Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een nieuwe naam voor Joram van Klaveren

Religie en Filosofie

Eildert Mulder

Joram van Klaveren. © ANP
Minaret

Wie ervoor kiest moslim te worden krijgt een Arabische voornaam, dus ook Joram van Klaveren, voormalig Kamerlid van de PVV, die in het huis van de democratie de islam zo genadeloos kon geselen. Een goede keus zou Omar zijn – als hij intussen een andere naam heeft ontvangen, dan moet hij die maar weer inruilen. 

Omar, zo heette een van Mohammeds ‘metgezellen’, die een paar jaar na de dood van de profeet de tweede ‘vorst van de gelovigen’ werd. Die Omar uit de begintijd van de islam zou een even abrupte bekeringsgeschiedenis hebben gehad als Paulus, die onder zijn ­oude naam Saulus christenen fanatiek vervolgde, voordat hij apostel werd.

Lees verder na de advertentie
De jonge Omar wilde Mohammed vermoorden, Van Klaveren wilde veertien eeuwen later de islam de doodsteek toebrengen

Van Saulus tot Paulus, van Joram tot Omar. De oer-Omar was in zijn jonge jaren een overtuigd polytheïst die Mohammed en zijn monotheïsme haatte. Een volbloed islamofoob, net als tot voor kort Van Klaveren.

Onkreukbare soberheid

Hij ging zelfs op pad om Mohammed te vermoorden. ­Iemand riep dat hij beter zijn eigen familie kon zuiveren, want ook die leed aan het Mohammed-virus. Omar stormde het huis van zijn zuster binnen. Hij hoorde zijn zwager iets verdachts murmelen en vloog hem aan. Ook zijn zuster kreeg een beuk. Toen ze bloedde, kwam de driftkop tot bezinning, en ineens wilde hij weten welke tekst zijn zwager had opgelezen vanaf een vel perkament. Het waren koranverzen, zo mooi dat Omar ter plekke moslim werd.

Als vorst was hij, zo heet het, een toonbeeld van ­onkreukbare soberheid. Bijna een Diogenes van de spreekwoordelijke ton en Alexander de Grote. Hij had een ezel, maar liet zijn knecht daarop zitten, terwijl hij zelf lopend het beest aan de teugels leidde. Zijn kleren en schoeisel vertoonden talloze stoplappen. Geen praalzieke despoot, maar een wandelende voddenbaal. Een gezant van de Perzische keizer zag hem aan voor de laagste bediende. Toen hij hoorde dat hij tegenover Omar zelf stond, werd ook hij, perplex van zoveel onthechte eenvoud, prompt moslim.

Niets dan waan

Het verhaal is gepolijst in een proces van eeuwen, oneffenheden zijn bijgeschaafd. De in 1991 overleden Palestijns-Israëlische historicus Suliman Bashear vergeleek de huidige gangbare verhalen over de vroege islam met oeroude manuscripten. Zij zijn nog niet door tijd en orthodoxie glad gevijld, samen vormen ze een weelderige bloementuin van tegenstrijdigheden. In sommige ervan oogt Omar nogal christelijk. Zo laat hij zich, net als Jezus, onderdompelen in de Jordaan. Al-Faroeq is zijn bijnaam, volgens Bashear betekent dat verlosser. Christelijke priesters roepen dat hij lijkt op een discipel van Jezus. Een latere vorst, ook Omar geheten, in het gangbare verhaal een zeer vrome moslim, krijgt in een handschrift als bijnaam ‘de monnik’ en laat zich begraven in een klooster. 

De gelijkenis blijft hoe dan ook treffend. De jonge Omar wilde Mohammed vermoorden, Van Klaveren wilde veertien eeuwen later de islam de doodsteek toebrengen. Een boek zou zijn dolk worden. Kwam ook hij, terwijl hij zijn ronkende requisitoir componeerde, een tekst tegen die hem radicaal veranderde? Was dat misschien een van de kwatrijnen van een andere beroemde Omar uit de islamitische traditie, de Perzische dichter Omar Al-Khayyam, elfde eeuw? Hij liet het volgende vers na: “Vrees voor vernietiging is niets dan waan/ Onsterflijkheid ontkiemt uit het vergaan/ Sinds Issa’s adem alles heeft herschapen/ Schrikt ons geen dood, maakt ons geen hel ontdaan”. De vertaling is van ­Willem de Merode, en Issa is de islamitische Jezus.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Deel dit artikel

De jonge Omar wilde Mohammed vermoorden, Van Klaveren wilde veertien eeuwen later de islam de doodsteek toebrengen