Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Actueel portret van een democratie in ademnood

religie en filosofie

Sebastien Valkenberg

© rv
Recensie

De democratie en haar media
Sid Lukkassen
De Blauwe Tijger
421 blz.
€ 27,90
★★★

De schrijver

Lees verder na de advertentie

'Cursusleider van beroep en raadslid van de gemeente Duiven', staat er op de website van de Sid Lukkassen (1987). Daar had ook bij gemogen: schrijver van cultuur-filosofische boeken, liefst gevat in kloeke banden en getoonzet in mineur. In 2015 verscheen 'Avondland en identiteit' en nu ligt het nog dikkere 'De democratie en haar media' in de winkel. Het is een bewerking van zijn proefschrift, dat hij onlangs verdedigde.

Zijn ambitie

Bij een democratie hoort dat het electoraat meekijkt met de macht. Heel lang was de transparantie beperkt, bijvoorbeeld omdat de pers aan banden werd gelegd. Nu dreigt het omgekeerde gevaar, aldus Lukkassen. De media-aandacht is geweldig toegenomen, nieuws gaat veel sneller dan voorheen. Als politici reageren op vluchtige tweets komt dat het politieke debat niet ten goede. Het gaat veelvuldig over de democratische crisis waarin we zouden zitten, wellicht hebben die te maken met 'de communicatieve voorwaarden' die danig zijn veranderd? Anderen hebben deelaspecten van deze kwestie al eens behandeld, stelt Lukkassen. Maar de synthese? Die moet van hem komen. 'Er is niemand die het licht aan doet en de olifant [in de kamer, SV] als geheel bekijkt, als een overkoepelend vraagstuk van media en politiek. Ik heb getracht het licht aan te doen.'

Het resultaat

Hoewel de titel wellicht anders doet vermoeden, is 'De democratie en haar media' geen boek van een studeerkamergeleerde. De auteur put uit de filosofische traditie, maar koppelt die aan de actualiteit. Zowel Rousseau als Rutte komen aan bod. Geen cent meer naar Griekenland, beloofde onze premier een paar jaar terug. Het waren de media die hem verleidden tot deze belofte, betoogt Lukkassen. Dat is nog maar één voorbeeld van de Standpunt.nl-cultuur, die weer leidt tot een systeem in ademnood. De toekomst ziet er volgens Lukkassen weinig veelbelovend uit. Zij is een 'land, waar vergeten kastelen en verzonken tempels als ruïnes bedolven liggen onder de zee, waar golven de stranden slaan en stormachtige wateren boven torens ruisen - de verloren beschaving in een spookachtig licht'. Deze zin had niet misstaan in een gothic novel. Die barokke taal kan niet voorkomen dat de lezer zich afvraagt: is het echt allemaal zo somber gesteld? Of zijn er ook lichtpuntjes te ontwaren?

Dit boek had baat gehad bij een extra redactieronde

Lichtpuntje

Wikipedia zou zo'n lichtpuntje kunnen zijn. Een typisch product van de nieuwe tijd, dat aanleiding biedt tot optimisme. Nog nooit was zoveel kennis voor zoveel mensen toegankelijk. Was dat niet het doel van de Verlichting, die aan de wieg heeft gestaan van de democratie, zoals Lukkassen laat zien? De achttiende eeuw was de tijd van genootschappen, debatclubs en encyclopedieën. Alles om de burger te verheffen. Dat was immers een vereiste voor een levensvatbare democratie. Goed nieuws, zou je denken, Wikipedia zet die traditie voort. Alleen is voor deze lezing nauwelijks plaats in 'De democratie en haar media'.

Reden om het boek niet te lezen

Dit boek had baat gehad bij een extra redactieronde. Nu bevat 'De democratie en haar media' een inhoudsopgave met paragraaftitels zonder dat je weet waar een paragraaf begint. Het ontbreekt aan verwijzingen naar de paginanummers. Storender is de afwezigheid van een persoonsregister, te meer omdat er een lange stoet denkers wordt opgevoerd. Even terugbladeren omdat je wilt weten wat Charles Taylor ook alweer zei? Een hels karwei, terwijl het zo simpel had kunnen zijn.

Een actueler boek had Lukkassen nauwelijks kunnen schrijver

Reden om het wel te lezen

Vrijwel dagelijks horen we berichten over Facebook en andere mediagiganten die beloven zich actiever met nieuwsvoorziening bezig te gaan houden. En dan gaat het om meer dan slechts technische ingrepen. Maar waar ligt de grens tussen de bestrijding van fake news en censuur, vraagt Lukkassen zich af. Als Silicon Valley te veel macht naar zich toe trekt, zal dat ten koste gaan van het politieke debat. Een actueler boek had Lukkassen nauwelijks kunnen schrijver.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Dit boek had baat gehad bij een extra redactieronde

Een actueler boek had Lukkassen nauwelijks kunnen schrijver