Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De zoektocht naar de kern, het diepste, is dezelfde'

Religie en Filosofie

Marije van Beek

Boeddhistisch leraar Jotika Hermsen, via skype in gesprek met de rooms-katholiek zuster Anima Christi. © Koen Verheijden
Interview

Religieuze leiders uit het tv-programma 'Kijken in de Ziel' praten in Trouw over vier dogma's. Vandaag: boeddhistisch leraar Jotika Hermsen en rooms-katholiek zuster Anima Christi.

Ze zitten voor het computerscherm, de een in Kazan, een stad diep in Rusland, de ander in Heino, een dorp in Overijssel. Via Skype spreken ze elkaar. Het is net alsof ze het erom doen: beide gezichten worden geflankeerd door een artefact uit hun religieuze traditie. Links achter Jotika Hermsen (86), halverwege de woonkamer, doemt een Boeddhabeeld op. En boven de schouder van zuster Anima Christi (48) prijkt een kruisje, dat een ladekast siert.

Lees verder na de advertentie

Op haar 21ste ging Jotika Hermsen het klooster in, bij de Zusters Franciscanessen van Denekamp. Een kwart eeuw verder stuurde ze een brief naar Rome, dat ze weg zou gaan. Maar nog eens tien jaar later, en ze kwam in aanraking met het boeddhisme. Zo werd ze boeddhistisch leraar in de Theravada-traditie.

Voor mij is God toch een persoon. Waar ik ook een persoonlijke relatie mee hebben kan.

Anima Christi

Maria Anima Christi werd in Terneuzen geboren als Arian van Eijk. Ze trad op 24-jarige leeftijd in. Achttien jaar lang gaf ze vanuit Rome leiding aan de 1100 Dienaressen van de Heer en de Maagd van Matará, ook wel de Blauwe Zusters.

Nu doet zuster Anima sinds twee jaar missiewerk op een in katholiek opzicht desolate plek. Een overwegend islamitische regio van Rusland, waar het communisme het kerkelijk leven grotendeels heeft weggevaagd. Zuster Anima is ook columniste van het Katholiek Nieuwsblad.

Mijn God is de beste

Jotika: "Wij boeddhisten hebben geen God. Maar ik denk dat je het er eerst over eens moet zijn wat je verstaat onder God. Anders kun je de hele tijd langs elkaar heen praten. Niemand die het je echt kan zeggen, denk ik. In het boeddhisme spreken we over Nirvana, maar ook daarvan kan niemand je uitleggen wat het is. Haha."

Anima: "Voor mij is God toch een persoon. Waar ik ook een persoonlijke relatie mee hebben kan. En ik geloof dat hij zich geopenbaard heeft in Jezus Christus, en in de Bijbel. Ook als autoriteit. Ik zou niet zonder kunnen, anders zou ik geen verantwoording hoeven af te leggen, anders zou alles van mij zelf afhangen."

Anima Christi © Rob Verhagen

Jotika: "Ik kan de verwoording van de Boeddha, die minder religieus klinkt, uiteindelijk beter begrijpen. Na een jarenlang proces is mijn beeld van God als persoon verwisseld voor iets dat geen gezicht heeft. Maar in beide gevallen is het iets wat ontzettend goed is, wat niet beter kan. Het ging zo, ik was in Amsterdam gaan wonen, en zo'n tien jaar het klooster uit, toen ik een grote behoefte kreeg aan wat ik verdieping noem. Ja, ik gebruik het woord aarzelend, omdat het een beetje arrogant klinkt."

Anima: "Nee, dat komt niet zo over. We mogen niet oppervlakkig zijn, toch?"

Jotika: "Oké. Goed, zo kwam ik terecht bij een monnik, in een oranje gewaad, voor een meditatiesessie. Die monnik zei: er is geen God in het boeddhisme, maar door de beoefening, door de meditatie, kom je wel steeds dichter bij God. Zo zijn veel termen anders, maar het zoeken naar wat de kern, het diepste is, dat is hetzelfde. Daarom zeg ik ook altijd dat ik niet uitgetreden ben. De contemplatieve dimensie, het mediteren, dat is wat me aantrok in het boeddhisme. Ik denk wel eens: als wij dat in het klooster zo hadden gehad, was ik nooit weggegaan."

Een vrouw kan geen priester of boeddha zijn

Anima: "Er is een bepaalde voorbestemming, Gods plan, en dat respecteer ik. Jezus vroeg de apostelen, dat waren allemaal mannen, om te preken, en daar komt het priesterambt uit voort. De vrouwen kregen andere taken. Ik weet uit mijn eigen leven dat hier wijsheid achter zit. Hoe snel ik in tranen uitbarst als iemand mij een naar verhaal vertelt! Dan moet je eens in de biechtstoel gaan zitten... nee, een man, die kan makkelijker abstraheren."

Zie je deze ring? Dat is mijn trouwring. Ik beschouw mezelf als bruid van Jezus. Hij is altijd bij mij.

Anima Christi

Jotika: "Maar u kon toch ook heel goed priester zijn? Niet dat die mogelijkheid er per se moet komen, maar in potentie is er toch niets mis mee?"

Anima: "Ik voel me niet in staat om aan Gods plan te komen. Maar als u dan in de hemel komt, kunt u het vragen: 'Waarom was dat dan alleen voor mannen?'"

Mijn geloof staat boven alles

Jotika: "Ik las in een ouder interview met u, zuster, dat u veel inspiratie ontleent aan de zin: 'Als de graankorrel niet in de aarde valt en sterft, blijft hij alleen: maar als hij sterft, brengt hij veel vrucht voort'. En ik dacht: maar dat is mijn zin! Het hangt nog hier in mijn slaapkamertje, ingelijst, en mooi geborduurd door de zusters Benedictanessen."

Anima: "Tsjonge. Ja, die zin was heel belangrijk toen ik intrad. Ik wil mijn leven geven. In deze missie in Rusland, waar het christendom verboden was, en duizenden als martelaren gestorven zijn alleen vanwege hun geloof. Het werk hier - waarvoor ik mijn eigen verlangens en passies opzij zet ten goede van anderen - is ook vaak een dagelijks sterven. Vorige week nog stond ik een 23-jarige studente uit Congo bij die in elkaar geslagen was door haar vriend. Ze had zó'n oog. Met haar dochtertje van acht maanden, zonder papieren, kon ze nergens heen. Dus afgelopen week was mijn flatje heel gezellig met Maryem en Khadija. Een hele toestand, waarvoor we naar de vice-rector van de universiteit moesten, die eerst heel nors keek, en wiens secretaresse eerst zei: 'Waarom heb je niet geaborteerd?' - terwijl ik dat prachtige kindje in m'n handen had. Maar God gaf mij zelfs de gave van het Russisch. Het was een wonder, dat ze me begrepen, want ik spreek de taal nog heel slecht. Maar uiteindelijk kregen we de papieren die ze nodig had om te kunnen blijven."

Jotika: "Ik vind het een heel mooi compassie-verhaal. Prachtig. Vanuit wijsheid zorgen voor elkaar."

Boeddhistisch leraar Jotika Hermsen. © Koen Verheijden

Seksualiteit is overbodig

Anima: "Ik heb niet het gevoel dat ik intimiteit tekort kom. Er is natuurlijk ook vriendschap met mannen, en ik werk samen met priesters. Maar zie je deze ring? Dat is mijn trouwring. Ik beschouw mezelf als bruid van Jezus. Hij is altijd bij mij - ja, dat is ook intimiteit. We hebben een goed huwelijk. Als zo'n paar dat als ze eventjes van elkaar zijn, zegt: nou, ik ga gauw terug naar huis, want dan kan ik weer bij hem of haar zijn."

Jotika: "Ik denk dat seksualiteit een behoorlijke afleiding kan zijn voor je toewijding aan de mensen, je toewijding aan God. Je leeft immers voor anderen, niet voor jezelf. Zo hou ik me sinds ik me helemaal op het boeddhisme toeleg, ook aan acht leefregels, waaronder het celibaat. Mensen doen vaak alsof je het dan weet ik niet hoe moeilijk hebt. Maar dat hoeft niet."

Wat doen mensen elkaar toch ontzettend veel aan, alleen maar omdat ze verschillend zijn. Waarom toch?

Jotika Hermsen

Anima: "Kuis leven kan een groot lijden zijn, maar het is niet onmogelijk. En met de hulp van God kan het juist heel bevrijdend zijn. Ik ken ook genoeg katholieke homoseksuelen die blijmoedig de kuisheid leven. Die liefdevolle banden hebben met mensen om hen heen, waarbij seksualiteit helemaal niet aan de orde is. Terwijl ik een heleboel mensen ken die in seksuele relaties zitten die hen absoluut niet gelukkig maken."

Jotika: "Het gaat erom dat mensen van elkaar houden, maakt niet uit welke seksuele oriëntatie ze hebben. Wat doen mensen elkaar toch ontzettend veel aan, alleen maar omdat ze verschillend zijn. Waarom toch? Die pijn moeten we oplossen. En de verbinding en de liefde laten groeien. Kijk, ik heb er in vrijheid voor gekozen om celibatair te leven. Om een onthecht, vrij en toegewijd leven te kunnen leiden. Er is dus een andere invulling. Als je die niet hebt, dan is het heel moeilijk."

Anima: "Ik ben geen zuster voor het applaus van de wereld, maar ik probeer een kanaal naar God te zijn. De ergste afleider daarbij zijn we zelf - dat is het werk van de duivel. In egoïsme raak je sneller verstrikt dan in de avances van een man. Ook ik moet er soms aan herinnerd worden dat het niet allemaal om mij draait. Dan moet ik opletten dat mensen voor wie we zorgen, zich niet aan mij hechten. Dat is moeilijk, ja. Maar wat mij dan altijd heel erg helpt, is teruggaan naar de basis. Toiletten poetsen in de parochie tot ik moe ben. Of luiers verschonen, zoals ik afgelopen week heb kunnen doen."

In 'Kijken in de Ziel', praat Coen Verbraak met religieuze leiders. Vanavond de vierde aflevering om 21.15 uur, NPO 2.

Naar aanleiding van het tv-programma 'Kijken in de Ziel' spreken de religieuze leiders uit het programma in Trouw over vijf dogma's. Deze dubbelgesprekken zijn de revue al gepasseerd:

Imam Abdulwahid van Bommel en opperrabbijn Binyomin Jacobs: 'Normaal vinden ze je pas als je seculier bent'.

Rabbijn Marianne van Praag en baptistendominee Orlando Bottenbley: 'Onze God is de beste'.

Imam Azzedine Karrat en bevindelijk-gereformeerde dominee Floris van Binsbergen: 'Samen in het leven, niet in elkaars hemel'.

Deel dit artikel

Voor mij is God toch een persoon. Waar ik ook een persoonlijke relatie mee hebben kan.

Anima Christi

Zie je deze ring? Dat is mijn trouwring. Ik beschouw mezelf als bruid van Jezus. Hij is altijd bij mij.

Anima Christi

Wat doen mensen elkaar toch ontzettend veel aan, alleen maar omdat ze verschillend zijn. Waarom toch?

Jotika Hermsen