Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Alleen Tunesië greep de kansen die de Arabische Lente bood - met alle gevaren van dien

Religie en Filosofie

Eildert Mulder

De Tunesische president Beji Caid Essebi ontvangt de Saudische kroonprins Mohammad Bin Salman in Tunis, november 2018. © EPA
Minaret

Opnieuw Tunesië in de bocht. Weer heeft het land dat in 2011 het startschot gaf voor de Arabische revoluties een sensationele primeur. De regering keurde een wet goed die aan dochters dezelfde erfrechten geeft als aan zonen.

Op dit moment erven dochters maar half zoveel als zonen, net als in de meeste andere moslimlanden. Het lijkt schreeuwend onrecht maar is gebaseerd op koranverzen die volgens islamitische godgeleerden geen andere uitleg dulden. Een bevel van God dus, die achterstelling van dochters. Wat kan de Tunesische regering tegenover dat theologische geweld stellen?

Lees verder na de advertentie

De grondwet, zegt president Essebsi kalmpjes, want die garandeert gelijkheid van mannen en vrouwen. Mensen mogen hun erfenis nog wel islamitisch regelen, maar dan bij testament. Zoals dat ook in Nederland kan. Maar, als het parlement akkoord gaat, dan zal zonder testament in Tunesië voortaan de nieuwe erfwet gelden en niet de islamitische sharia. En dat is revolutionair.

Er is meer in de maak, waaronder verwijdering van ho­mo­sek­su­a­li­teit uit het strafrecht en afschaffing van de doodstraf

Tunesië is een geval apart. De omwentelingen daar begonnen acht jaar geleden met de zelfverbranding van een wanhopige groenteboer, wat de val van dictator Ben Ali inluidde en de kettingreactie van revoluties in andere landen. In Tunesië brak vervolgens geen oorlog uit zoals in Syrië, het viel niet in tribale duigen zoals Libië, er kwam geen nieuwe dictatuur zoals in Egypte en er verhongerden evenmin 80.000 kinderen zoals in Jemen.

Kansen gegrepen

Alleen Tunesië greep de kansen die de val van de dictatuur bood. Er ontstond daardoor ruimte voor echte hervormingen, die ook de islam raken. Eerder dit jaar veranderde het familierecht, waardoor in Tunesië niet-islamitische mannen voortaan mogen trouwen met een moslimbruid. Elders in de moslimwereld mag alleen het omgekeerde, een huwelijk tussen een moslimman en een niet-islamitische vrouw.

Er is meer in de maak. Vorig jaar benoemde de president een commissie die zich boog over vrijheden. In juni kwamen de aanbevelingen, waaronder verwijdering van homoseksualiteit uit het strafrecht en afschaffing van de doodstraf. De nieuwe erfwet, ook een idee van de commissie, lokt betogingen pro en contra uit. Leider van het contrakamp is de islamitische partij Nahda, die de wet zowel in strijd met de sharia als de grondwet vindt.

Grote veranderingen beginnen niet altijd in metropolen. De oude profeten kregen hun inspiratie in de woestijn. Die arme Tunesische groenteboer woonde in een provincieplaatsje, in Syrië begon de opstand in een grensstad. Tunesië is, binnen de Arabische wereld, een lichtgewicht in de periferie. Toch begon alles daar.

Knallende oorvijg

Slaat de Tunesische vonk opnieuw over naar andere landen, zoals in 2011? In Egypte is een discussie begonnen, nog wel in Al-Azhar, topinstituut voor shariakunde en een bolwerk van de ‘rechte leer’. Een Azhar-hoogleraar wil de Tunesische hervormingen ook in Egypte invoeren. “Wil je van je dochter horen dat de islam minder rechten aan vrouwen geeft dan Europa?”, vroeg Saad El-Din El-Helali zich af.

Hij ontving een knallende oorvijg van de hoogste moefti van Egypte, Shawki Allam. Boos is ook de mondiale unie van islamitische wetsgeleerden. Secretaris-generaal Al-Daghi noemt de erfwet een belediging voor de Tunesische revolutie. Gelijkheid brengt niet altijd gerechtigheid, zegt hij en niets is zo rechtvaardig als Gods wet. Dat laatste klinkt bij veel moslims als een klok, ook in Tunesië. Het land wacht een hard debat. Tunesië in de bocht, maar wel een gevaarlijke.

In ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld door arabist en oud-redacteur van Trouw Eildert Mulder. Eerdere afleveringen leest u op trouw.nl/minaret.

Lees ook:

Dring de ramadan niet aan mij op, klinkt het in Tunis

De ramadan staat voor veel Tunesiërs voor een tijd van eenvoud en bezinning, maar ook van uitbundig eten. Voor veel niet-belijdende of niet-moslims is de vastenmaand vooral verstikkend. 

Deel dit artikel

Er is meer in de maak, waaronder verwijdering van ho­mo­sek­su­a­li­teit uit het strafrecht en afschaffing van de doodstraf