Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het christendom is een Zwak Geloof

Religie en Filosofie

Stephan Sanders

© Martien ter Veen

Stephan Sanders ging een beetje proefgeloven, hij doet verslag van zijn vorderingen. Deze maand: 'Als niet-christen wist ik precies te vertellen wat een verteerbare en wat een onmogelijke versie was van het christendom.'

Ik begon te stotteren, en probeerde de vraag te omzeilen, maar de buitenlandse vriend, net ontmoet in Oman of Tunesië, liet zich niet in de luren leggen. 'Maar wat geloof jij dan?' 'Nou ja, eigenlijk ... niks.' Waarna je dat niksige antwoord toch probeerde op te tuigen met kerstballen als eeuwige vrede, liefde voor uw naasten en mensenrechten in het algemeen.

Lees verder na de advertentie

'Jij gelooft dus ... niets', herhaalde de ander dan met een stem vol afgrijzen en onbegrip. Je voelde je nu in je hemd staan, of beter gezegd, geheel naakt. Want niets... het heeft wel erg weinig om het lijf. Je begon aan een monoloog vol goede bedoelingen die je halverwege zag crashen in de gelovige ogen van de Omaniet of Tunesiër.

Stephan Sanders © Jean-Pierre Jans

Moeilijk uit te leggen

Die mensen zijn nog niet zo ver. Wat is het moeilijk om uit te leggen hoe het gewone, seculiere leven van een niet-gelovige Nederlander eruit ziet, en hoe de moraal hier te lande met het verlies van god (altijd kleine letter, je zat toch een beetje in het verzet) er zeker niet minder op is geworden. Eerder beter, geloofwaardiger, meer toegesneden op de menselijke maat.

Ik ben dol op godsdiensten, wat dat betreft ben ik net God

En toch begon me dat 'niks' ook thuis te irriteren: ik geloof niks, er is geen god, nee er is niets... nu ja, de kosmos en de oerknal en het DNA en, o ja, het brein niet te vergeten. En er is Bach - toch echt iets meer dan de optelsom van alle noten die hij schreef. En er bestaat 'oprechter trouw'. En ...

Met terugwerkende kracht vind ik dit het meest ongeloofwaardige. Ik wilde van geen godsdienst weten, of hooguit als antropologisch curiosum. Wat dat betreft rekende ik mezelf tot de school van Renate Rubinstein, die zei: 'Ik ben dol op godsdiensten, wat dat betreft ben ik net God'. Dat is nog steeds een leuk solipsisme, en nog deftig ook. Maar die afstand tot welke religie dan ook belette me niet om stukken te schrijven over bijvoorbeeld de islam: hoe moslims hun geloof het beste konden inrichten, waarom het van belang was een scheiding aan te brengen tussen politiek en geloof, tussen het wereldse en het heilige.

Het is een slecht idee om je enkel tot het christelijk geloof te bekennen

Ook wist ik als niet-christen precies te vertellen wat een verteerbaar en wat een onmogelijke versie was van datzelfde christendom, waar ik om te beginnen niets in zag. Dat zijn behoorlijk veel noten op de zang voor iemand die nergens iets mee te maken wil hebben. Handleidingen voor gelovigen, als geschreven door een verstokte agnost. Alsof een man dwingend bepaalt hoe vrouwen dienen te leven, waar hun kansen liggen en hun grenzen.

Ik zeg het maar meteen: het is een slecht idee om je enkel tot het christelijk geloof te bekennen, omdat je niet langer met je mond vol tanden wilt staan tegenover Tunesische of Omaanse vrienden. Het geloof als beleefdheidsfrase, als dooddoener om sociaal ongemak te voorkomen in het buitenland.

In Nederland geldt het beleden geloof inmiddels als onbeleefd. Doe wat je niet laten kunt, maar laat ons er nooit iets van merken. Of, zoals het nog niet zo lang geleden heette in het Amerikaanse leger: Don't ask, don't tell.

In Nederland is geloven geen trofee. Al een tijdje niet meer.

Moderniteit

Over onwaarachtige denkbeelden gesproken: het zat er bij mij ingeramd dat met de globalisering van het westerse modernisme de invloed van godsdiensten alleen maar tanende kon zijn. Quod non. Al-Qaida, IS en de modernste technologie: een heel reële combinatie. Amerikaanse christen-fundamentalisten weten alles van focusgroepen en hoe je die en die specifieke inwoner, met dat inkomen en die postcode moet benaderen. Het verschijnsel van de politieke islam is een moderne uitvinding, net zo goed als het protestants fundamentalisme, dat zich aan het einde van de 19de eeuw liet gelden.

Het geloof drong zich langzaam maar beslissend aan me op

En liever dan voor te schrijven hoe die andere godsdienst (islam) er dient uit te zien, beken ik me tot de mijne, om er met al die anderen voor te zorgen dat het christendom een geloof blijft van en voor de zwakkeren. In die zin is het een Zwak Geloof. Welke andere godsdienst die zulke wereldse triomfen heeft gekend, houdt vast aan het beeld van een man aan het kruis - de ultieme vernedering als uithangbord en merkteken.

Nee, ik ben niet rooms-katholiek geworden om moslims van repliek te kunnen dienen. Het geloof drong zich langzaam maar beslissend aan me op. Maar ik vind het geen vervelende bijvangst dat er in het christendom genoeg aanknopingspunten te vinden zijn, waarom niet de gloriërende veldheer, maar uitgerekend het kruis het herkenningssymbool werd.

Dat wordt ook door fundamentalistische christenen nog wel eens vergeten: die weten zeker dat God per se Zuidelijke Amerikaanse generaals op sokkels wil zien, alsof de man op het paard met sabel en slaven het christelijke kenteken is.

Als gelovige meng ik me ook in die ideeënstrijd.

Lees hier eerdere verslagen van Sanders' zoektocht

Deel dit artikel

Ik ben dol op godsdiensten, wat dat betreft ben ik net God

Het is een slecht idee om je enkel tot het christelijk geloof te bekennen

Het geloof drong zich langzaam maar beslissend aan me op