Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De islam zit in een wurggreep van machthebbers'

Religie en Filosofie

Marije van Beek

Nederland, Den Haag, 10 februari 2018. VOORKEURSFOTO. Derwisj Maddoe en zijn dochter Razia. Foto: Jorgen Caris © Jörgen Caris

Moslimouders en hun kinderen vertellen over hun levens. Hoe anders zijn die? In deel tien van een serie: Derwisj en Razia Maddoe. "Surinaamse moslims hebben de naam wat soepeler te zijn, maar zo heb ik dat totaal niet ervaren."

Uit het keukenraam kijkt Derwisj Maddoe (63) naar de moskee aan de overkant van de straat. Het zicht wordt hem deels ontnomen door veelkleurige plakkaten. Op een meterslange raamsticker staat in groene en oranje letters een quote van de Profeet Mohammed. 'Dek de zwakheid van je medemens toe, en op de dag des oordeels zal Allah jouw onvolmaaktheden bedekken.'

Lees verder na de advertentie
Toen een nichtje overleed en ik het dodengebed voor haar wilde bezoeken, moest ik nóg de ruimte verlaten. Is dat nou de islam?

Derwisj Maddoe

De moskee tegenover zijn huis is de Noeroel Islam Moskee, van Surinaamse Hindoestanen in de Haagse Transvaalbuurt, de gemeenschap waartoe Maddoe behoort. En het was lang ook 'zijn' moskee: hij werkte mee aan de oprichting en was er voorzitter. "Het was een jongensdroom en mijn levenswerk", zegt Maddoe. Tot een medebestuurslid hem in 2002 beschuldigde van verduistering van moskeegelden. Hij heeft dat altijd ontkend, maar wist het vertrouwen niet terug te winnen.

De familie Maddoe was niet meer welkom in de moskee. "Ik ben vertrapt en vernederd", zegt Maddoe, die intussen thee heeft gemaakt. "Toen een nichtje overleed en ik het dodengebed voor haar wilde bezoeken, moest ik nóg de ruimte verlaten. Is dat nou de islam?"

Een aantal jaar geleden noemde Derwisj Maddoe zich nog imam. Nu voert hij die titel niet meer. Hoe zit dat? "Ik ben daar van afgestapt toen er discussie ontstond over Abdullah Haselhoef, die zich imam noemde, maar niet over de juiste opleiding zou beschikken. Het beroep imam is geen beschermde titel, maar het leek me toch beter om die niet meer te gebruiken. Ik doe nog wel wat ik altijd deed: pastoraal werk, ik geef lezingen voor jongeren, begeleid bekeerlingen en leid besnijdenisrituelen en huwelijksinzegeningen. Het gaat mij om de daden, niet om de titel."

Tot voorbeeld strekken

Razia Aliradja-Maddoe (35) gaat naast haar vader op de bank zitten. Zij had zo haar eigen problemen met de positie die haar vader innam in de gemeenschap, vertelt ze. "Wij, zijn kinderen, stonden in de schijnwerpers. Want het gedrag van de kinderen van een moskeevoorzitter moet natuurlijk tot voorbeeld strekken. Ik denk dat ik een jaar of veertien, vijftien was, toen er veel kritiek was op mij, als dochter van de voorzitter, omdat ik geen hoofddoek droeg. Mijn vader heeft zelfs in vergaderingen zijn standpunt moeten verdedigen. En gezegd: 'Het is mijn dochter. Mijn kind'. 'Ja', zeiden ze dan, 'maar ze heeft onbedekte haren en loopt met een kort truitje...' Maar mijn vader bleef erbij: 'Mijn kinderen kunnen zelf kiezen wat zij doen met wat ik hen meegeef."

Voor mij staat het buiten kijf dat een vrouw een hoofddoek hoort te dragen, maar ik zeg altijd: Inshallah, komt mijn tijd wel.

Razia Aliradja-Maddoe

Derwisj: "Dat was confronterend. 'Waar is de religieuze identiteit van je dochter?', klonk het. 'En waarom moet ze ook voortgezet onderwijs doen? Basisonderwijs is toch genoeg, als straks toch een man voor haar gaat zorgen?' Maar in de studiekeuze liet ik mijn dochter vrij. En ja, een vrouw heeft de plicht zich te bedekken en een hoofddoek te dragen. Maar ik ga dat niet opleggen. Ik kan haar alleen maar de randvoorwaarden overdragen. Het moet een vrije keuze zijn. Zo staat het ook in de Koran, hè? Je mag geen dwang leggen op geloof, mensen hebben hun eigen verantwoordelijkheid. Die heeft mijn dochter straks zelf af te leggen aan haar Schepper. En niet aan mij."

Die jurk, die baard, die hoofddoek

Razia: "Ja. Ik werd vrijgelaten, maar binnen de grenzen van de islam. Ik heb er wel over nagedacht om een hoofddoek te dragen - mijn moeder draagt er een. Toevallig had ik het er gisteren met een vriendin over. Ik wil het graag, dat is niet het punt. Voor mij staat het buiten kijf dat een vrouw een hoofddoek hoort te dragen. Maar ik zeg altijd: Inshallah, met de wil van God, komt mijn tijd wel. Misschien ben ik nog niet zo ver? Voor mij moet het hele plaatje kloppen. Wat meespeelt, is dat ik voor de klas sta op een school die onder een christelijke stichting valt, waar ik geen hoofddoek zou mogen dragen. Maar ja, het is ook maar een kledingstuk. Mijn vader zei altijd: maakt die jurk, die baard, of die hoofddoek jou een betere moslim dan degene die dat niet draagt? Een goede moslim ben je van binnen. Ik kan morgen besluiten een hoofddoek te dragen, maar als ik een ander respectloos behandel, wat heeft dat dan voor waarde?"

Derwisj: "Het gaat erom wat voor mens je bent."

Razia: "In de opvoeding van mijn kinderen, twee pubers, probeer ik ook zo te denken. Neem het bewaken van kuisheid. Dat is een heel simpele, hè pap? Ik maak duidelijk dat het er niet alleen om gaat dat je geen seks voor het huwelijk gehad mag hebben, maar dat het ook zit in andere gedragsvormen. Zou ik heel hard naar mijn dochter roepen: weet je schat, dit is de regel en dat is taboe, dan ben ik er nog niet. Ik wil dat zij weet vanuit welke waarden het komt."

Derwisj: "Als je hier op straat kijkt, zie je veel hoofddoeken, maar vaak doet de draagwijze geen recht aan wat er in de Koran over staat. Ja, je hoofdharen moeten bedekt, maar met name de boezem. De tekenen daarvan mogen niet te zien zijn, zodat de begerige man, wie het ook moge zijn, daar geen aanstoot aan neemt."

Iets lekkers

Op tafel liggen stapels koek en snoep, en naast de bank staat een witte vitrinekast die uitpuilt van zoetigheid. Het heeft te maken met het vrijwilligerswerk dat hij doet in de buurt, zegt Derwisj Maddoe. "Ik ben altijd buiten aan het uitdelen op straat. Als ik zie dat kinderen iets opruimen, of ze steken heel netjes de straat over, dan roep ik ze: 'Hee, ik ben trots op je, kom ik heb iets lekkers voor je'."

Razia wijst naar een gedroogd bloemstuk - het was een cadeau aan haar ouders. Derwisj, glunderend: "Dit is helemaal verdord, maar dat bewaar ik, omdat het zo tekenend is. We krijgen dat met een verjaardag of hoogtijdag, omdat we zo geweldig veel voor haar betekenen."

Ze hadden en hebben ook wel eens ruzie, zegt Derwisj. "Ik vind het fijn om eigen inbreng van kinderen te krijgen. Dan is het: paps, dat zie jij door die bril, maar onze bril is heel anders. Dat brengt wel eens botsingen met zich mee. Een klein voorbeeldje. Mijn oudste kleindochter is gek op kickboksen. En ik ben hartstikke trots op haar: zij en haar broertje zitten allebei op het gymnasium. Van de week kreeg ik haar rapport, en ik zag een 5,3 voor aardrijkskunde."

Razia: "Een 5,5 was het, hè?"

Derwisj: "Doet er niet toe. Ik zeg tegen haar: wat een mooi rapport heb je. Maar boksen, moet je dat nou doen? Dat is toch niet voor een meisje? Dat is fysiek zwaar voor je. En tegen mijn dochter zeg ik: haal haar daar weg, laat ze iets met een pop doen. Ik ben bang dat haar iets overkomt en ze de studie niet kan voortzetten. Nou, dan hebben we hier op de bank een stevig gesprek met elkaar."

Onder een vergrootglas

Razia: "Maar over het geloof hebben we niet echt meningsverschillen. Het gaat er vaak over. Wij hebben beiden vrienden die iets anders geloven of die niet geloven."

Derwisj: "Die komen gewoon bij ons over de vloer."

Razia: "Of die schuiven aan, komen even lekker gezellig eten. Maar in de islamitische gemeenschap is dat een probleem: mensen veroordelen elkaar continu. De Surinaamse moslims hebben de naam wat soepeler te zijn, maar zo heb ik dat totaal niet ervaren. Naar mijn gevoel ligt het gedrag van de ander altijd onder een vergrootglas. In plaats van dat je kijkt naar jezelf. Dat staat mij heel erg tegen. Wie omgaat met iemand die geen moslim is, is al fout. Ze zeggen dat recht in je gezicht. Iemand zei zelfs: 'Ik kom niet bij jou thuis, want er komen mensen bij jou thuis die niet soennitisch zijn'."

Derwisj: "Dat ging om Ahmadiyya, een stroming binnen de islam waarin we ook vrienden hebben. Toen ik nog actief was bij de Moslimomroep, wilde ik hen er ook bij betrekken. Maar andere islamitische bestuurders wilden dat niet. Zij zijn ongelovigen, zeiden ze, en jij heult met de vijand. Ik heb er slapeloze nachten van: de islam zit in een wurggreep van machthebbers, die moskeeën bezetten. Ze prediken dat de islam vrede en vredelievend is, maar in de praktijk zie je heel andere dingen."

Je buur is het belangrijkste

Razia: "Ik zei tegen degene die mij aanviel: Mijn deur blijft in elk geval voor jou open. Dat jij de keuze maakt om daar geen gebruik te maken, dat is aan jou. We leven hier niet in een islamitische soennitische gemeenschap alleen. Want zij zijn niet de enige mensen die je om je heen hebt. Mijn moeder zei ook altijd: 'Vergeet niet, je buur is het belangrijkste wat je hebt. Of dat nou een moslim is of niet, dat doet er niet toe.'"

Derwisj: "De buren hiernaast zijn ook Hollandse mensen. Ze hebben daar honden in huis. In de islam mag je een hond hebben als waakdier, als die buitenshuis is, in de tuin. Maar een hond binnen hebben, dat kan niet. Dat heeft te maken met het kwijl van de hond en het haar, waarin het vuil van buiten meeneemt. Op de vloer, waar je moet bidden, moet het rein zijn. Daarom doen we ook de schoenen uit in huis. Want je weet niet waar je op hebt gestaan als je van buiten komt. De Profeet heeft gezegd: De hele aarde is geschikt om op te bidden - als je het maar rein maakt."

Razia: "Je hebt zelfs een keer op het strand gebeden, hè? Dat was heel mooi."

Derwisj: "Mijn achterliggende gedachte bij het gebed was: Op deze plek hebben mensen bijna naakt in de zon gelegen. Maar nu is er een dienaar die zich vanaf hier tot u richt."

Tekst loopt  steeds door onder de afbeelding.

© Louman & Friso

Vragen & Antwoorden van Derwisj en Razia

Hoe belangrijk is religie voor jou?

Vader: Erg belangrijk
Dochter: Erg belangrijk

© Louman & Friso

Hoe vaak ga je naar de moskee?

Vader: Iedere week
Dochter: Soms, maar minder dan een keer per maand

© Louman & Friso

Hoe vaak bid je?

Vader: Vijf keer per dag of vaker
Dochter: Vijf keer per dag of vaker

© Louman & Friso

Lees je de Koran?

Vader: Ja
Dochter: Ja

© Louman & Friso

Hoort een moslima een hoofddoek te dragen?

Vader: Ja
Dochter: Ja

© Louman & Friso

Drink je alcohol?

Vader: Nee
Dochter: Nee

© Louman & Friso

Eet je varkensvlees?

Vader: Nee
Dochter: Nee

© Louman & Friso

Vast je tijdens de ramadan?

Vader: ja
Dochter: ja

Lees ook de eerdere afleveringen in deze serie:
'Ik geloof niet zoals jij, maar we willen precies hetzelfde'
'Ik loog dat ik moslim was'
'Mijn ouders zijn mijn grootste rolmodellen'
'Ik bid als ik dat wil, niet als m'n vader boos wordt'
Voor elk Koranvers een snoepje
Een dochter met hoofddoek ging moeder te ver
Zij redde hem van de jihad

Deel dit artikel

Toen een nichtje overleed en ik het dodengebed voor haar wilde bezoeken, moest ik nóg de ruimte verlaten. Is dat nou de islam?

Derwisj Maddoe

Voor mij staat het buiten kijf dat een vrouw een hoofddoek hoort te dragen, maar ik zeg altijd: Inshallah, komt mijn tijd wel.

Razia Aliradja-Maddoe