Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De avondvierdaagse verbindt, maar ben je verplicht tot verbondenheid?

Religie en Filosofie

Wolter Huttinga

Avondvierdaagse in de Haagse Beemden in Breda. © Novum RegioFoto
Theologisch elftal

Kinderen en hun ouders lopen deze weken de avondvierdaagse. Een mooie oefening in gezamenlijkheid, vindt Mohamed Ajouaou. Nou nee, zegt Alain Verheij. 'Ik denk dat de massaliteit van de avondvierdaagse drijft op het schuldgevoel van ouders voor wie hun kinderen godheden zijn geworden.'

De avondvierdaagse baant zich een weg door stad of dorp, overal in Nederland vormen zich lange rijen gestaag doorstappende kinderen met begeleidende ouders. De kinderen veelal op snoep sabbelend, de ouders met elkaar keuvelend. 

Lees verder na de advertentie

Toch valt ook het geklaag over de avondvierdaagse op: de groepsdruk van het evenement, de extra prikkels in een reeds overvolle agenda, het obsessieve gesnoep.

Drie jaar geleden schreef Trouw-journaliste Nienke Schipper het stuk '7 redenen waarom mijn kind niet mee mag lopen met de avondvierdaagse'. Het werd massaal online gelezen. Schipper werd destijds als slechte ouder gekapitteld op Twitter. Het onderwerp raakt blijkbaar een gevoelige snaar. Wat valt hier vanuit theologisch opzicht over te zeggen? En is de avondvierdaagse een seculiere processie?

"Zoals de apostel Paulus al zei: 'Ik doe niet wat ik wil, ik doe wat ik haat'", zegt Alain Verheij, schrijver en blogger, half-grappend. "Het is weer de typisch Nederlandse gewoonte om op eigen tradities te schelden en ze dan toch maar te ondergaan. Vergelijk het met onze vreselijke klassieke manier van verjaardagen vieren: verplichte gesprekken voeren in een grote kring rond de tafel, het zogenaamde worst-kaas-scenario. 'Nee, dit jaar doen we echt niet mee', zeg je dan. Maar uit gewoonte of een onbestemd gevoel van groepsdruk zet je toch maar weer door. 

Je voelt je met elkaar verbonden, ook al ken je elkaar niet. Als er iemand struikelt, dan help je diegene.

Mohamed Ajouaou, docent islamitische theologie aan de Vrije Universiteit

"In die zin lijken niet de grote tradities, maar eerder het voortdurend relativeren van en spotten met onszelf onze echte identiteit te bepalen. Neem die heerlijke vlag in de Tweede Kamer. Eerst vertegenwoordigde een lullig vlaggetje van een paar tientjes de grandeur van onze natie. Die werd weggehoond. Toen kwam er een peperduur exemplaar, dat alleen maar een stukje groter uitviel. Verder dan zelfspot komt het niet bij ons. 

"Of vergelijk het met de oude Feyenoorder die hoopt dat die bal ernaast gaat, zodat hij even lekker kan vloeken en verzuchten dat ze het weer allemaal verkloten."

Mohamed Ajouaou, docent islamitische theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, kijkt er heel anders tegenaan: "Ik heb de avondvierdaagse altijd een heel leuke gewoonte gevonden toen mijn kinderen nog naar het primair onderwijs gingen. En hoezo groepsdwang? Ik ben eerlijk gezegd blij dat er een activiteit belegd wordt waarin we gezamenlijk iets ondernemen. 

"Dat heeft ook met mijn achtergrond te maken. Ik kom oorspronkelijk uit Marokko en mis in Nederland soms de gemeenschappelijkheid. In de buurt waar ik woon is het de meeste tijd doodstil. Er wordt niet buiten geleefd, behalve door de vogels in de bomen. Iedereen leeft op zichzelf. We zijn echt een individualistische maatschappij. Zo'n avondvierdaagse heb ik altijd als een kans gezien om me met andere mensen te verbinden, om iets van gezamenlijkheid te beleven. Voor de organisatie zetten vele vrijwilligers zich in, er is bij mijn weten niets commercieels aan. Zoiets moet je koesteren.

"En nee, een hedendaags religieus ritueel zou ik het niet noemen, ik zie ook geen link met de katholieke processies van weleer. Alhoewel, ook bij de avondvierdaagse staan waarden centraal die belangrijk zijn om te koesteren. Je voelt je met elkaar verbonden, ook al ken je elkaar helemaal niet. Als er iemand struikelt of te moe is, dan help je diegene en ben je de ander tot steun. 

Je kind iets ontzeggen, dat kan op de morele toorn van de massa rekenen

Alain Verheij, schrijver en blogger

"En juist dat samen lopen maakt het wel tot een dynamisch ritueel. Je hersenen hoef je niet in te spannen, nee, je dóét iets samen. En dat verbindt. Dat ervaar ik ook ieder jaar wanneer ik de halve marathon loop met een interreligieuze groep theologen. We eten samen, we bidden samen, maar het hart van het gebeuren is dat we samen oplopen."

Verheij: "Ja, vroeger stond bij een processie het heilige centraal. En ik denk inderdaad dat er altijd iets heiligs bij zo'n seculiere processie centraal zal staan. Voor vandaag zou ik dat heilige zelf benoemen als lichamelijke gezondheid of fitheid. Ons lichamelijk welzijn is ons hoogste goed en ziekte is onze grootste angst. Je ziet dat bij een WK voetbal of de Olympische Spelen de sport toch niet kan zonder ceremoniële, religieus-achtige inbedding.

"Die gemeenschappelijkheid zie ik vooral als een neveneffect. Ook het kerkelijke ritueel was gericht op God, maar heeft altijd als bijeffect de sociale betrokkenheid gehad. Zo zie je ook dat de originele sportieve aanleiding van de vierdaagse vooral het bijeffect van de gezelligheid en het snoepfestijn oplevert."

Ajouaou: "Voor mij gaat de avondvierdaagse wel primair om saamhorigheid, maar inderdaad, het is ook een sportieve prestatie. 's Avonds laat wandelen, dat heeft iets avontuurlijks. Kinderen zijn van nature avonturiers. Laten we er toch niet te moeilijk over doen dat ze een keer uit het normale ritme worden gehaald en te laat in bed komen. We zitten er vaak zo bovenop met onze opvoeding. Laten we ook af en toe even de controle loslaten en afwijken van de dagelijkse routine."

Verheij: "Maar juist het obsessieve meedoen aan de avondvierdaagse is voor mij een teken dat we te veel bovenop onze opvoeding zitten. We zijn met een volstrekt religieuze ijver toegewijd aan de weinige kinderen die we tegenwoordig hebben. Ouders vinden het een schande als iemand een streep trekt en zegt: hier doen mijn kinderen niet aan mee. Je kind iets ontzeggen, dat kan op de morele toorn van de massa rekenen. 

"Ik denk dat de massaliteit van de avondvierdaagse drijft op het schuldgevoel van ouders voor wie hun kinderen hun godheden zijn geworden."

In het Theologisch Elftal reflecteren twee godgeleerden op de actualiteit. Lees hier eerdere afleveringen.

Lees ook: 'Ouders, een kind heeft niets aan uw rode lopertje'

Hoe breng je een kind morele waarden bij? Filosofen Désanne van Brederode en Paul van Tongeren zijn het erover eens dat onderwijs niet zaligmakend is, voorbeeldgedrag wel.

Deel dit artikel

Je voelt je met elkaar verbonden, ook al ken je elkaar niet. Als er iemand struikelt, dan help je diegene.

Mohamed Ajouaou, docent islamitische theologie aan de Vrije Universiteit

Je kind iets ontzeggen, dat kan op de morele toorn van de massa rekenen

Alain Verheij, schrijver en blogger