Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dit is het nieuwe Onze Vader: moderner en geschikter voor hardop bidden

Religie en Filosofie

Maaike van Houten

© Brechtje Rood

Over twee jaar moet een herziene versie van de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004 klaar zijn. Nu al wordt de nieuwe tekst van het Onze Vader bekendgemaakt. Om te kijken hoe die werkt.

Het Onze Vader wordt opnieuw aangepast. Er komt een herziene versie van de Nieuwe Bijbelvertaling en daarin worden drie regels enigszins gewijzigd. Door die veranderingen wordt het oude gebed volgens de bijbelvertalers eigentijdser en beter bruikbaar om hardop uit te spreken.

Lees verder na de advertentie

"Het Onze Vader is het mooiste gebed dat we hebben", zegt vertaler Matthijs de Jong. "Het is belangrijk het levend te houden en een versie te hebben die beter past bij deze tijd. De wijzigingen zijn niet extreem."

De Jong is projectleider revisie bij het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG). Dat kwam in 2004 met de Nieuwe Bijbelvertaling. De woorden van het Onze Vader, in hoofdstuk 6 van het bijbelboek Matteüs, werden daarin volgens hetzelfde stramien vertaald als de rest van de Bijbel. Dat betekende voor het Onze Vader dat de tekst behoorlijk afwijkt van wat tot dan toe gebruikelijk was in de Nederlandse kerken.

Ook die bijbelvertaling uit 2004 gaat het NBG nu weer een beetje aanpassen, aan de hand van reacties en kritieken van gebruikers. De revisie moet in 2020 klaar zijn, zodat die in 2021 beschikbaar is. Enige modernisering van de oude woorden uit de vertaling van 2004 is noodzakelijk, zegt De Jong, omdat het taalgebruik anders te ver komt af te staan van nieuwe generaties.

"Het is nogal wat om van de diep ingedaalde tekst over te stappen op nieuwe woorden en zinnen", zegt De Jong. "De aantrekkingskracht zit in de bekende woorden. Maar we moeten niet wachten totdat niemand meer weet wat die oude woorden betekenen."

Voor het Onze Vader komt het NBG nu met drie veranderingen. Alle drie zijn ze bedoeld om de cadans in de regels te vergroten en om de tekst wat beter te laten lopen en eigentijdser te maken. "Ik ben heel benieuwd of dit gaat werken", zegt De Jong. "Op papier kan iets een mooie oplossing lijken, maar of het overtuigend is, blijkt pas in de praktijk."

Daarom wordt de verandering in de laatste regel nu - nog voordat de herziening van de hele bijbelvertaling klaar is - eerst voorgelegd aan het publiek. Online kunnen mensen aangeven of ze het nieuwe 'red ons van het Kwaad' beter vinden dan 'red ons uit de greep van het kwaad'.

Of de nieuwe vertaling van het Onze Vader uit 2004 veel in de kerk wordt gebruikt, is De Jong niet bekend. Daar is geen onderzoek naar gedaan. Maar ook hij vermoedt dat in veel kerken de overstap nog niet is gemaakt. Kerken hangen aan de vertaling uit 1951. Ook de oecumenische tekst van de Raad van Kerken wordt veel gebruikt, ook in de serie in Trouw over het Onze Vader.

"Er is best ruimte om de versie uit 2004 breder in te voeren", zegt De Jong. Hij vermoedt dat 'iedereen op iedereen zit te wachten': landelijke kerkbesturen wachten op plaatselijke initiatieven, plaatselijke gemeenten wachten op een signaal van bovenaf. De Jong maakt er geen geheim van dat de nieuwe aanpassingen ook het gebruik van de Nieuwe Bijbelvertaling een zetje moeten geven.

Het kwaad is meer dan slechte dingen doen

In de Nieuwe Bijbelvertaling is het 'verlos ons van de boze ' veranderd in 'red ons uit de greep van het kwaad.' Dat was, zegt De Jong, een slimme manier om te laten zien dat dat kwaad meer is dan een abstract begrip, dat het kwaad een macht is die de mens gevangen kan houden. Maar bij nader inzien vinden de vertalers deze bede nu, alleen al door de lengte, een beetje uit de pas lopen. Door de zin korter te maken wordt die compacter. En het kwaad krijgt een hoofdletter: "Daarmee laten we zien dat het kwaad meer is dan een paar slechte dingen doen."

Tegenwoordige tijd duidt op gewoonte

De klassieke tekst en de oecumenische versie hebben 'vergeven' in de tegenwoordige tijd. In de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004 is dat 'hebben vergeven' geworden, een formulering die trouwens ook wordt gebruikt in de katholieke Willibrordvertaling. De herziene tekst gaat weer terug naar de oude vertaling. Maar met een andere reden: nu duidt het, zegt vertaler De Jong, op een gewoonte, op terugkerend gedrag. "Als jij vergevingsgezind bent, kun je bij God komen met de vraag je te vergeven. Dat lijkt ons de bedoeling van de tekst."

Het woord 'laat' versterkt de cadans

De tweede, derde en vierde regel zijn een opsomming. Dan is het gebruikelijk die te verbinden met 'en'. Het nadeel daarvan is, zegt vertaler Matthijs de Jong, dat de structuur van de eerste drie bedes wegvalt. "Door het beginwoord 'laat' nog een keer te herhalen, wordt de cadans van de tekst versterkt. Dat heeft een meerwaarde. Je kunt de regels daardoor makkelijk opslaan in je hoofd."

Deel dit artikel