Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Koran vanuit vrouwelijk perspectief

Home

Marije van Beek

© Thinkstock
Interview

Een twintigtal opiniemakers en publicisten liet zich afgelopen zaterdag inspireren door het islamitisch feminisme. De Amerikaanse theologe Amina Wadud kwam naar een bijeenkomst bij Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. Drie van de deelnemers aan het woord.

Kaouthar Darmoni © Jean-Pierre Jans
Lees verder na de advertentie

Kaouthar Darmoni (48), docent gender en media aan de Universiteit van Amsterdam.

Ik ben geboren in Tunesië. Op mijn veertiende werden mijn ouders salafist. En mijn vader werd imam. Hij is een intellectueel - tot dan toe las ik de hele Europese filosofie met hem, en plots ging het alleen nog maar over de Koran.

Toen mijn vader wilde dat ik een hoofddoek ging dragen, weigerde ik

Kaouthar Darmoni

"Met sommige Koranteksten heb ik veel moeite. Bijvoorbeeld met de tekst waarin staat dat een man zijn vrouw mag slaan. Daar heb ik Amina Wadud een vraag over gesteld. Wat moeten we met die tekst? Ze had helaas niet echt een antwoord. Niemand kan me het antwoord geven. Je kan nog zo creatief of geleerd zijn, maar dat is een vrouwonvriendelijke tekst, ik zie niet hoe hier een andere betekenis mogelijk is. Soms kun je het Arabisch anders vertalen, als je een puntje niet boven, maar onder het woord zet. Maar slaan is slaan hier gewoon slaan. En de man die zijn vrouw wil slaan zegt dan met de Koran in de hand: ik kan dat doen.

"Ik heb thuis een Koran, en alle teksten die me niet bevallen, heb ik met een dikke zwarte pen doorgehaald. Ik wil ze niet zien. Ze zouden er niet moeten zijn. Voor veel moslims is dit blasfemie. Dat hoor je niet te doen. Volgens mij is de belangrijkste les van Wadud aan vrouwen is: ga zelf na wat de tekst betekent, en ga zelf een relatie en gesprek aan met God. In plaats van gewoon na te doen wat de meerderheid van de moslims doet.

"Anders dan veel moslims drink ik bijvoorbeeld tijdens de ramadan. Niet drinken vind ik ongezond. Van mijn zoon hoor ik dat Marokkaanse kinderen op school dan tegen hem zeggen: jij bent geen goede moslim. Omdat hij niet meedoet aan de ramadan. Ze slaan hem ook nog. Ja, in Nederland, in Amsterdam.

Het is niet de islam, maar het patriarchaat, en dat is een universeel probleem

Kaouthar Darmoni

"Als tiener ging ik thuis in discussie. Ik moest vroeger naar de Koranschool, dus ik ken de heilige schrift. Toen mijn vader wilde dat ik een hoofddoek ging dragen, weigerde ik. Ik verwees naar een tekst die stelt dat alleen de vrouw van de Profeet een hoofddoek moest dragen. Ik zei: 'Zie ik er uit als een vrouw van de Profeet?' Heel veel van die onzin waarvan ze zeiden dat ik het moest doen, daarvan wist ik: dat staat nergens geschreven. In die tijd las ik nog geen islamitische feministen als Wadud, ik gebruikte gewoon mijn eigen verstand.

Zoektocht naar spiritualiteit

"Ik heb zoveel onrecht gezien jegens vrouwen. En zo vaak geweld gekoppeld aan de religie. Bij mijn vader en bij andere mannen. Ik wilde niet langer in die angst leven. Dus ging ik studeren in Parijs, en vertrok ik uit Tunesië. Je mocht er niks: geen seks voor het huwelijk, je moest een hoofddoek op. Het ging altijd over straf. Ik had het gehad. Dus ik ben uit de islam gestapt.

"Op den duur begon ik de spiritualiteit te missen. Ik heb die in de katholieke kerk gezocht, maar vond het er niet. De teksten van Jezus vond ik mooi. Maar je ziet Jezus daar overal zo hangen, met bloed op zijn hoofd. Ik werd daar depressief van. En ik vond het gewelddadig - ook de kruistochten bijvoorbeeld. Toen kwam ik ook daar vrouwonvriendelijke dingen tegen. In het katholicisme bestaat ook geen vrouw die kennis doorgeeft. Je hebt Maria de hoer, Maria de heilige, en dat is het. In het jodendom moeten vrouwen en mannen, net als in de meeste moskeeën, ook gescheiden bidden. Even dacht ik nog: boeddhisme, dat is veilig. Maar daar heette het dat alleen de man de Verlichting zou kunnen bereiken. Ik kwam uiteindelijk overal dezelfde onzin tegen. Het is niet de islam, maar het patriarchaat, en dat is een universeel probleem.

"Hoe islamitische feministen als Wadud de Koran interpreteren heeft mijn hart weer geopend. En mijn brein ook. Het gaf mij de ruimte om weer terug te gaan naar de islam. Ik vond mezelf weer. En ik ging zien: ik moet binnen de traditie blijven, om het van binnenuit te kunnen veranderen. Dat is mijn weg."

Jamila Mejdoubi © Jean-Pierre Jans

Jamila Mejdoubi (33), onderzoeker bij Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis.

Een paar jaar geleden had ik nog nooit van Amina Wadud gehoord. Tot ik met een oud-collega over de islam sprak, en hij me vertelde dat zij de Koran vanuit vrouwelijk perspectief uitlegde. Ik ben meteen gaan googlen.

Ik denk dat Nederland eerst moet accepteren dat er diversiteit is. Dat wij moslims er zijn

Jamila Mejdoubi

"Het was fijn om haar nu te kunnen ontmoeten. Wadud straalt zoveel rust uit, en komt heel zeker over. Het mooiste vond ik dat zij als moslima islamitische woorden durft uit te spreken in gesprekken met niet-moslims. Een woord als 'inshallah', 'als God het wil', gebruik ik bijvoorbeeld niet zo snel als er niet-moslims bij zijn. Ik hou me soms een beetje in.

"Tegelijk ben ik een trotse moslim. De islam staat voor mij voor gelijkheid. Ook gelijkheid tussen man en vrouw. Mensenrechten beginnen bij de vraag: wat is een mens? Man, vrouw, maar ook er tussenin. Wadud haalde hierbij het voorbeeld aan van transgenders. Allemaal hebben we gelijke toegang tot God. Hij ziet ons als gelijk. Of je gelovig bent of niet, dat maakt voor mij als moslim ook niet uit. Waar het op aankomt, is dat we goed doen of niet. Dat we elkaar behandelen zoals we zelf behandeld willen worden.

"Of Nederland het islamitisch feminisme nodig heeft weet ik niet zo goed. Ik denk dat Nederland eerst moet accepteren dat er diversiteit is. Dat wij moslims er zijn. Kijk naar mijn vriendinnen en mij, we zijn artsen, advocaten, we dragen allemaal ons steentje bij.

"Wadud sprak ook over Khadija, de eerste vrouw van de Profeet, vrede zij met hem. Ja, ik ga het nu ook gewoon zo zeggen, met die toevoeging. Dat zeg je bij alle profeten. Zij is voor mij een rolmodel. Ze was een zelfstandige vrouw. Veel ouder dan hij. Een zakenvrouw, en zijn leidinggevende bovendien. Ze viel voor hem toen ze merkte hoe eerlijk hij was. Vervolgens heeft zij hem ten huwelijk gevraagd. Heel geëmancipeerd. Zo kan het ook. Ze is ook de eerste vrouw die in hem geloofde. Ook later toen men zich tegen hem keerde. Eigenlijk maakte Khadija zijn profeetschap mogelijk. Toen ze stierf, heeft hij heel lang gerouwd. Hij hield het meest van haar."

© Jean-Pierre Jans

Hadjar Benmiloud (27), columnist, oprichter feministische weblog vileine.com.

Ik ben geen moslim, want ik doe niks met religie. Wel ben ik gelovig. Ik geloof dat het universum een volmaakte wetenschappelijke formule is, de som van onze delen, en dat 'aanbid' ik. Bijvoorbeeld in een yogales, bij een sjamaan, of in meditatieceremonies waarbij ik ayahuasca gebruik. Als ik mezelf iets moet noemen is het een gnosticus.

Net als mijn ouders heb ik een heel actief spiritueel leven, maar ik doe dat meer solo

"Lange tijd was mijn geloofsleven meer geheim dan mijn seksleven. Omdat het zo lastig uit te leggen is. Maar vanwege mijn naam gaan mensen er snel vanuit dat ik moslim ben. Toen ik als tiener columns schreef over mijn puberleven hoorde ik constant: 'Mag je dit wel doen van je ouders?' Ik vond het heel ergerlijk, want ja, dat mocht ik, en ik wilde destijds graag mijn naam opbouwen zonder dat label van een religie. Dat is gelukt: nu vraagt helemaal niemand er meer naar. Dat voelt ook gek, tenslotte zijn mijn ouders islamitisch.

"Het zit zo: Mijn vader is Algerijns en komt uit een familie van moderne soefi's. Mijn moeder komt uit een Goois gezin van atheïsten. Toen ik een keer met haar op pad was werd ze door landgenoten bespuugd om haar hoofddoek. Dat heeft me erg wantrouwig gemaakt over de acceptatie van geloof en spiritualiteit. Net als mijn ouders heb ik een heel actief spiritueel leven, maar ik doe dat meer solo. Aan instituten en tradities snuffel ik alleen uit interesse.

Dat zij in het westen als de ware moslims gezien worden, is precies de bedoeling van hun propaganda

"Uit mijn islamitische opvoeding heb ik vooral geleerd hoe belangrijk het is dat je een zuiver hart houdt. Ik kreeg dat mee in verhalen. Bijvoorbeeld over een prostituee die een zwerfkat redde, en vervolgens in de allerhoogste hemel kwam. En over een hooggeëerde man die de kat van de buren opgesloten had laten zitten: hij ging naar de allerdiepste hel. "Ik was het meest geraakt door wat Amina Wadud zei over het beleven van je geloof op jouw manier. Je moet als vrouw het recht opeisen om te zeggen: 'Ik ben ook gelovig'. Mannen doen dat veel makkelijker. Ook als ze zich niet aan regels houden. Ik neem me nog eens voor om meer ruimte te gaan maken voor mijn 'andere' geloofsbeleving.

"De stem van vrouwen als Amina Wadud vind ik een gat in de markt. Want zij is lang niet de enige islamitische feministe. Ik mis hen in het publieke debat in Nederland. We hebben het heel vaak over vrouwelijke moslima's, maar we praten nauwelijks met hen. Heel paternalistisch: eigenlijk nemen we hen niet serieus. Dat is zonde. Emancipatie komt van binnenuit, altijd. Zien we islamitische feministes over het hoofd, dan gooien we olie op het vuur van radicale moordsektes als IS. Dat zij in het westen als de ware moslims gezien worden, is precies de bedoeling van hun propaganda."

Lees ook: Een primeur voor de islam in Paradiso

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Toen mijn vader wilde dat ik een hoofddoek ging dragen, weigerde ik

Kaouthar Darmoni

Het is niet de islam, maar het patriarchaat, en dat is een universeel probleem

Kaouthar Darmoni

Ik denk dat Nederland eerst moet accepteren dat er diversiteit is. Dat wij moslims er zijn

Jamila Mejdoubi

Net als mijn ouders heb ik een heel actief spiritueel leven, maar ik doe dat meer solo

Dat zij in het westen als de ware moslims gezien worden, is precies de bedoeling van hun propaganda