Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De essays van Rowan Williams zijn een samengeraapt zooitje, maar wel van diepzinnige, wijze theologie

Religie en Filosofie

Wolter Huttinga

Rowan Williams © ANP
Boekrecensie

Wat is heilig?
Rowan Williams
Berne Media
256 blz.
€19,90
***

De auteur

Lees verder na de advertentie

Rowan Williams is een Anglicaans theoloog die veel publiceerde over de theologie van de oude kerk, maar ook zijn hand niet omdraait voor een stevig stuk postmoderne filosofie. Hij is een van de respectabelste theologen ter wereld en was tot 2012 aartsbisschop van Canterbury, het hoofd van de Anglicaanse Kerk. Tegenwoordig is hij Master van het Magdalene College in Cambridge.

Thematiek

Het is een bundel essays met een titel die een helder en publieksvriendelijk geheel belooft: ‘Wat is heilig? Christendom voor mensen vandaag’. Uit het voorwoord van Williams: “De essays beschrijven hoe we eerlijk en consistent kunnen leven in een gemeenschap die ‘sacramenteel’ wil zijn. Ze vertellen hoe we zo eerlijk en consistent mogelijk luisteraars kunnen worden, stil genoeg om te leren afstemmen op wat God ons laat horen in de woorden van de Bijbel.” Dat klopt inderdaad met de toon van de meeste stukken. In werkelijkheid is het echter vooral een allegaartje van totaal verschillende artikelen met heel uiteenlopende focus. Er is een artikel over de radicaliteit van navolging, een artikel over het lezen van de Bijbel, een stuk over interpretatie van de regel van Benedictus. Dan gaat het weer over iconen en volgt er een blokje artikelen over de heilige Teresa van Avila. Het boek wordt afgesloten met een filosofisch getoonzet artikel over de vraag of je je ‘zelf’ wel kunt kennen. Het zijn al met al bijeengeraapte essays, die zeer losjes aan een verbindend thema gekoppeld zijn.

© Trouw

Opvallend

En toch is er een soort rode draad, of in ieder geval een verbindend gevoel in deze essays. Dat heeft natuurlijk te maken met de zeer intelligente, om niet te zeggen wijze theologische stem die in al deze essays spreekt. Williams’ eruditie spat ook hier weer van de pagina’s.

Het meest verbindende element in deze bundel vind ik echter specifiek de contemplatieve, kloosterachtige toonzetting. De regel van Benedictus, de stem van de woestijnvaders, de heilige Teresa en Juliana van Norwich: Williams schaamt zich er niet voor om teksten en spirituele idealen op tafel te leggen die tamelijk bizar op de moderne mens overkomen.

Hij exegetiseert en interpreteert ze kundig, aandachtig en gevoelig. Hij legt innerlijke spanningen bloot en probeert naar boven te halen wat er ook voor ons vandaag op het spel staat. Opvallend vaak gaat het bij Williams over het eerlijk en aandachtig luisteren naar de stemmen van je eigen hart. Het is echter niet zo dat hij de oude teksten voor een breed publiek toegankelijk maakt. Williams is een academisch theoloog die moeilijk laat wat nu eenmaal moeilijk is.

Mooie zin

‘Kijken naar en nadenken over het lijden van Christus is voor Juliana van Norwich geen middel tot zelfkastijdende emoties, maar de herkenning van de logica van mijn ontkenningen van het leven: ik probeer op alle mogelijke manieren liefde te vermijden, en liefde vermijden is de uitgerekte terdoodveroordeling van God en van God in mij.’

Reden om dit boek niet te lezen

Het boek blijft een samengeraapt zooitje van zeer uiteenlopende essays. Het is steeds totaal omschakelen van de ene theologische wereld naar de andere. Het lijkt er verdacht veel op dat Williams vooral wat losse ongepubliceerde schrijfsels kwijt wilde. Wat Williams nooit gebeurt, gebeurde nu wel: sommige artikelen zijn beduidend minder interessant en relevant. Verder vraag ik me af hoezeer de ingewikkeldheid van zijn betogen geschikt is voor een publiek dat breder is dan een kleine groep geleerde theologen.

Reden om dit boek wel te lezen

Ook in dit boek blijft Williams de diepzinnige, wijze, fijnbesnaarde theoloog die hij is. Behalve erudiet is hij ook mild en op beslissende momenten kwetsbaar. Verder blijft de contemplatieve kloostertoon van het boek me bij. Wat is het veelzeggend dat we volgens Williams juist in die sfeer ons oor te luister moeten leggen om iets van de geest van het evangelie te vinden in de eenentwintigste eeuw.

Lees ook: 

Rowan Williams: we weten niet goed meer hoe om te gaan met minderheden

De politieke verwarring van het Westen heeft een geestelijke lading, zegt Rowan Williams, oud-leidsman van de Anglicaanse kerk. ‘Als het vertrouwen verzwakt is, ontstaat een diepe onzekerheid.’

Deel dit artikel