Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bojan Bajic: 'Aanpassen werd mijn tweede natuur'

Religie en Filosofie

Annemarie Bergfeld A/B Journalistieke Pr

Bojan Bajic: "Dat we minder nodig hebben dan we denken heb ik ook afgelopen jaar weer geleerd." © Merlijn Doomernik
Levenslessen

Gevlucht voor de oorlog in Joegoslavië kwam Bojan Bajic (39) in het azc op Vlieland terecht. Nu draait hij twee succesvolle ondernemingen op het eiland. De derde, een brouwerij van Vlielander bier, is in de maak.

Tijdens de massale exodus van augustus 1995 vluchtte Bojan Bajic (Knin, Kroatië, 1977) met nog 300.000 andere Serviërs uit de Krajina. Hij kwam in Belgrado terecht. Vier jaar later bereikte de oorlog ook die stad en besloot Bajic met zijn zwangere vrouw naar Nederland te vluchten. In 2008 viel het gezin onder het generaal pardon en konden ze op Vlieland blijven, waar ze via azc's in Gilze-Rijen en op Terschelling waren terechtgekomen. Hun drie kinderen werden in deze drie verschillende plaatsen geboren.

Met zijn compagnon zette Bajic Podium Vlieland op: een ijssalon en een theater/bioscoopzaal. 's Zomers exploiteert hij ook Zaal 2: een openluchtbioscoop in de duinen. Eind dit jaar verwacht hij de eerste biertjes vanuit Brouwerij Vlieland, bij de jachthaven, te verkopen. Onderdeel van deze microbrouwerij wordt Zaal 3, voor theatervoorstellingen.

Lees verder na de advertentie

Les 1: Wees niks, dan kun je alles zijn

"Vier jaar lang was ik voortdurend op zoek naar een volgende tijdelijke plek om te wonen. Het was altijd onzeker of ik iets zou vinden. Bidden heeft me geholpen in die tijd. Ik kan niet zonder de kracht van het gebed. Steeds kwam er op het laatste moment iets. Vond ik een oud huis dat op instorten stond, dan gingen we erin. Een schuurtje met een keukenblokje in de hoek? Ook goed. We hadden met z'n vieren zes of zeven tassen en een radio, het kostte me één ritje in de auto van de baas om onze spullen te verhuizen.

Ik pakte de klussen die ik kon krijgen: ik heb gewerkt als fietsenmaker, kapper, schilder en stratenmaker. En kamermeisje, het zwaarste werk dat ik ooit heb gedaan. Je staat voortdurend op de tocht te bukken, strekken, sjouwen en poetsen, en dan moet zo'n kamer ook nog in vijf minuten schoon zijn. Aanpassen is mijn tweede natuur geworden.

Nu ben ik gesetteld op Vlieland, maar ik ben nog steeds niks. Het mooie van niks zijn, is dat je alles kunt zijn. Wie zich kadert in comfort of beroep, beperkt zichzelf. Vandaag ben ik theaterdirecteur, morgen ben ik ijsschepper of kapper of speel ik voor zeehond. Iedereen vraagt altijd: 'Wie ben je, wat doe je?' Ik zeg: 'Ik ben niemand, ik heb het leven cadeau gekregen, ik bén er en dat is voldoende.'

Ik zou willen dat we allemaal beseften dat het leven een cadeau is dat we weer doorgeven. Als we weten dat het niet van ons ís, dan verliezen we ook de angst. Ik ben dankbaar voor wat ik gekregen heb en ik ben niet bang voor de dood, niet uit dapperheid maar uit dankbaarheid."

Ik heb gewerkt als kamermeisje, het zwaarste werk dat ik ooit heb gedaan

Bojan Bajic

Les 2: Hoop is het belangrijkste

"Ik was achttien toen ik met mijn ouders uit mijn geboortestad Knin, in de Krajina, naar Belgrado vluchtte. Alles wat mijn ouders hadden opgebouwd, lieten ze in één dag achter. Het huis, het vakantiehuis aan zee, de auto, de fotoboeken en de tuin met bijen, kippen en planten waar mijn vader zich na zijn werk ontspande. In Belgrado sliepen we op een industrieterrein in een barak zonder water. Met z'n drieën verkochten we kleren, shampoo en citroenen bij het busstation en we smokkelden benzine uit Roemenië. Je moest wát doen om 's avonds eten te kunnen kopen.

Mijn ouders mopperden niet, ze klaagden niet, jaar na jaar hielden ze hoop op een beter bestaan. Toen de Navo in 1999 Belgrado begon te bombarderen, vluchtte ik met mijn vrouw, die ik in Belgrado had leren kennen, naar Nederland. Acht jaar woonde ik hier onder dreiging van uitzetting. Ook toen lukte het me om optimistisch te blijven en hoop te houden, zoals ik van mijn ouders had geleerd."

Les 3: Geef vertrouwen, heb vertrouwen

"Na twee andere azc's kwamen we op Vlieland terecht. We hadden inmiddels twee kinderen. Toen het azc hier openging, waren de Vlielanders niet blij. Toen het in 2003 sloot, stonden ze met tranen in de ogen bij de boot om de asielzoekers uit te zwaaien. We werden overgeplaatst naar Sint Annaparochie, een dorp in de Friese weilanden. Ik zie nog Jaap op de kade staan, een stoere kerel, zo'n type van wie je denkt: die kán niet eens huilen. Met tranen in de ogen namen hij en Hassan uit Koerdistan afscheid van elkaar.

Ik was vastbesloten de eerste boot terug te nemen. Op Vlieland had ik een beetje teruggevonden wat ik in Kroatië had achtergelaten: de zee, de open mentaliteit, en met een beetje fantasie zag ik in de duinen de Kroatische bergen terug. Ik voelde me hier vrij. Ik legde het COA uit dat mijn kinderen er naar school gingen, dat we ons er thuis voelden, dat ik een oud huis op het haventerrein kon huren en dat ik werk omhanden had. Ik moest er niet aan denken mijn dagen in passiviteit door te brengen.

Ze begrepen het en vertrouwden me blijkbaar. Ik moest wel kunnen aantonen dat we in het land waren. Drie jaar lang reisden we elke dinsdag met z'n vieren per boot en bus naar Sint Anna om te stempelen. Toen ik voor de vijfde of zesde keer nieuwe woonruimte nodig had, werd ik getipt dat een vakantiehuis van iemand op de wal leegstond. Ik spoorde de man op. We bleken elkaar vaker ontmoet te hebben, hij kwam weleens fietsen bij me huren toen ik als fietsenmaker werkte. Ook hij gaf me zijn vertrouwen. Tot het gesloopt werd, mochten we voor een symbolische huur in het huis. Deze Gosse werd mijn beste vriend, en kort daarna ook mijn zakenpartner."

Tekst loopt door onder afbeelding.

Met een beetje fantasie zag ik in de duinen de Kroatische bergen terug

Bojan Bajic

Bojan Bajic © Merlijn Doomernik

Les 4: Doe iets terug

"In 2008 vielen we onder het generaal pardon. Vanaf dat moment kon Vlieland echt ons nieuwe thuis worden. Ik wilde graag een bijdrage leveren aan het eiland dat ons zo gastvrij had ontvangen. En ik wilde een eigen bedrijf, waar ík de muziekkeuze kon bepalen. In de fietshandel waren we het nooit eens over de muziek. Daar had ik geen trek meer in. Als ik zin heb om Erik Satie te draaien, dan wil ik Erik Satie kunnen draaien.

Toen er een ruim pand in de Dorpsstraat te koop kwam, besloten Gosse en ik samen te gaan ondernemen. Een ijssalon was er nog niet op Vlieland. Een bioscoop ook niet. Die twee moesten het worden. Het hele dorp lachte ons uit. We hadden allebei nul ervaring, niet met ijs, niet met films. Maar we durfden het aan en zo ontstond Podium Vlieland.

We gingen open in november 2008; Barack Obama had net de verkiezingen gewonnen. In de ijssalon aan de straat is het licht en koel, in de bioscoop/theaterzaal aan de achterkant warm en donker. Sommige vluchtelingen hebben bergen commentaar op Nederland. En dan wel de hand ophouden. Ik begrijp dat niet, waarom kom je hier dan? Of mensen die de hele dag via de satelliet naar de situatie in hun geboorteland zitten te kijken. Kijk wat híer gebeurt, denk ik dan. Leer de taal, wees eerlijk en doe mee."

Les 5: Met wie je eet is belangrijker dan wat je eet

"Wij van de Balkan zijn een beetje trots, de minder mooie dingen verbergen we het liefst. In Nederland heb ik geleerd ook over mijn tekortkomingen en kwetsbaarheden te praten, de vuile was te delen. Eerlijk en open zijn heeft me verbinding en diepe vriendschappen opgeleverd.

Het liefst neem ik mijn vrienden mee naar het strand, dan stoken we een vuur en maken een potje eten. Laatst hagelde het, maar we gingen toch. We kookten aardappelen in zeewater. In de beschutting van de auto zaten we in onze regenpakken met de handen te eten. De twee jongens met wie ik was, hebben de hele wereld gezien, in de duurste zaken gegeten, maar ze hadden nog nooit zóiets lekkers gehad. Een pure aardappel, in zeewater gekookt, kan het ultieme geluk zijn. Maar het gaat nog meer om het gezelschap en de verbinding die je met elkaar voelt. Met wie je eet is belangrijker dan wat je eet."

Wij van de Balkan zijn een beetje trots, de minder mooie dingen verbergen we het liefst

Bojan Bajic

Les 6: Rozenbottels zijn snoepjes

"Dat we minder nodig hebben dan we denken heb ik ook afgelopen jaar weer geleerd.

Begin augustus heb ik zes dagen van de natuur van het eiland geleefd.

Alleen water nam ik mee; zeewater kun je niet drinken. Ik at cranberry's, bramen en duindoornbessen. Die bessen zijn bitter maar gezond. Op het wad zat ik op handen en knieën zeekraal en oesters te eten. En rozenbottels waren mijn snoepjes, daar zit een zoet kantje aan.

Ik deed het om mezelf uit te dagen, te kijken wat mijn lichaam aankon. Wat ik merkte, was dat ik veel scherper en alerter werd en dat het niet moeilijk is. Het eiland biedt genoeg. Na zes dagen maakte ik de fout een biertje te drinken. Als je alcohol bij zo'n natuurdieet neemt, slaat de honger verpletterend toe. Ik ga dit jaar proberen het wat langer vol te houden en dan ook buiten te slapen. En ik ga later in het seizoen, als er ook paddestoelen zijn."

Les 7: Bemin de zee

"Een zaak opbouwen is keihard werken. Ik heb het geluk dat ik een milde vorm van bèta-thalassemie heb. Ik heb er geen last van, wel een tomeloze energie doordat ik tien keer meer rode bloedcellen heb dan normaal. Als ze me op doping zouden testen, was ik positief. Ik houd van hard werken. Ik heb dag en nacht gewerkt om Podium Vlieland op poten te zetten. Dit jaar begin ik met mijn compagnon een nieuwe zaak, een brouwerij met bier dat voor 95 procent uit Vlielander ingrediënten bestaat.

Om te ontspannen ga ik met mijn vrienden eten of zwemmen. Ik lig bijna elke dag in zee. Ik noem het 'de zee beminnen', zo voelt het. Het spel met de golven laadt me altijd weer op. Mijn liefde voor de zee is aan de Dalmatische kust ontstaan. Als kind was ik alle zomers in ons vakantiehuis, ik sprong er eindeloos van de rotsen.

In het begin vond ik de Noordzee niks; saai, bruin en ondoorzichtig. Al gauw ging ik ervan houden, nu ben ik gek op de kracht die de golven hier hebben. De branding doet me nietig voelen en met de blik op de horizon is het makkelijker relativeren. Op Vlieland heb ik alles wat ik nodig heb. Als je me nu zou vragen te tekenen dat ik tien jaar niet van het eiland mag, dan teken ik."

Als ze me op doping zouden testen, was ik positief

Bojan Bajic



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Ik heb gewerkt als kamermeisje, het zwaarste werk dat ik ooit heb gedaan

Bojan Bajic

Met een beetje fantasie zag ik in de duinen de Kroatische bergen terug

Bojan Bajic

Wij van de Balkan zijn een beetje trots, de minder mooie dingen verbergen we het liefst

Bojan Bajic

Als ze me op doping zouden testen, was ik positief

Bojan Bajic