Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Europese rechters kijken niet meer weg bij problemen rond het shariahuwelijk

Religie en Filosofie

Eildert Mulder

© ANP
In de schaduw van de minaret

Om het te snappen heb je Einstein nodig of misschien de Boeddha, maar sommige dingen bestaan wel en toch ook weer niet of een beetje. Terwijl ze er wel toe doen. Zoals het shariahuwelijk in Europa.

Vorige week deed het Hooggerechtshof in Londen uitspraak in een scheidingszaak van een echtpaar dat 18 jaar geleden islamitisch trouwde in een restaurant, zonder burgerlijk huwelijk. In Engeland mag dat, in Nederland niet. Gevolg van het verzuim om ook een burgerlijk huwelijk te sluiten is in Engeland wel dat de vrouw bij scheiding naar alimentatie kan fluiten.

Lees verder na de advertentie

Of kon. Want toen dat eethuishuwelijk op de klippen liep, pakte de scheiding voor de vrouw toch gunstig uit. Ze voelde weinig voor bemiddeling door een Engelse 'shariarechtbank' en zocht hulp bij de gewone rechter, hoewel haar huwelijk juridisch niet bestond. Uiteindelijk won ze bij het Hooggerechtshof. De opperrechter schaalde haar religieuze huwelijk hoger in dan gebruikelijk. Tot dan toe behandelde de Engelse justitie shariahuwelijken als non-marriages, 'non-huwelijken', die te ver afstonden van de wet om de titel huwelijk te verdienen.

'Void marriage' was al een bestaand begrip. Nieuw is dat de rechter het toepaste op een shariahuwelijk

Maar de rechter vond het ondanks alle juridische tekortkomingen moeilijk te spreken van een non-huwelijk bij een verbintenis waaruit vier kinderen waren voortgekomen. Bovendien hadden de autoriteiten man en vrouw jarenlang als getrouwd behandeld. De rechter zag daarom dit huwelijk als een 'void marriage' (een 'leeg huwelijk'). Het was ongeldig omdat niet aan de formele eisen was voldaan, maar het leek inhoudelijk wel zo sterk op een wettig huwelijk dat het geen 'non-huwelijk' was. 'Void marriage' was al een bestaand begrip. Nieuw is dat de rechter het toepaste op een shariahuwelijk.

Navolging

Daardoor gold het gangbare scheidingsrecht en dus krijgt de vrouw wel alimentatie. De rechter waarschuwde dat niet alle vrouwen die enkel islamitisch getrouwd zijn, voortaan bij een scheiding kunnen rekenen op eenzelfde uitspraak. Elk geval moet apart worden bekeken. Maar deze beslissing van een hoge rechter zal natuurlijk navolging vinden. Tenslotte zijn er wel meer shariahuwelijken die, los van juridische en religieuze aspecten, in de praktijk weinig verschillen van gangbare huwelijken.

Het hof vond die sha­ri­a­recht­bank een slecht idee. Voor de vrouw was de toestand rampzalig

Ook buiten Engeland zijn er verschuivingen. In Nederland vernietigde in november het Haagse gerechtshof in beroep een vonnis van de Rotterdamse rechtbank over de ontbinding van een islamitisch huwelijk. Het was gesloten in 2002, zonder een burgerlijke verbintenis. Juridisch kon dat helemaal niet, voor de wet betekende het huwelijk niets en de rechtbank vond dat de vrouw haar heil maar moest zoeken bij een shariarechtbank in Engeland. Haar probleem was dat de man al zeven jaar lang weigerde het geplofte huwelijk te beëindigen door haar te verstoten.

Juridische acrobatiek

Het hof vond die shariarechtbank een slecht idee. Voor de vrouw was de toestand rampzalig, want mensen binnen haar islamitische leefwereld bleven haar als getrouwd behandelen, ook in haar herkomstland. Het hof koos voor juridische acrobatiek. De man zat de vrouw opzettelijk dwars. Dat was een onrechtmatige daad, vandaar dat het hof hem opdroeg de vrouw alsnog te verstoten. Met een dwangsom als stok achter de deur.

Ofwel: een seculier gerechtshof dwong een moslim om op islamitische wijze een einde te maken aan zijn juridisch niet bestaande religieuze huwelijk. De paradoxen duikelen over elkaar heen als stoeiende jonge apen, maar het was wel een oplossing voor een ernstig probleem.

Bespiegelingen over de islamitische wereld, door arabist en oud-redacteur van Trouw Eildert Mulder.

Deel dit artikel

'Void marriage' was al een bestaand begrip. Nieuw is dat de rechter het toepaste op een shariahuwelijk

Het hof vond die sha­ri­a­recht­bank een slecht idee. Voor de vrouw was de toestand rampzalig