Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

"Ramadan is een een spiegel voor de christenen"

religie en filosofie

Wolter Huttinga

Een Egyptische vrouw loopt al trommelend en zingend door de straten van Cairo om inwoners te wekken, zodat zij vóór zonsopgang nog wat kunnen eten voordat hun vastendag begint. © EPA
filosofisch elftal

De ramadan staat voor zuivering van lichaam en geest, zegt Mohamed Ajaouaou. Die soberheid moet christenen aan het denken zetten, vindt Wim van Vlastuin.

De ramadan is nu bijna twee weken aan de gang. En Mohamed Ajouaou, docent islamitische theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam vindt het zowel in fysiek als in spiritueel opzicht 'een hele fijne beleving'. "Een maand lang eten en drinken moslims niets tussen zonsopkomst en zonsondergang. Zo kijken de meeste buitenstaanders ertegenaan: 'Wat een zware tijden voor jullie moslims! Overdag niet eten, drinken, roken, en geen seksuele gemeenschap. Je mag zelfs geen slokje water.' Ook in de media wordt de ramadan nogal eens als een soort monster afgebeeld. Slecht nieuws voor werkgevers en leraren: mensen vallen om van de honger en zouden zich niet kunnen concentreren. Dat is echter helemaal nooit goed onderzocht. Ik zou het beeld willen nuanceren en aandacht vragen voor de positieve opbrengst van de vastenmaand.

Lees verder na de advertentie
De ramadan is wat mij betreft gewoon een ritueel waar iedereen, gelovig of niet-gelovig, wat van kan leren

Mohamed Ajaouaou, docent islamitische theologie aan de VU

"De ramadan noem ik een maand van de oogst. En dat is niet eens alleen spiritueel. Ik combineer het vasten met dagelijkse lichamelijke oefening en merk hoe gezond het voor me is. Ik raak overtollig gewicht kwijt. Op de eerste dag van ramadan deed ik mee aan een hardloopwedstrijd van 14 kilometer. Men denkt dat dat onmogelijk is zonder water te drinken, maar je staat er versteld van hoeveel een lichaam kan hebben. Natuurlijk moet je dan wel wat verdragen, maar dat hoort er nu juist bij, nietwaar? Je gaat tot de grens of probeert die te verleggen. De ramadan is voor mij zuivering van lichaam en geest. Je onthouden van voedsel werkt door in het geestelijke. Je werkt in de vastentijd aan jezelf: doe wat aan je negatieve emoties. Leer je te beheersen, je boosheid te beteugelen, spreek geen kwaad over een ander. Je werkt aan de menselijke 'hartziektes'. Tegelijk concentreer ik me meer op mijn contact met God, leer ik extra dankbaar te zijn voor wat ik ontvang, en besef ik weer dat dagelijks eten en drinken niet vanzelfsprekend is.

Laten we weer goed leren beseffen dat het ware leven hier beneden niet is

Wim van Vlastuin

"De iftar-maaltijd is vervolgens natuurlijk bepaald niet sober. Het is iedere avond Kerst in het klein. Maar je moet je zeker niet over-eten. De nadruk ligt op de saamhorigheid, je haalt de banden aan met familie, vrienden, buren. Daar zit een sterk ethische kant aan: je belt of bezoekt weer eens iemand die je al lang niet had gesproken.

"En zeker, concentratieproblemen of andere problemen die zich aandienen tijdens de ramadan, dat is allemaal mogelijk. Maar dat hoort erbij: de ramadan legt de dingen bloot die er al op een meer verborgen manier toch al waren. De ramadan is wat mij betreft gewoon een ritueel waar iedereen, gelovig of niet-gelovig, wat van kan leren."

Toch lijkt het me niet echt iets waar u warm voor loopt, professor Van Vlastuin, zo'n maand van 'werkheiligheid'?

"Integendeel. Ik vind dat moslims met hun vastenmaand een spiegel voorhouden aan christenen", antwoordt Wim van Vlastuin, hoogleraar theologie en spiritualiteit van het gereformeerd protestantisme aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. "Ze geven een belangrijk signaal van soberheid af in een maatschappij die draait om het aardse, om individualisme, hedonisme en consumentisme. Christenen gaan daar maar al te makkelijk in mee. Nee, de moslims zetten ons aan het denken, ze scherpen ons op. Wist je trouwens dat gereformeerde kerken nog tot in de negentiende eeuw kerkordelijk hadden vastgelegd dat er speciale gebeds- en vastendagen konden worden uitgeschreven? Daarna is het helemaal verdwenen. Sporadisch hoor ik in reformatorische kring wel een oproep om de veertig dagentijd, de klassieke christelijke vastentijd, serieuzer te nemen, maar daar blijft het dan ook bij. Ik denk weleens dat wij christenen te wereldgelijkvormig geworden zijn. Een regelmatige praktijk van vasten zou helpen om in te zien dat aards geluk niet ons streven moet zijn.

Ik ben niet zo enthousiast over deze al te symbolische discussie

Mohamed Ajaouaou

"En doorslaan in werkheiligheid, dat het christendom een moralistisch geloof zou worden? Nee, voor we die kant op doorslaan moet er heel wat gebeuren. Laten we eerst maar eens vechten tegen goedkoop christendom. Laten we weer goed leren beseffen dat het ware leven hier beneden niet is. Het 'eeuwige leven', de 'nieuwe aarde', dat zijn voor veel christenen slechts toekomstige aanhangsels bij een prettig en goed verzorgd aards leventje. We zijn wereldse mensen met een stukje religie erbij. Terwijl we vanuit de mystieke eenheid met Jezus Christus nu al een heilige relativering van het aardse leven kunnen ervaren."

Vooral symbolisch

De ramadan wordt afgesloten met het Suikerfeest. Vorige week laaide in verschillende media het debat weer op over de vraag of dat Suikerfeest niet een nieuwe nationale feestdag kan worden in plaats van Tweede Pinksterdag.

Geen goed idee, vindt Ajouaou. "Ik zou er niet aan beginnen. Ik ben niet zo enthousiast over deze al te symbolische discussie. Dan moet je vervolgens ook andere religies vrije dagen gunnen. Nee, Tweede Pinksterdag is nu een vrije dag voor íedereen, gelovigen en niet-gelovigen, en dat is prima. En bovendien: iedere moslim kan vrij vragen en krijgen voor het Suikerfeest. Scholen en werkgevers accepteren dat doorgaans prima. Om die erkenning gaat het."

Van Vlastuin: "Afgelopen maandag heb ik 's ochtends nog twee kinderen gedoopt. In de Hersteld Hervormde Kerk is Tweede Pinksterdag echt een christelijke feestdag. Vanuit christelijk perspectief zou ik het opgeven van deze feestdag dus echt als een verlies beschouwen. Trouwens, je zou in moslimlanden eens moeten vragen om een christelijke vrije dag...

"Ja, ik weet dat het voor het merendeel van de Nederlanders niets meer betekent. Toch is het een stuk van onze christelijke identiteit. Vergelijk het met de vele kerktorens in onze steden en dorpen. Soms worden kerken afgebroken, maar de meeste torens staan er nog, als sporen en tekens van het evangelie dat onze cultuur heeft doortrokken. Laten we die sporen koesteren in plaats van ze af te breken of af te schaffen."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
De ramadan is wat mij betreft gewoon een ritueel waar iedereen, gelovig of niet-gelovig, wat van kan leren

Mohamed Ajaouaou, docent islamitische theologie aan de VU

Laten we weer goed leren beseffen dat het ware leven hier beneden niet is

Wim van Vlastuin

Ik ben niet zo enthousiast over deze al te symbolische discussie

Mohamed Ajaouaou