Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Het Onze Vader is een geconcentreerde versie van het leven'

Religie en Filosofie

Maaike van Houten

© Maartje Geels
Interview

Theoloog des Vaderlands, Claartje Kruijff, zag het Onze Vader voor het eerst op de boekenlegger van haar oma, in het Bijbeltje dat die bij zich had in het jappenkamp waar ze in de oorlog gevangen zat. 

"Die woorden op de vergeelde boekenlegger hebben me nooit meer losgelaten", zegt Kruijff, rituelenbegeleider, buitenkerkelijk pastor en voorganger in de oecumenische Dominicuskerk in Amsterdam. Ze vindt het fijn als het Onze Vader in een dienst wordt gebeden, omdat deze eeuwenoude woorden ons verbinden met onze geschiedenis, toekomst en de wereld om ons heen.

Lees verder na de advertentie

Theoloog des Vaderlands Kruijff (46) bespreekt de komende weken in Trouw het Onze Vader met andere denkers. Steeds gaan ze in gesprek over een tekstregel uit het gebed. Hier vertelt Kruijff waarom ze het over Onze Vader wil hebben. En ze licht de eerste regel toe: Onze Vader die in de hemel zijt.

"Hoeveel mensen hebben dit gebed wel niet gebeden? Die vrouwen in het jappenkamp hadden zoveel meegemaakt. Als dit de woorden waren op het boekenleggertje van mijn oma, als dit de vrouwen kracht gaf, wat leeft er dan rond die woorden?"

Met de verkiezing tot Theoloog des Vaderlands kwam een bedrag van 10.000 euro voor een project dat Bijbelteksten op innovatieve wijze ontsluit. Het was Kruijff duidelijk dat het over Onze Vader moest gaan. "Het ligt dichtbij mijn hart."

Onze bubbels

Behalve de persoonlijke band met het gebed ziet ze ook maatschappelijke waarde: "De woorden en zinnen zijn bijna een geconcentreerde versie van het geloofsleven, van het leven zelf. We willen ruimte zoeken voor thema's die onderbelicht en onbesproken zijn, via onze verhouding tot het Onze Vader. Ik vermoed dat we de ruimte verloren zijn, ruimte voor een existentieel gesprek binnen en buiten de groepjes om waarin we zijn beland. De bubbels, om maar eens een lelijk woord te gebruiken."

Om dat gesprek op gang te brengen, verzamelde de Theoloog des Vaderlands een denktank om zich heen, een divers groepje mensen uit verschillende tradities. Dit zestal verkende het Onze Vader in aan elkaar geschreven brieven. Na de zomer verschijnt er een glossy over het Onze Vader, samengesteld door Kruijff en met een prominente rol voor de denktank.

Het is niet mijn Vader, maar ónze Vader. Dat verbreedt, het bemoedigt, het relativeert

Claartje Kruijff, Theoloog des Vaderlands

"Het Onze Vader verbindt mensen wereldwijd", zegt Kruijff. "Dat begint al met het eerste woord: ons. Het is niet mijn Vader, maar ónze Vader. Dat verbreedt, het bemoedigt, het relativeert. We zijn allemaal broeders en zusters, je eigen naam is er te midden van al die andere namen. Het is een inclusief ons: iedereen hoort erbij. Ik denk dat dat in de samenleving ontbreekt. Dat ons, dat wij, dat borrelt weleens op. Bij de MH17-ramp, als het Nederlands elftal wint, als een geliefde burgemeester sterft. Maar dit gevoel van gemeenschappelijkheid ebt ook weer gauw weg. We missen het, het is een heel diep verlangen van ons."

Een lieve vader

"We richten ons in ons gebed tot de Vader. Dat is geen man met een grijze baard maar een beeld, een beeld van een liefdevolle vader met evenzeer mannelijke als vrouwelijke eigenschappen, die je ziet en liefheeft, die je vergeeft en je bij de les houdt, gelukkig maar.

"Ik heb het geluk dat ik een heel lieve vader had, die te vroeg is overleden en die ik mis. Mij staat geen autoritaire man in de weg, of patriarchale structuren. Mensen kunnen last hebben van dat beeld van een vader. In de kerk wordt naar alternatieven gezocht. Moeder, of onze bron van zijn, of onze oorsprong. Ik begrijp dat wel, maar mij klinkt het te ver weg. Ik zeg liever Onze Vader.

Laat je je weleens wat gezeggen? Kunnen we dat nog? Durf je te denken: ik heb ongelijk?

"De maatschappelijke vraag is, of we nog in staat zijn ons op zo'n bijna kinderlijke manier toe te vertrouwen aan een vader, aan elkaar en aan het leven. Het kan een enorme bevrijding zijn, om zo in het leven te staan. En laat je je weleens wat gezeggen? Kunnen we dat nog? Durf je te denken: ik heb ongelijk?

"Net als de vader is de hemel een beeld, maar wel een lastig beeld. Ik heb wel hemelse beelden, je kunt je één voelen in een ontmoeting, met de natuur, met muziek. Dat zijn spirituele ervaringen, plekken van vrede, gerechtigheid en vrijheid, waar je verlost bent van alles wat je benauwt of bedrukt. Soms is die wereld er, dan denk ik: dat gebeurt hier af en toe."

Onze Vader die in de hemel zijt,
Uw naam worde geheiligd.
Uw koninkrijk kome. Uw wil geschiede, op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood.
En vergeef ons onze schulden zoals ook wij onze schuldenaars vergeven.
En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze.

Kruijffs Denkers

Arjan Broers (48), katholiek, theoloog en schrijver, gastprediker in de Dominicuskerk in Amsterdam
Inger van Nes (32), protestants, psycholoog en theoloog, was onder meer betrokken bij de Vluchtkerk in Amsterdam. Na een fietsongeluk is ze als ervaringsdeskundige actief bij MEE Hilversum
Marije Hage (35), protestants, predikant in de Protestantse gemeente Weesp/Driemond
Enis Odaci (42), islamitisch, islamdeskundige, spreker en schrijver, onder andere eindredacteur bij intercultureel platform Nieuw Wij
Lody van der Kamp (69), joods, rabbijn en auteur van diverse boeken.

Lees ook: Met één been binnen en het andere buiten de kerk

Toen Claartje Kruijff rond haar dertigste het geloof vond, betekende dat een ommekeer in haar leven. Als voorganger en rituelenbegeleider werkt ze met één been binnen en het andere buiten de kerk.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Het is niet mijn Vader, maar ónze Vader. Dat verbreedt, het bemoedigt, het relativeert

Claartje Kruijff, Theoloog des Vaderlands

Laat je je weleens wat gezeggen? Kunnen we dat nog? Durf je te denken: ik heb ongelijk?