Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

China bespiedt moslims en hersenspoelt ze in heropvoedingskampen

Religie en Filosofie

Leen Vervaeke

Chinese politie in de buurt van een moskee in Xinjiang. © AFP

China houdt de islamitische bevolking van de regio Xinjiang onder strikte controle, met moderne technieken en in ouderwetse politieke heropvoedingskampen.

China ontkent alle aantijgingen, maar de bewijzen voor een mensenrechtelijke tragedie in de West-Chinese regio Xinjiang stapelen zich op. Naar schatting meer dan een miljoen islamitische inwoners worden er vastgehouden in politieke heropvoedingskampen. Een VN-comité riep Peking afgelopen week op de clandestiene detenties stop te zetten en de gevangenen onmiddellijk vrij te laten.

Lees verder na de advertentie

Over de heropvoedingskampen, die hermetisch van de buitenwereld zijn afgesloten en officieel niet bestaan, heerst veel onduidelijkheid. Journalisten die in Xinjiang op onderzoek gaan, worden gehinderd, gearresteerd of onder druk gezet. Vrijgelaten gevangenen die in het buitenland verblijven en daar zouden kunnen getuigen, worden bedreigd met de opsluiting van hun achtergebleven familieleden.

Het weinige dat wel bekend is, stemt tot grote bezorgdheid. Uit moeizaam verkregen ooggetuigenverslagen, aangevuld met onderzoek van overheidsdocumenten en satellietfoto's, komt een beeld naar voren van mensenrechtenschendingen op grote schaal. Naar schatting 10 procent van de islamitische bevolking van Xinjiang zit in politieke heropvoedingskampen wordt daar onderworpen aan een hersenspoelcampagne.

We moesten de partij bedanken en communistische liederen zingen

Omir Bekali

IJzeren vuist

De West-Chinese autonome regio Xinjiang is een kruitvat. De helft van de 23 miljoen inwoners is er van Oeigoerse of andere islamitische afkomst, en voelt zich door de regering in Peking achtergesteld. Een samenspel van separatistische opwellingen en buitensporige strafmaatregelen leidde tot oplopende spanningen, en in 2009 tot een uitbarsting van geweld. Tussen 2012 en 2014 waren er in China verschillende aanslagen, die aan Oeigoeren werden gelinkt.

Toen Chen Quanguo, de voormalige 'ijzeren vuist' van Tibet in 2016 aantrad als partijsecretaris van Xinjiang, maakte hij daar met harde hand een einde aan. Hij wierf in korte tijd honderdduizend extra politieagenten en bouwde Xinjiang om tot een hightech surveillancestaat. De islamitische bevolking hield hij onder de duim met DNA-afname, camera's met gezichtsherkenning en overheidsinzage in alle mobiele telefoons. Wie zich al te religieus gedroeg, werd als onbetrouwbaar aangemerkt.

Voorjaar 2017 kwam daar een nieuwe tactiek bij: onbetrouwbare personen werden opgesloten in politieke heropvoedingskampen, zonder veroordeling en voor onbepaalde tijd. Volgens ooggetuigen zijn sommige inwoners opgepakt omdat ze een baard hadden of een sluier droegen, halal voeding bij zich hadden of contact hadden met familie in het buitenland. Anderen werden uit het buitenland teruggelokt naar China en direct gearresteerd.

Zelfkritieken schrijven

Bedoeling van de politieke heropvoedingskampen is de islamitische inwoners van Xinjiang om te vormen tot volgzame, seculiere burgers. Daarvoor moeten de gedetineerden eindeloos zelfkritieken schrijven, partijslogans herhalen en propaganda aanhoren over de gevaren van hun geloof en de zegeningen van de communistische staat. Wie weigert, moet urenlang rechtop staan of wordt in een isoleercel opgesloten.

"We moesten herhalen wat zij zeiden, de partij bedanken en communistische liederen zingen", aldus Omir Bekali, een Kazachse moslim afkomstig uit Xinjiang, in diverse media. Bekali zat in 2017 acht maanden opgesloten. Lange tijd durfde hij niet te getuigen, maar nadat ook zijn ouders opgesloten werden, besloot hij de publiciteit op te zoeken. "De psychologische druk is enorm, wanneer je jezelf moet bekritiseren, en je denken en je eigen etnische groep moet afzweren."

Dit is de meest intensieve campagne van gedwongen sociale her­pro­gram­me­ring sinds de Culturele Revolutie

Adrian Zenz, onderzoeker, European School of Culture and Theology

Een andere getuige, die om veiligheidsredenen anoniem wil blijven, getuigde in 'BBC Newsnight' over de mogelijk ingrijpende gevolgen van de maandenlange indoctrinatie. "De gevangenen leken robots, alsof ze hun ziel kwijt waren", vertelde de man, die China ontvluchtte na een bezoek aan een familielid in een heropvoedingskamp. "Ze gedroegen zich alsof ze niet wisten wat ze deden. Ze waren als iemand die zijn geheugen kwijt is na een auto-ongeluk."

China ontkent het bestaan van de heropvoedingskampen, maar uit overheidsdocumenten en lokale statistieken blijkt dat het om een systeem van immense omvang gaat. Adrian Zenz, onderzoeker van de European School of Culture and Theology, ontdekte in openbare aanbestedingen bewijsmateriaal voor tientallen zwaarbewaakte kampen. Satellietfoto's bevestigen de enorme aangroei in Xinjiang van gebouwencomplexen met wachttorens en omheiningen.

Zenz, die in mei een uitgebreid rapport publiceerde, wijst op voorzichtige schattingen dat ruim 200.000 Oeigoeren en andere islamitische inwoners in de kampen worden vastgehouden.

Veel waarschijnlijker acht hij een schatting van meer dan een miljoen gevangenen: 10 tot 11 procent van de volwassen islamitische bevolking. "Dit is de meest intensieve campagne van gedwongen sociale herprogrammering in China sinds de Culturele Revolutie", aldus Zenz.

Hand in eigen boezem

Ook het VN-Comité tegen Rassendiscriminatie neemt de getuigenissen serieus en riep China afgelopen week op om deze praktijken per direct stop te zetten.

"China heeft Xinjiang veranderd in iets wat lijkt op een immens interneringskamp, gehuld in geheimzinnigheid", aldus comitélid Gay McDougall. "De Oeigoeren en andere moslims in Xinjiang worden behandeld als vijanden van de staat, enkel en alleen omwille van hun etnisch-religieuze identiteit."

In de Verenigde Staten willen enkele parlementsleden sancties uitvaardigen tegen de Chinese verantwoordelijken voor de heropvoedingskampen, zoals eerder ook met Russische betrokkenen bij mensenrechtenschendingen gebeurde.

Een woordvoerder van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken sprak van 'valse beschuldigingen voor politieke doeleinden' en gaf de Amerikanen zoals gebruikelijk het advies eerst eens de hand in eigen boezem te steken.

Lees ook:

President Xi dwingt de Chinese kerk in de rode pas te lopen

Christenen in China staan onder druk, nu president Xi Jinping volledige controle opeist over de kerken. Sommige moeten jongeren de toegang ontzeggen, bij andere worden kruisen en bijbels verwijderd. En allemaal moeten ze beloven het socialisme te omarmen.

Deel dit artikel

We moesten de partij bedanken en communistische liederen zingen

Omir Bekali

Dit is de meest intensieve campagne van gedwongen sociale her­pro­gram­me­ring sinds de Culturele Revolutie

Adrian Zenz, onderzoeker, European School of Culture and Theology