Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Filosoof John Caputo wil een gesprek met je over zijn belangrijkste levensles: dit leven is vol genade

Religie en Filosofie

Sjoerd Mulder

Toen Caputo als novice bij de schoolbroeders van De La Salle kennismaakte met de filosofie van mensen als Heidegger, was hij verkocht en nam hij afscheid van het klooster. © Thinkstock
Recensie

Hopeloos Hoopvol, Belijdenissen van een postmoderne pelgrim
John D. Caputo
Skandalon 240 blz., € 22,50.
★★★

De schrijver

Lees verder na de advertentie

John Caputo (1940) is een invloedrijke Amerikaanse filosoof en theoloog. Diepgaand beïnvloed door het Europese postmoderne denken, onderzoekt hij de raaklijnen van de filosofie met de theologie. Hij is met name bekend door zijn pleidooi voor een nieuwe vorm van religie na de 'dood van God'. In het onderhavige boek blikt hij terug op zijn levenslange zoektocht naar die religieloze religie.

Speels beschrijft Caputo hoe de verschillende rollen in zijn leven allemaal nog steeds een rol spelen in zijn religieloze religie

De thematiek

Caputo werd geboren in een conservatief katholiek gezin. Al in zijn jeugd werd hij wel eens overvallen door de schijnbare zinloosheid van het uitgestrekte heelal, maar op advies van zijn leraren besteedde hij daar niet te veel aandacht aan.

Maar toen hij als novice bij de schoolbroeders van De La Salle kennismaakte met de filosofie van mensen als Heidegger, was hij verkocht. Hij nam afscheid van het klooster, en ruilde zijn religieuze leven in voor een leven aan de universiteit.

Speels beschrijft Caputo hoe de verschillende rollen in zijn leven allemaal nog steeds een rol spelen in zijn religieloze religie. De kleine jongen met zijn geloofstwijfel, de vrome novice en de gevierd academisch professor, allemaal hebben ze hun aandeel.

En hij schetst het fundament van zijn religieloze religie: eens zal de aarde verschroeien onder de hitte van de stervende zon, waarna er niets meer over is van deze wereld. Aan die zinloosheid, die hij als kleine jongen soms al zag, is geen ontsnappen aan.

Maar dit toekomstige Niets moet ons niet bang maken, zegt de vrome broeder in hemzelf. Het bevrijdt ons namelijk van al onze religieuze pretenties. Geïnspireerd door de mystieke theologie, stelt Caputo dat wij de zinloosheid moeten omarmen, want pas dan kan de wereld zich aan ons aandienen als een geschenk. Of, beter gezegd, als genade.

Belangrijke stelling

Caputo mijmert dus over een religie die draait om 'nihilistische genade'. Waarin de angst voor de zinloosheid van het bestaan niet wordt bezworen. Een religie waar we vrij zijn om werkelijk uit genade te gaan leven, werkelijk 'om niet'.

Een religie zonder dwang, autoriteit of hoogste waarheid. Een religie waarbij de gelovigen met hun mond vol tanden staan, niet wetend wat ze moeten bidden. En waar ze ondertussen doen wat zich aandient: de zwakken helpen en de armen bevrijden. Een religie waarbij het niet draait om het zeker weten, maar om onze geopende handen.

Kenmerkende zin

'Durven te hopen, hopen tegen het hopen in, hopen op de glimlach van de materie, het lef hebben om die glimlach te beantwoorden tegen de achtergrond van de duisternis van persoonlijke, sociale, wereldlijke of kosmische dood - de anatomie van die glimlach, de dynamiek van het vertrouwen en de hoop als antwoord op die glimlach, de ups en downs van die glimlach, haar beloftes en haar bedreigingen - dat alles is het onderwerp van de religie die ik hier wil verdedigen.'

Reden om dit boek niet te lezen

Caputo toont zich in dit boek als een vriendelijke maar resolute afreken-theoloog. De geslotenheid van zijn religieuze opvoeding is de motor achter zijn religieloze religie; de kerk van zijn jeugd dient steeds als voorbeeld van hoe het níet moet. Zo krijgt zijn eigen 'religieloze religie' wel erg gemakkelijk een aura van ruimdenkendheid.

Caputo toont zich in dit boek als een vriendelijke maar resolute af­re­ken-the­o­loog

Reden om dit boek wel te lezen

Tegelijkertijd schrijft Caputo als een vriendelijke opa. Hij praat over zijn jeugd alsof het gisteren was, strooit gul met zijn levenswijsheid, en wordt voelbaar sentimenteel bij bepaalde ervaringen. Maar vooral wil hij een indringend gesprek met je, over zijn belangrijkste levensles: dat dit leven vol genade is. Dat, en het feit dat hij ondertussen als begenadigd filosoof ingewikkelde postmoderne concepten heel eenvoudig uitlegt, maakt dit een mooi en bij vlagen diepzinnig boek.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Speels beschrijft Caputo hoe de verschillende rollen in zijn leven allemaal nog steeds een rol spelen in zijn religieloze religie

Caputo toont zich in dit boek als een vriendelijke maar resolute af­re­ken-the­o­loog