Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De ayatollah is - volgens sjiieten - letterlijk een godsbewijs

Religie en Filosofie

Ton den Boon

Ayatollah Ali Khamenei © AFP

Sinds Amerika de Irandeal heeft opgezegd, doen de ayatollahs weer van zich spreken. Gelukkig wordt het woord nu meestal correct geschreven, maar toen het nog maar net gangbaar was, trof je ook verkeerde spellingen als ajatolla(h), ayahtolla, ayatolla aan. Wel levert het meervoud soms nog moeilijkheden op, maar net als bij andere leenwoorden die op een h eindigen (sjahs, moellahs) moet de meervouds-s apostrofloos achter ayatollah worden geschreven. Zoals in 'het land van de ayatollahs', een bekende perifrase (omschrijving) van de landnaam Iran.

Het woord ayatollah dook pas rond 1980 op in encyclopedieën en woordenboeken. Aanleiding was de Iraanse revolutie (1978) onder leiding van ayatollah Khomeini. Ouderen konden het woord echter al in de jaren vijftig in de media hebben aangetroffen, toen de toenmalige Iraanse ayatollah Abol-Ghasem Kashani soms van zich deed spreken.

Lees verder na de advertentie

Het Nederlands heeft ayatollah geleend uit het Perzisch, dat het woord op zijn beurt heeft overgenomen uit het Arabisch: ayatu-llah betekent letterlijk teken of bewijs (aya; ook een koranvers wordt aya genoemd) van de (al) godheid (ilah).

Met ayatollah wordt eigenlijk een sjiitische leider op religieus én politiek terrein bedoeld. Dankzij de bedenkelijke reputatie van ayatollah Khomeini met zijn antiwesterse fatwa's, raakte ayatollah in het Nederlands en Duits ook ingeburgerd in de figuurlijke betekenis despoot. Zo werd de voormalige (bebaarde) PvdA-voorzitter Max van den Berg door zijn tegenstanders weleens als 'de rode ayatollah' afgeschilderd. Dit figuurlijke gebruik van ayatollah is echter alweer in onbruik geraakt.

Deel dit artikel