Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Over God gesproken' is een boek vol moeilijke vragen, die wel relevant zijn

Religie en Filosofie

Wolter Huttinga

Over God gesproken van Gerrit Immink © -
Recensie

Over God gesproken, preken in theorie en praktijk
Gerrit Immink 
Boekencentrum, 305 blz. €21,99
★★★

De schrijver

Lees verder na de advertentie

Gerrit Immink is emeritus hoog­leraar praktische theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit. Van 2007 tot 2014 was hij ook rector van die universiteit. Hij houdt zich veel bezig met de kerkdienst en alles wat daarmee samenhangt: liturgie, preek en sacra­menten. 

Thematiek

Het is een boek over preken. Hoe doe je dat, wat komt erbij kijken, maar vooral: wat is een preek nu ­eigenlijk? Er zijn ongetwijfeld hand- en praktijkboeken die meer recht voor z’n raap de prediker begeleiden. Immink schreef vooral een denkboek dat het fenomeen preek theologisch, filosofisch en communicatief probeert te duiden. ‘De bediening van het Woord’ is de klassiek-protestantse benaming voor de preek. Het is dan ook direct duidelijk dat het hier om meer gaat dan alleen een geslaagd ‘stukje communicatie naar de mensen toe’. Preken is, zeker in protestantse context, een theologisch geladen onderwerp. Degene die op de kansel staat, staat in een soort stroom van het spreken van God zelf. Daarmee is de preek zelf nog geen Woord van God, meent Immink, maar het is ook zeker geen puur technische oefening in welsprekendheid, die zich alleen druk maakt over de ervaring van de hoorders. Er moet iets verkondigd worden en wel ‘van Godswege’. De kunst van het preken is dat God zelf er op de een of andere manier in present gesteld wordt, stelt de auteur. Met dat uiteindelijk nogal pittige mysterie van de preek worstelt dit boek op gedegen wijze een paar honderd pagina’s. Immink vliegt het onderwerp vaak historisch aan: hoe werd de afgelopen eeuwen over de preek als Woord van God gedacht? Hoe kwam er meer oog voor de plaats van de menselijke ervaring?

Hyperprotestants

Het is duidelijk dat dit een protestants boek is. Hyperprotestants zelfs: ‘Diep in de protestantse ziel leeft de overtuiging dat de dingen tussen God en mens uitgezegd kunnen worden. Het leven van de mens, de motieven en overwegingen, de gezindheid van het hart, het verlangen en de strevingen, angst en vrees, overgave en vertrouwen – het kan allemaal verwoord en meegedeeld worden aan onze medemens.’ Immink maakt vervolgens gauw duidelijk dat dat vraagt om een soort taal met diepte erin, dat het geheim respecteert. Eigenlijk krijg je dan dus de opvatting dat taal een soort protestants sacrament is. Krijgt het verbale hier niet wat al te veel gewicht? Afijn, je gelooft in preken of je ­gelooft er niet in. Immink gelooft erin.

Leuk stukje

‘Vooral in grote, goed gevulde stadskerken hadden veel predikanten er alleen al fysiek moeite mee om gehoor te vinden. Aangezien ­alleen het klankbord boven hun hoofd hun stem versterkte, moesten ze een enorme keel opzetten. Dit stelde een harde grens aan de carrièremogelijkheden van predikanten: wanneer ze vakinhoudelijk ‘rijp waren voor een grote gemeente, kon hun stem dat soms al niet meer aan’, citeert de auteur uit een historische studie.

Die langdradige historische benadering is ook de charme van het boek

Reden om dit boek niet te lezen

Het boek slaat vaak een oubollige toon aan. Welke jonge theologen, predikers, pastores, evangelieverkondigers zullen inspiratie vinden in dit boek? Voorop gesteld: er valt gigantisch veel van hem te leren. Maar het is zo uitgebreid, zo jargonnerig theologisch ook. Voordat we aan preken toekomen, moeten we de complete moderniteit doorakkeren om te vernemen over de geschiedenis van de exegese, opvattingen over God en wereld, de historiciteit van de opstanding en vooral die overvolle twintigste eeuw, met z’n theologen. Wie gaat dit lezen? En wie durft er dan nog te preken? En is er intussen nog ­iemand over die de zin van preken überhaupt nog helemaal inziet?

Reden om dit boek wel te lezen

En toch, die moeilijke vragen van Immink zijn wel relevant. Zowel de schoonheid als het ingewikkelde van het spreken over God in een seculiere tijd komen nu eenmaal samen in het fenomeen preken. Imminks ietwat beladen exercitie kan daarom ook wel bekoren. En juist die langdradige historische ­benadering is tegelijk ook de charme van het boek. Immink strooit met uitgebreide preekfragmenten van vrijzinnig hervormde voormannen van weleer, van diep bevindelijke gereformeerden, van Karl Barth en Nico ter Linden. Voor wie van woorden en lange, subtiele verhalen houdt, is het protestantisme echt een toffe speeltuin.

Lees meer boekrecensies op trouw.nl/boekrecensies.

Deel dit artikel

Die langdradige historische benadering is ook de charme van het boek