Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Beeldenstorm op de Malediven

Religie en Filosofie

Eildert Mulder

Onderwatersculptuur 'The silent evolution' van Jason deCaires Taylor. © AFP
MINARET

Een droevige dag voor kunst en milieu, treurde afgelopen vrijdag de Engelse kunstenaar Jason deCaires Taylor. En ook voor de islam, had hij eraan kunnen toevoegen. Taylor is beeldhouwer, onderwaterfotograaf en milieuactivist.

Zijn hart brak. Zojuist had hij vernomen dat een kunstwerk in het water van de Indische Oceaan, waaraan hij negen maanden had gewerkt, was vernietigd. Dat gebeurde op last van het hooggerechtshof van de Malediven, een eilandenstaat onder de punt van India en ten zuidwesten van Sri Lanka, met een half miljoen inwoners, moslims. Het kunstwerk, onthuld in juli en in ijltempo juridisch ter dood veroordeeld, was bedoeld om toeristen te plezieren en het milieu te beschermen. Maar volgens de rechters zou het de islam ondermijnen.

Lees verder na de advertentie
Met pikhouwelen en elektrische zagen sloopten ze in enkele uren sculpturen van hard beton die mensen voorstelden en vervaardigd leken voor de eeuwigheid

En daarom verschenen er, een paar maanden na het vonnis, politieagenten in de koraallagune tegenover het luxe toeristenresort Fairmont. Met pikhouwelen en elektrische zagen sloopten ze in enkele uren sculpturen van hard beton die mensen voorstelden en vervaardigd leken voor de eeuwigheid. Het gebeurde twee dagen voor de presidentsverkiezingen. Het zittende ­staatshoofd Abdulla Yameen stond op verlies. Hij ­besefte dat zijn tegenstanders hun zege zouden vieren door zijn beeltenis, alom zichtbaar op posters, te ­verscheuren. Wat inderdaad gebeurde. Niet alleen ik, moet hij hebben gedacht in de dagen voor zijn ondergang. Ook die ontaarde rotbeelden moesten sneuvelen en wel meteen. Stel je voor dat zijn liberale opvolger ze gratie zou verlenen. Dat nooit!

© AFP
Een monument voor de band tussen mens en milieu, zo zag Taylor zijn schepping. Maar imams zagen iets ­anders: potentiële afgodsbeelden

Getijdengalerij

Taylor noemde zijn creatie een getijdengalerij. ­Eerder vervaardigde hij iets soortgelijks bij het eiland Grenada, in de Caribische Zee. De beelden verdwenen bij vloed, bij eb kwamen ze weer tevoorschijn. Ze ­bevonden zich in een zes meter hoge kubusconstructie, een vlechtwerk van roestvrij staal, honderd meter van het strand. Toeristen konden tussen de beelden en de vissen snorkelen of zwemmen. Ook allerlei ander ­oceaanleven gedijde in die ’s nachts fraai verlichte ­dobbelsteen. Koralen zetten zich vast op de sculpturen. Toeristen zouden, zo was de hoop, niet langer naar kwetsbare koraalriffen zwemmen.

Een monument voor de band tussen mens en milieu, zo zag Taylor zijn schepping. Maar imams zagen iets ­anders: potentiële afgodsbeelden. Daarvoor zijn ze op de Malediven erg beducht. Boeddha’s bijvoorbeeld zijn er bij wet verboden, uit angst dat ze de oude godsdienst, boeddhisme, terug zullen brengen. Vrouwelijke ­toeristen in bikini blijven welkom, wel of geen sharia. Ze keken toe bij de sloopactie.

Treurkroniek

De geestelijken konden moeilijk volhouden dat Taylors sculpturen afgoden waren. Maar dat zouden ze wel ­kunnen worden, waarschuwden ze. Hetzelfde zeiden de Afghaanse Taliban in 2001, toen ze de wereldberoemde Boeddhabeelden in Bamyan vernietigden. Die waren al eeuwen met pensioen, gaven ook de Taliban toe. Maar mensen zouden ze in de toekomst opnieuw kunnen gaan vereren. Slopen dus.

De Malediven hebben hun eigen hoofdstukje ­toegevoegd aan de treurkroniek van de beeldenstormen die de moslimwereld op gezette tijden teisteren, zoals een eeuw geleden bij de vernietiging van soefiheiligdommen in Saoedi-Arabië. Recenter zijn de drama’s in Bam­yan en de heilige stad Timboektoe in Mali en ­natuurlijk de sloop van antieke godenbeelden door IS in Irak en Syrië. Een week geleden sprak de slang van het vrome vandalisme opnieuw, nu in een gepaste paradijselijke omgeving in de Indische Oceaan.

In De Minaret bespiegelt arabist en oud-redacteur van Trouw Eildert Mulder de islamitische wereld. Lees eerdere afleveringen in ons dossier.

Lees ook:

Boerkaverbod? China knipt de jurken van Chinese moslims gewoon kapot

De verbeeldingskracht van tirannen kent geen grenzen. China bijvoorbeeld lanceert dezer dagen in het noordwestelijke buitengewest Xinjiang een opmerkelijke repressieve nieuwigheid: jurkenknippers, zo meldt Radio Free Asia.

Deel dit artikel

Met pikhouwelen en elektrische zagen sloopten ze in enkele uren sculpturen van hard beton die mensen voorstelden en vervaardigd leken voor de eeuwigheid

Een monument voor de band tussen mens en milieu, zo zag Taylor zijn schepping. Maar imams zagen iets ­anders: potentiële afgodsbeelden