Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geen kind wordt geboren met een opvatting over de zwartheid van de Piet

Religie en Filosofie

Stevo Akkerman

© Trouw
column

Nederland is een vrij land, dat moet iedereen die wil inburgeren beseffen: geen vrijer land dan Nederland. En dan zijn de Nederlanders ook nogal goed van de tongriem gesneden, daar staan ze internationaal om bekend. 

Ze maken van hun hart geen moordkuil, lekker direct zijn ze, soms een beetje té wellicht, soms wat lomp, maar luister, je moet tegen een stootje kunnen, zo werkt dat nou eenmaal met de vrijheid van meningsuiting. Het kroonjuweel van onze nationale identiteit.

Lees verder na de advertentie

Zou het? Ik heb mijn twijfels. Het duurt misschien even, maar vroeg of laat zal de inburgeraar erachter komen dat ook in Nederland de ene mening vrijer is dan de andere. Als het gaat om kleine dingen, laten we zeggen uiterlijkheden, is het vrolijk twisten. Maar bij wezenlijke kwesties ligt het anders. De gedachte dat de vrijheid van meningsuiting geldt voor alle burgers, kan dan weleens in de verdrukking raken, en dat geldt ook voor de vrijheid van demonstratie. Kijk wat er gebeurt rond Zwarte Piet, een van ‘de iconen van de Nederlandse cultuur’, om met De Telegraaf te spreken.

Inboorlingen

Twee derde van de Nederlanders vindt het ‘onacceptabel’ dat er tijdens de sinterklaasintocht gedemonstreerd wordt tegen Zwarte Piet. Het tegenhouden van dergelijke demonstraties, zelfs via een snelwegblokkade, vindt een meerderheid dan juist weer prima. Het College voor de Rechten van de Mens, dat deze cijfers publiceerde, concludeert dat Nederlanders in het algemeen positief zijn over het demonstratierecht, zolang het gaat om demonstraties waar ze het mee eens zijn. Daar schort nog wel wat, qua inburgering voor inboorlingen.

Geen kind wordt geboren met een opvatting over de zwartheid van de Piet, dat is toch echt iets wat door volwassenen wordt gecultiveerd en overgebracht

Achterliggende vraag is natuurlijk waarom de zwartepietkwestie zo wezenlijk is, terwijl het hier letterlijk om uiterlijkheden gaat. Het woord ‘kinderfeest’ lijkt veel te verklaren, vooral als het wordt voorafgegaan door ‘onschuldig’, maar dat is slechts schijn. Geen kind wordt geboren met een opvatting over de zwartheid van de Piet, dat is toch echt iets wat door volwassenen wordt gecultiveerd en overgebracht. En als dit een icoon is geworden, dan is dat omdat die volwassenen zich bedreigd voelen in hun identiteit – alles dreigt hen te worden afgenomen in een wereld die het vreemde verwelkomt en het eigene verwaarloost. Dat een geliefde traditie misschien elementen bevat die voor anderen pijnlijk zijn, gaat er dan niet in: dat zou de onbevlektheid van de nationale identiteit aantasten.

Zo ging het ook vijftig jaar geleden, toen Joop Hueting – die afgelopen zondag overleed – als eerste de Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië ter sprake bracht. Het publiek reageerde getergd en De Telegraaf publiceerde een commentaar onder de kop ‘Zinloos en misselijk’. Ons nationale zelfbeeld verdroeg zich niet met misdaden in een koloniale oorlog, eufemistisch aangeduid als politionele acties. Net zomin erkennen we nu graag dat er koloniale en racistische stereotypen in een kinderfeest zijn geslopen. Maar erg volwassen is dat niet. Wie denkt heilig te zijn, lijdt in werkelijkheid aan een identiteitscrisis.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees meer van zijn bijdragen op trouw.nl/stevoakkerman.

Lees ook:

Bijna de helft van Nederland steunt de blokkeerfriezen

De meeste Nederlanders zijn niet gediend van demonstraties tegen Zwarte Piet tijdens de intocht van Sinterklaas. 

Deel dit artikel

Geen kind wordt geboren met een opvatting over de zwartheid van de Piet, dat is toch echt iets wat door volwassenen wordt gecultiveerd en overgebracht