Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Roze Zaterdag die (niet) doorging

Home

Stijn Fens

Dominee Erica Scheenstra en pastoor Geertjan van Rossem. © Maikel Samuels

Noodgedwongen houden homo's vandaag in Den Bosch een Roze Viering in een protestantse kerk. Ze zijn niet welkom in de rooms-katholieke Sint-Janskathedraal. De pastoor en de dominee van Den Bosch houden de moed erin.

Ze lijken aangedaan. Een paar uur eerder hebben pastoor Geertjan van Rossem van de Sint-Jan en dominee Erica Scheenstra van bisschop Gerard de Korte gehoord dat de oecumenische gebedsviering ter gelegenheid van Roze Zaterdag toch niet in de kathedraal gehouden kan worden. Zij zouden twee van de vier voorgangers zijn.

Lees verder na de advertentie

De beslissing van de bisschop om toestemming te verlenen voor deze speciale viering in zijn kathedraal veroorzaakte te veel commotie waardoor 'de goede verhoudingen binnen de geloofsgemeenschap in het geding zijn'. De Korte zou zelf ook aanwezig zijn bij de Roze Viering en de aanwezigen de zegen geven. Ook dat gaat niet door. De viering vindt zonder hem plaats in de (protestantse) Grote Kerk. En dat is toch anders. Dominee Scheenstra: "Je steekt een grote hand uit en die haal je weer weg."

Het idee kwam vanuit het Beraad van Kerken in de stad. Als Den Bosch dit jaar 'roze' stad zou worden zou er een oecumenische gebedsviering moeten komen als start van Roze Zaterdag. Tien kerkgenootschappen ondersteunden dit initiatief van harte. En dan was er maar één geschikte plek: de Sint-Jan. Die is niet alleen van de Bosschenaren, maar als nationaal monument eigenlijk van iedereen.

Je steekt een grote hand uit en die haal je weer weg

Dominee Scheenstra

Ook Geertjan van Rossem, plebaan (pastoor) van de Sint-Jan, ging akkoord. "Aanvankelijk had ik ook mijn aarzelingen. De aarzelingen die de bisschop ook had. Wordt het geen demonstratie? Maar in de contacten met de verschillende kerken en ook met de organisatie, groeide bij mij de overtuiging dat dit een gewone, serene viering zou worden. Met name voor de mensen in de - hoe zeg je het ook alweer - LHBT-gemeenschap die gelovig zijn, zichzelf als christen beschouwen of belangstelling hebben voor het geloof. We wilden hun een signaal geven: God houdt van ieder mens. En dat doen we met onze eigen identiteit en vanuit onze eigen levensbeginselen.

"Het gaat om een pastoraal gebaar. In de media ontstond het beeld dat de bisschop van alles en nog wat ging zegenen. Als zou hij de leer van de kerk gaan verloochenen. Zo van: 'de bisschop gaat homorelaties en andere dingen zegenen'. Alsof hij die daar in feite mee institutionaliseert. De bisschop heeft geprobeerd de boel te kalmeren. En dat is helaas niet gelukt."

Teleurstellend

Dominee Scheenstra, predikant van de Protestantse Gemeente 's Hertogenbosch (PKN) neemt een slok thee, zucht en zegt nog maar eens dat het allemaal heel teleurstellend is. "Ook omdat we vanaf het begin zo ongelofelijk goed hebben samengewerkt. Vol vertrouwen met alle geloofsgemeenschappen. Echt geweldig. Ik denk dat de viering uit de Sint-Jan weghalen veel schade oplevert. Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die dit als een klap in hun gezicht beschouwen."

Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die dit als een klap in hun gezicht beschouwen

Dominee Scheenstra

Met name de rol van plebaan Van Rossem is bijzonder. Ruim zeven jaar geleden was hij in diezelfde Sint-Jan nog het mikpunt van een protestactie van homo's en lesbiennes die met enkele tientallen naar de kerk waren opgetrokken, roze driehoek op de jas gespeld. Aanleiding voor hun boosheid was de weigering van de pastoor van Reusel om een prins carnaval de communie te geven, omdat die samenwoonde met een vriend. En dus gingen ze verhaal halen tijdens de zondagse viering in de Sint-Jan. De plebaan gebruikte de aanwezigheid van zoveel leden van de LHBT-gemeenschap om tijdens zijn preek nog eens duidelijk uit te leggen wie wel en niet waardig zijn om de communie te ontvangen. Zware zonden sloten communie uit. "De tien geboden geven raad", zei de plebaan. "En een juiste beleving van seksualiteit maakt daar onderdeel van uit."

Tientallen kerkgangers stonden uit de banken op en verlieten de kerk.

Toen was u de boeman, nu was u even de held omdat u op Roze Zaterdag in de Sint-Jan gastvrijheid zou bieden, maar nu bent u toch weer de boeman. Dat lijkt me lastig.

Van Rossem: "Dat is ook zo. Terwijl ik in feite niet veranderd ben in al die jaren. Ik geloof aan de ene kant dat God van ieder mens houdt. Dat was toen en dat is nu het geval. Ik hoef daar ook steeds minder moeite voor te doen. Het komt gewoon spontaan. Ik sta in de rooms-katholieke kerk en ik geloof dat er voor iedereen - ook voor mij - een weg is van groei in Christus. Naar het beeld van Christus dat op alle terreinen van het leven geldt. Ook als het gaat over seksualiteit."

U bent gehouden als katholiek priester om de leer voor te houden?

"En dat doe ik dan ook. Daar sta ik voor. Maar wel in de geest van paus Franciscus. Op een barmhartige wijze."

Er gaat heel veel aandacht uit naar bezwaren in de rooms-katholieke kerk tegen zo'n roze viering. Maar binnen de protestantse gemeenschap stond toch ook niet iedereen te juichen?

Scheenstra: "Ik ken natuurlijk ook wel leden van mijn eigen gemeente die er moeite mee hebben. Al meer dan tien jaar geleden heeft de Protestantse Gemeente 's Hertogenbosch besloten om homorelaties te gaan zegenen. Als we over dit thema in het Beraad van Kerken spreken, ervaar ik dat met name de evangelische kerken met dit thema worstelen. Tegelijkertijd hebben we als kerken vertrouwen in elkaar. Soms is geloven ook dat je het met elkaar kan uithouden, ook al schuurt het."

Als we over dit thema in het Beraad van Kerken spreken, ervaar ik dat met name de evangelische kerken met dit thema worstelen

Dominee Scheenstra

Toch zullen veel aanwezigen bij de viering hopen op erkenning van hun manier van leven.

Scheenstra: "Er zit natuurlijk een verlangen. Er is hoop dat als je gelovig en homoseksueel bent, je een plek vindt in een kerkgenootschap. Dat je gezien wordt en volwaardig mee mag doen."

Van Rossem: "Wij geloven dat God voor ons allen een weg van heiliging heeft bedacht. Ik mag er zijn, maar ik mag ook steeds meer worden zoals ik bedoeld ben. Misschien dat mensen bepaalde verwachtingen hebben. Dat kan ik ze ook niet kwalijk nemen. Maar dat soort dingen aan de orde stellen, paste niet bij de viering. We wilden gewoon samen bidden, elkaar als medegelovigen een hand geven."

Scheenstra: "Dat gaan we nog steeds doen. De viering gaat door in de Grote Kerk en iedereen is van harte welkom. We proberen datzelfde positieve gevoel dat we bij de voorbereiding hebben gevoeld, vast te houden en over te dragen."

Staat dat positieve gevoel niet haaks op die 'weg van heiliging', dat ideaal waar de plebaan het over heeft. Daar maken het homohuwelijk en adoptie door homoparen volgens mij geen deel van uit.

Scheenstra: "Dat is uw invulling."

Maar dat is toch niet zo gek gedacht?

"Gaat het daarom?"

Het speelt bij veel deelnemers van Roze Zaterdag wel een rol, lijkt me. Van een heleboel dingen afzien is niet hun ideaal.

"God roept ons op om werkelijk te worden wie wij zijn. Dat gaat over barmhartigheid , gerechtigheid en heelheid. Dat gaat niet over allerlei menselijke definities. Ik kan die leer niet eens veranderen."

Gaan jullie nog excuses maken voor het gedrag van de kerken ten opzichte van leden van de LHBT-gemeenschap en sommige uitspraken van kerkelijke gezagsdragers?

Scheenstra: "We zullen benoemen dat er pijn is en dat de kerk daar een rol in heeft gespeeld."

Er komt geen groot 'mea culpa'?

Van Rossem: "Er zal om heling worden gevraagd, zonder dat er nou iemand het boetekleed aantrekt van 'ik ben een slechterik.' "

Na afloop van het gesprek lopen we naar de Grote Kerk, waar de oecumenische gebedsviering zal plaatsvinden. Op partytafels liggen de boekjes met het programma van Roze Zaterdag al klaar. Dominee Scheenstra laat de plebaan zien waar het koor zal staan. Scheenstra: "We hebben echt een heel goed koor, Geertjan." Ook wijst ze de plek aan waar de plebaan de zegen zal geven, een taak die eerder aan de bisschop was toebedeeld.

Wat zegent u dan precies?

Van Rossem: "Ik vind dat over die zegen nogal krampachtig wordt gedaan. Jezus zegt: 'Wees royaal met zegenen, bemin een ieder'. Het is heel normaal dat wij het goede toewensen aan onze medemens. We hebben gekozen voor de zegen van St. Patrick. Dat is een reiszegen. 'We wensen dat jij met Christus op weg mag gaan en Christus met jou'."

Scheenstra: "Tegen de mensen die het moeilijk hebben met deze viering, zou ik willen zeggen: 'Kom en ervaar het. En als er dingen zijn die je niet bevallen, ga dan het gesprek met ons aan'."

Tijdens het verkenningsbezoek wordt nog eens duidelijk dat de Grote Kerk lang niet zo groot is als de Sint-Jan. Vierhonderd zitplaatsen, dan heb je het wel gehad. Van Rossem: "Dat wordt nog dringen".

Anita Bryant

Op 25 juni 1977 wordt in Amsterdam gedemonstreerd tegen de anti-homocampagne van de Amerikaanse zangeres en activiste Anita Bryant. De demonstratie trekt zo'n tweeduizend deelnemers. Het is het begin van de traditie om op de laatste zaterdag van juni een manifestatie te organiseren voor homo's en lesbiennes. De eerste manifestatie onder de naam Roze Zaterdag wordt in 1979 in Amsterdam gehouden. Van een protestmanifestatie verandert Roze Zaterdag steeds in de loop der jaren meer in een bonte parade waarin homo's, lesbiennes, biseksuelen en transgenders (LHBT's) laten zien wie ze zijn. Sinds 1989 opent Roze Zaterdag met een oecumenische viering. Dit jaar zou die plaatsvinden in de Sint-Janskathedraal in Den Bosch, maar bisschop De Korte trok zijn toestemming voor de viering in vanwege onrust in zijn bisdom.

Deel dit artikel

Je steekt een grote hand uit en die haal je weer weg

Dominee Scheenstra

Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die dit als een klap in hun gezicht beschouwen

Dominee Scheenstra

Als we over dit thema in het Beraad van Kerken spreken, ervaar ik dat met name de evangelische kerken met dit thema worstelen

Dominee Scheenstra