Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Bijbel is geen geschiedenisboek, maar een literair werk, zei theoloog Karel Deurloo (1936-2019)

Religie en Filosofie

Bas Roetman

© ANP
Naschrift

De Bijbel is geen geschiedenisboek, maar een literair werk. Dat was het credo van theoloog Karel Deurloo, die zaterdag op 83-jarige leeftijd overleed.

Als hoogleraar Oude Testament aan de Universiteit van Amsterdam leidde Deurloo in de jaren zeventig en tachtig een vernieuwingsbeweging in de theologie. Hij was de voorman van de Amsterdamse School, een theologische stroming die in de jaren zestig ontstond aan de Universiteit van Amsterdam. 

Lees verder na de advertentie

Deurloo en zijn collega’s lazen de Bijbel met een literaire bril: wat heeft de tekst de lezer anno nu precies te zeggen? De vraag of de bijbelverhalen waar gebeurd zijn, was voor hen minder belangrijk. Daarmee was de Amsterdamse School destijds een buitenbeentje binnen de bredere theologie. Predikant Nico ter Linden, een van de aanhangers van de stroming, vatte die houding kernachtig samen: de bijbelverhalen zijn ‘Wel waar, maar niet waar gebeurd’.

Als Karel college gaf kon je niet buiten blijven

Ad van Nieuwpoort

De ideeën van de Amsterdamse School waren omstreden. In 1989 bestempelde een onderzoekscommissie de theologische faculteit van Amsterdam als ‘onwetenschappelijk’, vooral omdat de faculteit de theologie teveel ‘populariseerde’. Populair was Deurloo zeker: van heinde en verre kwamen studenten en belangstellenden naar Amsterdam om naar Deurloo te luisteren. 

Amsterdamse School

De colleges van Deurloo waren een belevenis, zegt predikant Ad van Nieuwpoort. ‘Als Karel college gaf kon je niet buiten blijven.’ Niet-kerkelijke studenten hadden bij Deurloo een streepje voor, omdat zij onbevangen naar de bijbeltekst konden kijken: ‘Aan het begin van een college vroeg hij wie er geloofde. Tegen hen zei hij: “Jullie kunnen het nog weleens heel moeilijk gaan krijgen!”’

In een interview met Trouw in 2003 constateerde Deurloo tevreden dat de ideeën van de Amsterdamse School inmiddels door veel collega-theologen waren overgenomen. ‘Wij waren er alleen wat vroeger mee’, aldus Deurloo.

De theoloog hield ervan om zijn ideeën ook buiten de universiteitsmuren uit te dragen. In de televisieserie ‘Dichterbij’, die in de jaren zestig werd uitgezonden door de IKON, gaf Deurloo uitleg over het boek Genesis. In 1996 ging hij aan de slag als hoogleraar Bijbelse Theologie aan de UvA, totdat hij in 2001 overstapte naar de Vrije Universiteit. Naast zijn hoogleraarschap werkte Deurloo jarenlang als studentenpredikant. Hij laat een vrouw en twee dochters na. 

Lees ook: 

Nico ter Linden: een leven lang vertellend over de diepere betekenis van de Bijbel

Hij was misschien wel de bekendste dominee van Nederland. Nico ter Linden stelde alles in het werk om ervoor te zorgen dat het verhaal van God doorverteld zou worden. 

Carel ter Linden: Ik zie geen andere weg dan die waarop de man uit Nazareth ons voorging

In een essay legt dominee Ter Linden uit hoe Matteüs en Lucas allebei hun verhaal van Jezus’ geboorte bedachten. Daar schemert een boodschap doorheen.

Deel dit artikel

Als Karel college gaf kon je niet buiten blijven

Ad van Nieuwpoort