Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De woede van de gele hesjes is meer dan een protest tegen biologische ongelijkheid

Religie en Filosofie

Leonie Breebaart

Leonie Breebaart. © Maartje Geels
Column

Kunnen de ‘gele hesjes’ ooit nog tevreden gesteld worden? Nadat Macron hun op tal van punten tegemoet­gekomen was, vlamde hun woede de afgelopen week alweer op. Tegenover een groep journalisten had Macron ironisch opgemerkt dat een ‘Jojo met een geel hesje’ – zeg maar onze Jan-met-de-Pet – in de media inmiddels ‘dezelfde status geniet als een minister’.

Niet erg tactvol inderdaad. Zoals te verwachten viel, twitterde Olivier Faure, voorman van de Franse socialisten, meteen dat een ‘Jojo’ in Frankrijk toch echt evenveel achting verdient als een minister. Hij voegde daaraan toe dat Frankrijk het land is waar een Jojo ‘minister zou moeten kunnen worden’.

Lees verder na de advertentie
Misschien verdienen de gele hesjes evenveel achting als de elite, ze vóelen zich vooral vernederd.

Mooi getwitterd. Maar waarschijnlijk ook weinig overtuigend voor de caissières en vrachtwagenchauffeurs die zich hebben aangesloten bij de ‘gele hesjes’. Mochten ze ooit hebben gehoopt dat hun kroost het tot minister of president zou kunnen schoppen, dan zijn ze daar de laatste decennia wel van bekomen. Zoals econoom Thomas Piketty al in 2013 vaststelde en voorspelde, groeien de klassen de laatste decennia alleen maar verder uit elkaar. En probeer die kloof maar eens te overbruggen. Misschien verdienen de gele hesjes evenveel achting als de elite, ze vóelen zich vooral vernederd.

Er zijn ook Fransen die dat gevoel wijten aan te hoge verwachtingen. De belofte dat iedereen hetzelfde kán worden, stuit volgens hen op de pijnlijke waarheid dat wij mensen niet allemaal dezelfde capaciteiten bezitten, alleen durft niemand dat hardop te zeggen. De Franse sociologe Dominique Schnapper noemt de haat van de ‘gele hesjes’ tegenover Macron daarom ‘democratische haat’. 

Een vriendelijke president?

Juist in een egalitaire maatschappij die ‘hiërarchie, autoriteit en onder- scheid ten diepste afwijst’, zoals Schnapper het formuleert, roept een president die zoveel slimmer is dan de meesten van ons agressie op. Zelfs als Macron wél blijkt te luisteren, wat hij geregeld doet, wordt dat uitgelegd als bewijs van zijn arrogantie. Wat? Is de president nog vriendelijk ook? Dat is pas echt superieur en dus vernederend. De kop boven Schnappers artikel in NRC Handelsblad van 2 februari was dan ook: ‘Macron is te jong, te slim. Schande!’

Het is een verleidelijke analyse. Want inderdaad, qua hersencapaciteit zullen mensen altijd verschillen en een geboren winnaar als Macron wrijft het volk ongewild in dat hun kroost het nooit zo ver zal schoppen als hij.

Maar is dat alleen een kwestie van biologische verschillen? Mij lijkt toch ook dat intelligentie ondergesneeuwd raakt als je toevallig opgroeit in een gezin waar niemand je nieuwsgierigheid stimuleert, waar je nooit rustig je huiswerk kunt doen, waar je vrienden zich elke avond gaan bezatten.

Niet dat Emmanuel Macron die problemen in één keer weg kan nemen. Maar de woede van de ‘gele hesjes’ is meer dan een protest tegen eeuwige biologische verschillen. Het is ook gericht tegen het idee van Schnapper c.s. dat de Franse maatschappij hiërarchie, autoriteit en onderscheid ‘ten diepste’ zou afwijzen. In theorie misschien, maar in de praktijk krijgen Franse bolleboosjes juist een almaar minder eerlijke startpositie.

Wat is daar nou erg aan? 

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar column de actualiteit op filosofische wijze. Lees meer op trouw.nl/leoniebreebaart.

Deel dit artikel

Misschien verdienen de gele hesjes evenveel achting als de elite, ze vóelen zich vooral vernederd.