Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De overeenkomsten tussen Trump en de paus

religie en filosofie

Stijn Fens

© Jorgen Caris
Column

Deze week werd de Amerikaanse Vaticaankenner John Allen in een interview gevraagd of de manier waarop ‘links’ op de Amerikaanse president Donald Trump reageert te vergelijken is met hoe ‘rechtse’ katholieken met paus Franciscus omgaan. Allen zag wel overeenkomsten. 

Zo gaan beiden in tegen zoiets als het huidige systeem en roepen daardoor weerstand op. Volgens hem zijn Trump en Franciscus allebei populisten, in de zin dat ze aantrekkelijk zijn voor ‘het volk’ dat zich wil afzetten tegen een elite. Allen: “ Wat beiden bedoelen met ‘het volk’ verschilt enorm, maar het instinct is hetzelfde.”

Lees verder na de advertentie

Natuurlijk zijn er ook grote verschillen tussen de twee, gaat Allen verder. Trump is een politicus en miljardair en wil Franciscus voor alles een eenvoudige herder zijn. De paus speelt in zijn uitspraken (en zeker in zijn tweets) nooit op de man, terwijl dat bij Trump een tweede natuur lijkt te zijn. Ook staan ze ieder voor een compleet andere wereld.

Wat beiden bedoelen met ‘het volk’ verschilt enorm, maar het instinct is hetzelfde

Vaticaankenner John Allen over president Trump en paus Franciscus

De vergelijking tussen Trump en Franciscus is te prikkelend om er niet even mee door te gaan. Zo zou je kunnen zeggen dat beiden een toevluchtsoord zijn voor mensen die teleurgesteld zijn in instituties. De een vangt vooral boze witte mannen en vrouwen op, de ander onder meer oudere, progressieve katholieken. De ene groep voelt zich door de globalisering en fabriekssluitingen verweesd, de ander door schaalvergroting in de vorm van parochiefusies en kerksluitingen. In de Verenigde Staten verhuisde het werk (naar Mexico of Azië), bij de katholieken in West-Europa veranderde God van adres.

Aanhangers van Trump en van Franciscus zullen best toegeven dat hun idolen niet alles ineens kunnen veranderen. Maar ze voelen zich door hen begrepen en gehoord. In feite hebben we te maken met een massale schreeuw om aandacht. “Zie ons staan, raak ons aan, hou van ons”.

Ook de Nederlandse katholieke kerk kent verweesde leden

Ook de Nederlandse katholieke kerk kent verweesde leden. Ze hebben de tijd nog meegemaakt dat in de katholieke kerk alles mogelijk leek. En die tijd lijkt terug onder paus Franciscus die ze als een warme grootvader in zijn armen sluit. (Overigens zijn er ook verweesde traditionele katholieken. Zij hebben juist moeite met de huidige paus en verlangen terug naar Benedictus XVI, de paus van de Waarheid. Aan hen wordt eigenlijk voorbij gegaan. Hoe groot moet hun pijn niet zijn als in de Moederkerk niets meer zeker lijkt?)

Vorige week trof ik in deze krant weer een groep verweesde gelovigen aan. Waar ze precies in de kerk staan, weet ik niet. Het gaat om de vaste bezoekers van de Sacramentskerk in Breda. Om sluiting te voorkomen kocht een groep katholieken in 2000 de kerk. De parochie ging op in een groter geheel en later in een nog groter geheel. De laatste fusieparochie (Heilige Familie genaamd) wilde van de kerk af en vroeg bisschop Jan Liesen om het gebouw aan de eredienst te onttrekken. Geen missen meer. Dat deed hij per decreet op 29 december vorig jaar. Volgens het bisdom gebeurde dat omdat kerkbezoek en inkomsten terugliepen.

Maar de gelovigen wijken niet. Zij willen in de kerk, die met hun geld voor twee miljoen is opgeknapt, hun geloof blijven vieren, het liefst in de vorm van een eucharistieviering. “Houd open wat levensvatbaar is”, vraagt een woordvoeder van de gemeenschap, die erbij vertelt dat Bisschop Liesen nooit is komen kijken.

Slaag je er als herder niet in je mensen bij elkaar te houden, dan kan het zo zijn dat je schapen in handen vallen van de eerste de beste populist

Hoogleraar kerkgeschiedenis Paul van Geest pleit in het stuk voor dialoog. “Hier moet gepraat worden, van aangezicht tot aangezicht.” Het is waarschijnlijk al te laat. Hoewel: op de site van het bisdom is een bericht te lezen over het vijfjarig jubileum van Jan Liesen als bisschop van Breda. Er was een samenzijn op het bisdomkantoor en de bisschop kreeg een karaf aangeboden waarin het logo van het bisdom is verwerkt. Een medewerker omschreef Liesen bij die gelegenheid als een “exegeet die zorgvuldig alle woorden weegt voordat hij tot een uitspraak komt.” Dus wie weet komt er nog iets van aangezicht tot aangezicht.

In dit tegenwoordig zo grijze en grauwe land proberen herders hun mensen bij elkaar te houden, al dan niet rond de Godslamp. Slaag je daar niet in, dan kan het zo zijn dat je schapen in handen vallen van de eerste de beste populist. Franciscus bijvoorbeeld. Het kan slechter.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Wat beiden bedoelen met ‘het volk’ verschilt enorm, maar het instinct is hetzelfde

Vaticaankenner John Allen over president Trump en paus Franciscus

Ook de Nederlandse katholieke kerk kent verweesde leden

Slaag je er als herder niet in je mensen bij elkaar te houden, dan kan het zo zijn dat je schapen in handen vallen van de eerste de beste populist

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.