Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De dood zelf kan niet goed zijn, de weg ernaartoe wel

Religie en Filosofie

Leonie Breebaart

© rv
Boekrecensie

Een goede dood - euthanasie gewikt en gewogen
Ton Vink
Klement, 200 blz., € 19,90
★★

De schrijver

Lees verder na de advertentie

Ton Vink (1953) studeerde onder meer psychologie, geschiedenis en filosofie; hij promoveerde op de Schotse verlichtingfilosoof David Hume. Hij geldt als specialist in de discussie rond het zelfbeschikte levenseinde. In 2008 publiceerde hij al het boek 'Wordt vervolgd. Zelfbeschikking onder druk' (2008). Vink put daarbij ook uit de praktijk: al twintig jaar begeleidt hij mensen die erover denken hun leven te beëindigen. De verdenking dat hij cliënten zou overhalen tot euthanasie, spreekt hij in 'Een goede dood' meermaals krachtig tegen. Maar een heel klein percentage van de mensen die zo'n consult aanvraagt, beslist namelijk tot een zelfgekozen levenseinde.

Het inzicht

We praten over 'euthanasie', maar dat zou eigenlijk 'thanasie' moeten zijn, stelt Vink, want juist over het goede van de dood (ethos) praten we zelden. Meestal vragen we alleen of de dood zelf goed was (had mevrouw niet langer moeten leven?) en of de juiste procedure is gevolgd. Maar volgens Vink kan de dood zelf nooit goed zijn. Wat wél goed of slecht kan zijn, is het proces dat daaraan voorafgaat. Hoe zelfbeschikt is het einde eigenlijk? Hoeveel heeft de cliënt erover te zeggen? Heeft zij of hij de steun van familie en vrienden?

De opzet

'De goede dood' behandelt per hoofdstuk een dilemma, meestal aan de hand van actuele gevallen. Hoe geldig is bijvoorbeeld de wilsverklaring van een inmiddels demente meneer? Wat te doen met de doodswens van psychiatrisch patiënten? En wat betekent 'voltooid leven'? Hoewel er in zijn beschouwingen regelmatig een filosoof langskomt, concentreert Ton Vink zich op recente ethisch-juridische twistappels, zoals 'de zaak Heringa', waarbij een man zijn 99-jarige moeder hielp bij het verstrekken van middelen voor zelfdoding. Dat hij werd vrijgesproken vindt Vink terecht; in de behandeling van de veelbesproken thema's klinkt zijn eigen visie altijd door.

Het resultaat

Dat Vink de zaak Heringa noemt, is geen toeval. Die legt namelijk precies het probleem bloot dat hij wil aankaarten. De manier waarop de moeder van Albert Heringa de dood tegemoet ging, past binnen de criteria van de goede dood die Vink opstelt. De 99-jarige vrouw had er nadrukkelijk zelf om gevraagd, haar zoon was bereid haar te helpen, alles ging zoals zij dat wilde. In zo'n geval kun je spreken van een goede dood, meent Vink, zij het niet van een legale, want in Nederland is het illegaal zelf middelen tot zelfdoding te bestellen.

Maar volgens Vink is zulke hulp bij zelfdoding wel degelijk legitiem, zolang je er niemand mee schaadt - en Albert Heringa schaadde niemand. Daarbij beroept Vink zich op het schadebeginsel, zoals de wet dat beschrijft: het staat elk individu in principe vrij te denken en te doen wat hij of zij wil, tenzij dat anderen schaadt.

Ongemakkelijker is het voorbeeld van de 24-jarige Lucas, die voor de trein sprong nadat hij zijn vader vergeefs had gevraagd om hulp met de benodigde medicijnen. Die had daarop 'nee' geantwoord. "Ik ben je vader, dat kan ik toch niet."

Hoewel Vink benadrukt dat hij de vader geen onrecht wil doen, suggereert hij toch dat vader zijn zoon alleen gelaten heeft. Had hij anders gereageerd, dan had Lucas zich misschien bedacht. Óf misschien was hij dan thuis gestorven in aanwezigheid van intimi. Ja, misschien. Maar Vink lijkt hier te vergeten dat een vader ook uit liefde voor zijn zoon kan weigeren hem te steunen bij zijn zelfgekozen dood.

Reden om het boek niet te lezen

De grootste tegenvaller is de ambtelijke taal van het boek. 'Het betreft zelfbeschikking in de toepassing van zelf over het levenseinde kunnen beschikken.' Van zulke zinnen vergaat je de lust tot lezen. Daar had de uitgever iets aan kunnen doen.

Reden om dit boek wel te lezen

Ton Vink kent de materie uit de praktijk en heeft daarop een weloverwogen visie. Dat maakt 'Een goede dood' ondanks de saaie stijl toch tot een waardevolle bijdrage aan het euthanasiedebat.

Deel dit artikel