Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Achter het strenge kapsel van Nestor Pitana gaat een geweldige fluitist schuil

Religie en Filosofie

René ten Bos

Nestor Pitana floot gisteren de openingswedstrijd van het WK. © AFP

René ten Bos, denker des Vaderlands, becommentarieert komende weken het WK. Hij kijkt naar heldendom en tragiek, naar individu en collectief, naar het stadion, het publiek, de warmte, de kleding, naar essentie en randzaken.

Heeft u Nestor Pitana gezien? De Argentijnse scheidsrechter die gisteren de openingswedstrijd van het WK floot tussen Rusland en Saoedi-Arabië? Alleen zijn kapsel al, Pitana is een schoolmeester die direct uit een boek van de Nederlandse schrijver Bordewijk is weggelopen. Met een kapsel dat je associeert met de jaren dertig, strak over het voorhoofd.  Hij was streng en hij gesticuleerde veel. Je zag hem gebaren met lange armen: kom jij eens even hier.

Lees verder na de advertentie
Pitana is een schoolmeester die direct uit een boek van de Nederlandse schrijver Bordewijk is weggelopen

Scheidsrechters moeten gebaren maken. Zo laten ze hun persoonlijkheid zien, een wedstrijd zijn verloop krijgen, roepen ze spelers tot de orde – ik zeg ‘roepen’ maar een goede scheids roept niet veel. Als scheidsrechters niet goed zijn in gebaren, dan gaat het mis. Pitana zag eruit als een hork maar was het niet: achter dat strenge kapsel ging opvallend veel sierlijkheid schuil.

In mijn boek 'Stilte, geste, stem' noem ik het gebaar een geste. Gestes, gebaren, worden vaak beschreven als een voortalig stadium van communicatie. En ook als minderwaardig aan communicatie, als iets wat bij het lichaam hoort, als iets dierlijks. Dat is een armzalige manier om naar gestes te kijken. Pitana bereikte met zijn gebaren veel meer dan hij ooit met woorden voor elkaar zou kunnen krijgen.

De geste of het gebaar is een middel zonder doel. Ik leg dat uit. Een voorbeeld van een geste is een excuus. Als ik een excuus aanbiedt met een doel voor ogen dan werkt dat niet. Degene aan wie het excuus gemaakt wordt, heeft dat onmiddellijk door. Want niet oprecht.

Doel

Je zou kunnen zeggen dat de scheidsrechter geen doel heeft. Hij is namelijk niet geïnteresseerd in de uitkomst van de wedstrijd. Oké, hij heeft als doel de wedstrijd goed te leiden. Maar het resultaat van de wedstrijd, die toch mede door hem bepaald wordt, is voor hem niet van belang. Als zijn doel is te werken aan zijn eigen populariteit is hij een ijdeltuit. Die zijn er genoeg, maar die scheidsen niet goed. Pitana is geen ijdeltuit. Hij deed me denken Pierluigi Collina, vroeger zo’n indrukwekkende kale scheidsrechter uit Italië, die tegenwoordig hoofd van het scheidsrechterscomité van de Fifa is.

Dit betekent niet dat Pitana geen fouten maakte. Alle scheidsrechters maken fouten. Maar hij had die jongens in de grip. En die grip zat niet in zijn woorden, maar in zijn gebaren van de hand, de arm, de mimiek van zijn gezicht. Wat een goede fluitist. Deze Argentijn maakte voor mij de opening tot een feest. 

Deel dit artikel

Pitana is een schoolmeester die direct uit een boek van de Nederlandse schrijver Bordewijk is weggelopen