Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De roekelozen zullen de wereld beërven. En Ronaldo is een van hen

Religie en Filosofie

Peter Henk Steenhuis

© AFP

Denker des Vaderlands René ten Bos kijkt tijdens het WK naar heldendom en tragiek, naar individu en collectief. Redacteur Peter Henk Steenhuis tekent zijn gedachten op.

"Een keeper die zich onverschrokken voor de voeten van een aanstormende aanvaller werpt, een verdediger die de bal niet buiten de lijnen schopt, maar voetballend tot een oplossing komt, een middenvelder die niet terugspeelt maar constant naar voren voetbalt. Het gaat allemaal om wat je moedige acties zou kunnen noemen. Maar voor hetzelfde geld zijn al deze acties ook dom of roekeloos: een pingel is zo veroorzaakt, een blunder is zo gemaakt en balverlies is vaak ook ergerlijk. Moed is uiterst ingewikkeld, niet alleen in voetbal, maar ook in de filosofie.

Lees verder na de advertentie

Volgens de Griekse filosoof Aristoteles is moed het juiste midden tussen roekeloosheid en lafheid. Maar wat roekeloos is of laf verschilt per situatie. Zoiets zie je ook op het voetbalveld. Neem de laatste penalty's van de Portugees Ronaldo. Hij nam een beslissende strafschop tegen Juventus in de kwartfinale van de Champions League en schoot hard in de kruising. Hij nam op dit WK een penalty tegen Spanje: opnieuw hard in de kruising. Wat is die man toch moedig, zeggen we dan. Het zijn, denk ik, toch de roekelozen die de wereld zullen beërven. En Ronaldo is een van hen.

We moeten de moed hebben om sommige ideeën van Cruijff los te laten

Wat is moedig, wat is roekeloos? Toen Cruijff en Michels in 1974 het totaalvoetbal introduceerden, vonden velen dat een moedig concept. Cruijff en zijn teamgenoten hanteerden een aanvallende variant van de buitenspelval. Daarvoor moest je ook flink wat moed hebben.

Maar nu, waar is de moed gebleven? In Nederland hebben we de moed van de spelers volledig uitgeschakeld. Dat is, opmerkelijk genoeg, ook een erfenis van Cruijff: 'Als jij de bal hebt, kan de tegenstander niet scoren'. Typisch Cruijffiaanse logica, maar je kunt niet honderd procent de bal hebben. Het gaat erom wát je met die bal doet. In Nederland zie ik meer voetballers rondlopen die de bal doelloos rondtikken. We zullen Cruijff herinneren als een geniaal voetballer, een matig succesvolle trainer, en iemand die voor zijn tijd goede filosofieën had.

We herinneren ons Cruijff vooral ook als een moedig voetballer. Maar wat moedig of zelfs roekeloos was bij Cruijff, is tegenwoordig angstig en laf balbezitvoetbal. Nu moeten wij de moed hebben om sommige van zijn ideeën los te laten."

René ten Bos is in april 2017 benoemd tot de vierde Denker des Vaderlands. In Trouw laat hij geregeld zijn filosofisch licht schijnen over allerlei actuele kwesties. Eerdere afleveringen van deze speciale WK-column vindt u hier.

Deel dit artikel

We moeten de moed hebben om sommige ideeën van Cruijff los te laten