Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De joodse gemeente moet uit Deventer vertrekken: 'Diep treurig dat dit anno 2018 gebeurt'

Religie en Filosofie

Maaike van Houten

Tom Fürstenberg, voorzanger van de synagoge Beth Shoshanna. © Bram Petraeus

‘Met pijn in het hart’ vertrekt de joodse gemeente uit Deventer. De huur is opgezegd, en bemiddeling tussen de eigenaar en de joodse gemeente heeft niets opgeleverd. Ze gaat verder in de synagoge in Raalte.

“Het is diep en dieptreurig dat dit anno 2018 in Nederland kan gebeuren”, zegt Tom Fürstenberg, voorzitter van de Deventer gemeente Beth Shoshanna, over het gedwongen vertrek. “Maar we gaan met opgeheven hoofd en met vertrouwen in de toekomst. Ik zeg altijd: onze voorouders hebben dit ook meegemaakt.”

Lees verder na de advertentie

Wat er met de synagoge gaat gebeuren, is onduidelijk. De huidige twee eigenaren wilden er een foodhall in beginnen. Daarvoor zou de joodse gemeenschap, die de ruimte huurde, moeten wijken. Juist deze week liet het gemeentebestuur van Deventer weten dat ze geen etenstentjes in de synagoge wil hebben. Die bestemming doet volgens wethouder Liesbeth Grijsen (Gemeentebelang) afbreuk aan de maatschappelijke en historische betekenis van het pand.

We moeten gewoon ophoepelen

Tom Fürstenberg

De joodse gemeente is op zich blij dat er in elk geval geen foodhall in de gebedsruimte komt. Maar aan het besluit heeft de joodse gemeenschap nu niks: de eigenaar heeft de huur per 1 augustus opgezegd. “We moeten gewoon ophoepelen”, zegt voorzitter Fürstenberg.

Harvertwarmend ontvangst

In Raalte is Beth Shoshanna ‘hartverwarmend’ ontvangen, zegt hij. De sjoel daar werd niet meer gebruikt, maar is gekocht door een paar, dat er een stiltecentrum begon waar ook lezingen worden gehouden. Een eerste proefdienst door joodse gelovigen afgelopen week ‘voelde goed’, aldus de voorzitter.

Maar veel liever was Beth Shoshanna in Deventer gebleven. Het vertrek naar Raalte had volgens Fürstenberg voorkomen kunnen worden als de gemeente Deventer zich de afgelopen jaren meer had ingespannen de synagoge te behouden. Het pand was tot februari eigendom van de christelijk gereformeerde kerk, maar die wilde ervan af. De gemeente vond het niet op haar weg liggen het pand te kopen, zegt een woordvoerder. “Die wil juist af van panden die ze niet kan gebruiken.”

De synagoge werd gekocht door de eigenaren van de naastgelegen oude bioscoop. Een van hen, Ayhan Sahin, noemde het eerder ‘vervelend’ dat de joodse gemeenschap eruit moest omdat ze van de synagoge een foodhall wilden maken. “Maar ik ben geen filantroop”, zei Sahin. “Er moet wel geld verdiend worden.” De gemeente regelde en betaalde bemiddeling tussen de eigenaren en de huurder, maar dat leverde niets op.

Met pijn in het hart

Volgens haar woordvoerder, schrok wethouder Grijsen vrijdag van het aangekondigde vertrek van de joodse gemeente. “Alle inspanningen waren erop gericht de synagoge te behouden”, zegt de voorlichter. Hij ontkent dat de gemeente te weinig heeft gedaan. Sterker: hij benadrukt dat Deventer onder andere met de mediation meer gedaan heeft dan ze strikt genomen moest doen. En door de foodhall af te wijzen, dacht de wethouder dat de joodse gemeente voor Deventer behouden kon blijven. De gemeente vindt het nu verder een zaak tussen eigenaar en huurder.

De voorzitter van de joodse gemeente noemt het potsierlijk dat de gemeente zich beroept op de gesprekken die ze heeft geregeld. De gemeente had de sjoel volgens hem niet hoeven kopen. Maar ‘met een beetje support’ van gemeentezijde in de jaren voordat Sahin het pand kocht, had Beth Shoshanna in Deventer kunnen blijven, zegt hij. Dat dat niet is gebeurd, wijt hij aan ‘onwil en desinteresse’ van het gemeentebestuur.

Maandag verhuist de joodse gemeenschap. ‘Met pijn in het hart’ verwijdert ze dan de Heilige Arke, Torahrol, gebedenboeken en andere rituele voorwerpen uit de sjoel in Deventer. 

Lees ook:

De geschiedenis is te pijnlijk om louter zakelijk naar de Deventer synagoge te kijken

In het commentaar sprak Trouw zich eerder al uit over de synagogekwestie. 'Dat de joodse gemeenschap in 1942 de synagoge kwijtraakte en na 1945 gedecimeerd terugkwam, is een te pijnlijk gegeven om louter zakelijk naar deze belangenstrijd te kunnen kijken.'

Deventer verkoopt de synagoge waar de Deventer joden samenkomen

Is het de taak van een gemeente om te voorkomen dat een religieuze gemeenschap uit haar midden verdwijnt? Ja, zeggen joden in Deventer. Nee, zegt de gemeente Deventer. 

Deel dit artikel

We moeten gewoon ophoepelen

Tom Fürstenberg