Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Christendom en antisemitisme' geeft christenen heel wat huiswerk

Religie en Filosofie

Marijke Laurense

© Jacques Voort000
Recensie

Christendom en antisemitisme. Tweeduizend jaar confrontatie
Bart Wallet
Boekencentrum/Museum Sjoel Elburg, 126 blz. € 12,99
★★★★★

Historicus Bart Wallet (1977) is universitair docent, met als specialisme de joodse geschiedenis. Hij is mederedacteur van het standaardwerk 'Geschiedenis van de joden in Nederland', dat dit voorjaar bij uitgeverij Balans verscheen.

Lees verder na de advertentie

De thematiek

'Christendom en antisemitisme' vertelt in twaalf sleutelmomenten de verre van vrolijke geschiedenis van het christelijke antisemitisme. Wallet doet dit vanuit een aantal prettig heldere hoeken: kerkelijk, theologisch, politiek en sociaal. Dat gaat van de verwoesting van de Tempel in Jeruzalem (70 n.C.), via de eerste christelijke Romeinse keizers naar de wel zeer donkere Middeleeuwen, waarin joden zeer geregeld het slachtoffer waren van georganiseerde volkswoede. Uit deze tijd stamt 'de verbeelde jood', die bronnen zou vergiftigen, matzes zou bakken met het bloed van christelijke kindjes en vanwege 'de moord op Jezus' gedoemd was voor eeuwig rond te zwerven. De Reformatie maakte het er nauwelijks beter op: de nazi's zouden later dankbaar gebruikmaken van wat Luther over joden had geschreven. Anderzijds: de belangstelling voor de Schrift deed toen ook menig protestants theoloog lessen Hebreeuws nemen bij een rabbijn. Voorts bespreekt Wallet onder andere Abraham Kuypers standpunt over de 'joodse kwestie', evenals de rol van de Duitse kerken onder het nazisme.

De schoonheid van dit boek zit vooral in de tien tekeningen van Karel Kindermans

Confronterendste stelling

Zonder de kerk zou antisemitisme niet hebben bestaan, daar zijn de historici het wel over eens. Vooral toen het christendom de staatsgodsdienst van het Romeinse Rijk werd, drukte de kerk de joodse minderheid in de rol van de negatieve 'ander', die niet bij 'onze' gemeenschap hoorde en tegen wie het dus lekker gemakkelijk afzetten was. Deze religieus-politieke kwestie zou nog vele gruwelijke staarten krijgen.

Toch waren er door de eeuwen heen ook christenen die niets van dit anti-judaïsme moesten hebben. Augustinus bijvoorbeeld. En Bernardus van Clairvaux die tijdens de tweede kruistocht wat geweld kon voorkomen met zijn uitspraak: 'Wie een jood aanraakt om hem te doden, is als degene die Jezus kwaad doet'. In 1928 verklaarde de paus het onversneden racisme van het nationaalsocialisme op theologische gronden tot een zware zonde, al moest het nog tot na Auschwitz duren voor jodenzending plaats zou maken voor dialoog. Een belangrijke conclusie van dit boek is dan ook dat de manier waarop het christendom eeuwenlang omging met joden, in het gunstigste geval ambivalent mag heten.

Mooiste bladzijden

Er is niks mis met Wallets zinnen, maar de schoonheid van dit boek zit vooral in de tien tekeningen van Karel Kindermans. Wilt u die 'beeldverhalen' in het echt zien, ga dan naar de sjoel van Elburg voor de door Wallet samengestelde tentoonstelling bij dit boek.

Redenen om dit boek niet te lezen

Ik kan werkelijk geen reden verzinnen om dit boek niet te lezen, of u moet al nul interesse hebben in de geschiedenis en het verschijnsel antisemitisme.

Redenen om dit boek wel te lezen

'Christendom en antisemitisme' is een indringend en genuanceerd boek dat christenen nog heel wat 'huiswerk' te doen geeft. Het is knap hoe Wallet in maar honderd pagina's zo ongeveer het pijnlijkste thema van onze beschaving bespreekt zonder dat het oppervlakkig wordt en de (christelijke) lezer moet gaan zwelgen in schuldgevoel. Een boek waar u niet alleen iets mee moet, maar ook iets mee zult willen.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
De schoonheid van dit boek zit vooral in de tien tekeningen van Karel Kindermans