Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De PKN heeft een bijzondere band met Israël, maar wat betekent dat?

Religie en Filosofie

Maaike van Houten

© Trouw

Kerkgangers in Houten hechten aan de band van de Protestantse Kerk in Nederland met Israël, die door een groep liberale protestantse theologen onlangs ter discussie is gesteld.  Zij willen uit de kerkorde schrappen dat de PKN 'onopgeefbaar verbonden [is] met het volk Israël'.

De drie kerkgangers staan bij de koffie na de dienst in de Opstandingskerk in Houten al een tijdje te praten over de band tussen de kerk en Israël, als de een de ander vraagt: 'Wat bedoel je eigenlijk met het volk Israël? De Joden of het land? En is dat dan hetzelfde als de staat Israël?

Lees verder na de advertentie

"Je komt er nooit goed uit", verzucht gemeentelid Frank Kooi. Ook al is de tekst over 'het volk Israël' hem en zijn gesprekspartners niet precies duidelijk, hij wil er wel aan vasthouden. "Ik vind het een beetje een zwaktebod die te schrappen uit de kerkorde. Dan laat je je gijzelen door de politiek van het Israël van nu. Kritiek is binnen de huidige formulering heel goed mogelijk. Dat is juist teken van een volwassen relatie."

We hebben wel betere dingen te doen. Hoe dragen we bij aan vrede? Dat moet de vraag zijn

Kerkganger Marcus Rijke

De discussie over de band tussen PKN en Israël is actueel, nu een groep liberale theologen onder aanvoering van predikant Jan Offringa af wil van de speciale plek voor Israel in het theologisch denken van de kerk. Offringa noemt die in een vorige week gepubliceerd manifest, 'onnodig en dubieus', bovendien vindt hij de passage te vaag en van misverstanden aan elkaar hangen. Duidelijker lijkt het de theologen de 'onopgeefbare' strijd tegen antisemitisme in de kerkorde te benoemen.

"Die woorden in de kerkorde hebben geen eeuwigheidswaarde, we moeten ons steeds opnieuw herbezinnen", zegt het Houtense gemeentelid Volkert Groothoff. "Maar een andere tekst vraagt weer nieuwe discussie." En dat is nu net het probleem, zegt Marcus Rijke. "We hebben wel betere dingen te doen. Hoe dragen we bij aan vrede? Dat moet de vraag zijn."

'Verkeerd begrepen'

De PKN-gemeente in Houten, 3000 leden, de tweede ochtenddienst goedgevuld en uitnodigend van aard, presenteert zichzelf als mainstream' Ze heeft een eigen commissie Kerk en Israël. Die houdt vier bijeenkomsten per jaar over de relatie tussen kerk en Israël - daarbij denkt de commissie 'zowel aan het land, de staat, en aan het overal ter wereld wonende volk'.

"Als je de tekst te ingewikkeld vindt, dan moet je er beter op studeren", reageert commissielid Ellen Standthardt op de kritiek dat die term Israël verwarrend is. Ze vindt het 'onbegrijpelijk' dat theoloog Offringa pleit voor een lossere relatie met Israël. "Jezus is niet los verkrijgbaar. Als je denkt dat de band met het jodendom hetzelfde is als met boeddha of de islam, dan heb je het verkeerd begrepen." Haar commissie kan prima uit de voeten met de 'onopgeefbare verbondenheid met Israël', zegt ze. Op discussie over verandering van de kerkorde zit ze niet te wachten.

Ook van dominee Martin Snaterse kan de beschrijving van de relatie met Israël in tact blijven

Ook van dominee Martin Snaterse kan de beschrijving van de relatie met Israël in tact blijven. "Maar het is prima dat Offringa de discussie aanzwengelt", zegt de predikant. In de PKN ligt Israël gevoelig, en Houten is daarop geen uitzondering. Dat merkte Snaterse bijvoorbeeld toen een groep jongeren een toneelstuk in de kerk wilde opvoeren over onrecht dat Palestijnen wordt aangedaan. Daar kwam kritiek op, ook van de commissie Kerk en Israël. Maar het stuk werd uiteindelijk wel opgevoerd en er zaten ook leden van de commissie in de zaal. "Wij kunnen wel met kritiek omgaan", zegt de predikant. "Hier wordt het gesprek echt gevoerd."

Geen nieuwe discussie

De top van de PKN voelt niets voor een nieuwe discussie over Kerk en Israël. Zeven theologen die zich bij de organisatie Kairos-Sabeel inzetten voor met name Palestijnse christenen, dringen er in een open brief bij PKN-scriba René de Reuver op aan het debat over dit heikele punt juist wel aan te gaan. Ze staan in grote lijnen achter het manifest van Offringa. Een van hen, predikant Harmen Jansen uit Winsum-Halfambt, is ook lid van de synode van de PKN. Hij gaat proberen of hij dit onderwerp op de agenda van het landelijk kerkbestuur kan krijgen. De Reuver zei vorige week dat het manifest 'uit de bocht vliegt'.

Lees ook:

‘Aparte plek voor Israël in de Protestantse Kerk is onnodig en dubieus’

De Protestantse Kerk in Nederland moet af van de speciale plek voor Israël en het jodendom. Ze kan zich beter verbinden aan de strijd tegen antisemitisme, vindt een groep liberale theologen. Een interview.

Theologen willen af van speciale positie van Israël binnen PKN

De protestantse kerk is officieel 'onopgeefbaar verbonden met het volk Israël'. Een groep theologen wil daarvan af.

Deel dit artikel

We hebben wel betere dingen te doen. Hoe dragen we bij aan vrede? Dat moet de vraag zijn

Kerkganger Marcus Rijke

Ook van dominee Martin Snaterse kan de beschrijving van de relatie met Israël in tact blijven