Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Erediensten zijn privé, die horen niet in het buurthuis'

Religie en Filosofie

Wolter Huttinga

© Phil Nijhuis
Theologisch Elftal

Rotterdam verbiedt religieuze erediensten in de 48 buurthuizen in de stad. Terechte beslissing of hebben bestuurders last van religiestress?

De Rotterdamse gemeenteraad heeft besloten dat religieuze groeperingen geen wekelijkse bijeenkomsten meer mogen houden in buurthuizen in de stad. De argumentatie achter het besluit is dat het buurthuis ‘een huis van iedereen’ moet zijn. Kleine christelijke gemeenschappen houden er nu kerkdiensten en er vinden taallessen plaats waarbij uit de Koran wordt gelezen. Andere bezoekers zouden zich hierdoor buitengesloten kunnen voelen. Is dit een keurige toepassing van het beginsel scheiding van kerk en staat, of een gevalletje religiestress bij de bestuurders van de stad?

Lees verder na de advertentie

Ruimte voor religie

“Religiestress is inderdaad het woord dat hier bij past”, vindt Wim van Vlastuin, hoogleraar theologie en spiritualiteit van het gereformeerd protestantisme aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. “Een klaverjasvereniging vinden we oké, maar zodra een religieuze groep samenkomt, schieten we in de stress. Ik vind het bedenkelijk als de overheid censuur oplegt aan de kerk. De overheid is er toch zeker niet om religie uit te bannen, maar om haar ruimte te geven in de samenleving? Religie is een dimensie van het mens-zijn.

“Neem religie weg en je verliest de mens. En wat doen we bijvoorbeeld met yoga? Moeten we dat ook gaan verbieden in een buurthuis? De VVD is een van de partijen die achter het verbod staan. Zelf zie ik een meeting van de VVD echter ook als een bijeenkomst met een levensbeschouwelijke dimensie. Die gaan we toch ook niet verbieden in de openbare ruimte?

Geloof is echt iets heiligs, iets speciaals

Mohamed Ajouaou

“We leven allemaal met een levensbeschouwing, we leven met onbewezen vooronderstellingen en denkkaders. Daarom gaat het scheef als een seculiere levensbeschouwing censuur gaat opleggen aan andere levensbeschouwingen.”

Begrip

“Maar als er dan sprake is van religiestress, vind ik het geen goed idee om die stress nog verder op te voeren”, zegt Mohamed Ajouaou, docent islamitische theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. “Als iemand gestrest is moet je daar rekening mee houden. Je moet religiestress niet gebruiken als argument om je eigen plek koste wat kost op te eisen. Als jij begrip toont voor anderen, zullen zij ook begrip tonen voor jou.

“Ik wil deze discussie daarom graag anders benaderen. Voor mij gaat deze kwestie over de waardigheid van het geloof. Geloof is echt iets heiligs, iets speciaals. Moet je dan erediensten beleggen in dezelfde ruimte waar de klaverjassers en de duivenfokkers samenkomen? Wil je dat als religieuze groepering? Als het geloof zo belangrijk voor je is, dan zal het in een seculiere samenleving ook gewoon wat kosten om het met je groep te beleven. Wees dan ook bereid er voor te betalen en te zorgen dat je een eigen ruimte hebt om samen te komen.

“Ik kan me niet voorstellen dat het prettig voelt om je geloof uit te oefenen in een gedeeld buurthuis. Je wilt het in vrijheid beleven, je wilt jezelf zijn. Hoe kan je dat bereiken met de achterdochtige blikken van niet-gelovigen om je heen? Het getuigt niet van visie, je bent maar een beetje aan het improviseren en je doet het bijna met het gevoel dat je iets illegaals aan het doen bent. Volgens mij is samenkomen in zo’n buurthuis beneden de waardigheid van het geloof. Erediensten moet je beleggen in een onomstreden ruimte. Doe dat dus niet op een plek waar je de scheiding tussen kerk en staat nodeloos onder spanning zet.”

Ik zie religiestress zelfs omslaan in schep­pings­stress

Wim van Vlastuin

Van Vlastuin: “De scheiding tussen kerk en staat zou ik hier dan weer niet te groot maken. Die scheiding is er ooit gekomen om nota bene de kerk te beschermen tegen staatsbemoeienis. Tegenwoordig doen we alsof het andersom is: dat de staat beschermd zou moeten worden tegen religie. Alsof religie iets gevaarlijks is, iets slechts.

“Het Rotterdamse VVD-raadslid Simon Becker zegt doodleuk dat ‘binnen de islam, het jodendom en het christendom intolerantie naar minderheden wordt gepredikt, bijvoorbeeld richting vrouwen en homo’s’. Hij vindt daarom dat die geluiden niet thuishoren in buurtcentra. Hier laat de seculiere aversie tegen religie zich wat mij betreft echt even in het hart kijken.

Scheppingsstress

“Ik vind het een absurde stelling dat christenen intolerant tegen vrouwen en homo’s zouden zijn. Ik preek nooit over homoseksualiteit, ik preek over Jezus Christus. Christenen zijn niet tegen homo’s, ze zijn voor het huwelijk van man en vrouw. Hoe je het ook wendt of keert: homoseksualiteit is een uitzondering op een schepselmatig patroon. Ik vind het een slechte ontwikkeling dat degenen die uitgaan van de biologische gegevenheid van man en vrouw worden benaderd alsof ze een merkwaardige positie zouden innemen. Hier zie ik religiestress zelfs omslaan in ‘scheppingsstress’.”

Ajouaou: “En toch vind ik het dilemma van de gemeente rond zo’n buurthuis wel begrijpelijk. Gewoon vanuit praktisch oogpunt. Ze willen voorkomen dat de ene groepering de andere gaat domineren op zo’n plek. Wat voor precedenten schep je immers? Als morgen de moskee verderop sluit en iedereen wil er op vrijdag bidden? Dan domineren de christenen er op zondag en de moslims op vrijdag. Dan heb je de poppen aan het dansen.

“Een aardig voorbeeld vind ik dit verhaal uit Frankrijk: in steden zijn de moskeeën op religieuze hoogtijdagen soms overvol en moeten heel veel mensen op straat bidden. Dan zegt de overheid: ‘Nee, dat gaan we niet doen. Wij zoeken een geschikte ruimte waar jullie kunnen bidden.’ Dat vind ik prima. Ook al is vanuit de islam de hele wereld strikt gezien een moskee, in de zin van: een geschikte plek om te bidden. In een seculiere situatie is de straat gewoon geen kerk.

“Erediensten zijn privé-aangelegenheden. Privé in die zin dat ze te intiem zijn om er de publieke ruimte mee te vullen.”

Lees ook: Geen kerk meer in Rotterdams buurthuis? 'Desnoods gaan we door in de metro of in de tram'



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Geloof is echt iets heiligs, iets speciaals

Mohamed Ajouaou

Ik zie religiestress zelfs omslaan in schep­pings­stress

Wim van Vlastuin