaar met dat familielid dat op een verjaardag je leuke verhaal bruut onderbreekt. En met die buren die een stralende zomerochtend compleet verstieren door luidruchtig te gaan klussen. Vaak zit je gewoon niet op 'nog' te wachten. Een avond is op zich leuk bedacht, er wordt gesproken over een interessante vraag, maar dan komt de firma NOG langs om het goede gevoel eens even lekker te verpesten.

Dat iedereen moet kunnen lezen en schrijven is niet onbelangrijk, maar iets weten van religieuze fundamenten lijkt me essentieel

Fundamenten

Daarom eerste maar even antwoord op die 'nogloze' vraag die in dat Aviodrome zo nadrukkelijk klonk: hoeveel geloven we eigenlijk in dit land? Als ik moet afgaan op de kennis over religie, zou ik zeggen: niet zo veel. Het religieus analfabetisme rukt in Nederland op waar je bij staat. Dat merk ik ook om mij heen. Een vriend van mij kreeg twee maanden geleden een appje van zijn dochter: 'Pappa, er staan hier twee mensen voor de deur die met ons over Jezus willen praten. Dat ie eigenlijk dood was, maar daarna plotseling niet meer.' Die vriend van mij - je zou hem gelovig kunnen noemen en die houding heeft hij ook willen overdragen op zijn kinderen - appte terug naar zijn dochter van wie hij heel veel houdt: 'Dat noemen we Pasen, weet je nog?'

Maar ook op de opiniepagina's van gerenommeerde kranten neemt die onwetendheid soms onrustbarende vormen aan. Klein voorbeeld: 'herrijzenis' wordt nogal eens verward met 'verrijzenis'. Nu maakt iedereen fouten, ik ook, maar je gaat langzamerhand verlangen naar een actieprogramma van de overheid. Kijk, dat iedereen moet kunnen lezen en schrijven is niet onbelangrijk, maar iets weten van religieuze fundamenten waarop onze cultuur deels is gebouwd, lijkt me essentieel. Waar is Postbus 51 als je haar nodig hebt?

Toch nog even over het woordje 'nog' in het thema van die avond daar tussen de vliegtuigen. Dat zou kunnen impliceren dat Nederland ooit religieus is geweest. Ook het antwoord op die vraag kan ik misschien beter overlaten aan godsdienstsociologen en capabele historici. Maar goed, toch een kleine poging tot een antwoord. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het pragmatisme nog dieper in onze volksaard is ingeslepen dan het je bezighouden met de Allerhoogste. Iets moet nut hebben, anders zien we er de zin niet van in.

Pragmatisch

Nu in ons land de ene na de andere kerk dichtgaat, leidt dat weliswaar tot veel verdriet bij de direct betrokkenen, maar mensen op wat meer afstand vragen zich af: 'Waar moeten nu de concerten gehouden worden in onze buurt?' En niet: 'Waar kunnen we nou terecht als we ons geloof willen belijden?' Met andere woorden: het is niet handig. Natuurlijk: er is een kleine minderheid die gelooft, juist omdat ze God willen dienen en ik zou ook niets willen afdoen aan de geloofsijver van de meeste moslims. Hun ramadan heeft tot een opleving geleid van het vasten, al gaat het bij die opleving vaak meer om het geloof in de eigen gezondheid dan om het leven een werkelijk diepere zin te geven.

Een schaars moment van zingeving dat ons allemaal nog verenigt, is de dodenherdenking op 4 mei. Maar ach, die twee minuten gaf nu ook alweer gedoe. Een groep winkeliers in Rotterdam wilde het liefst op de koopavond op 4 mei open blijven. Dat was handig, want dan kon er wel gewoon worden gewinkeld.

Niet alleen als het om het geloof gaat, zijn wij Nederlanders ongeneeslijk pragmatisch.

Columnist Stijn Fens schrijft over katholicisme. Lees al zijn columns terug op Trouw.nl/StijnFens.

Deel dit artikel

Dat iedereen moet kunnen lezen en schrijven is niet onbelangrijk, maar iets weten van religieuze fundamenten lijkt me essentieel