Scott's view

ReizenSchotland

Wegdromen bij de Schotse vergezichten van Sir Walter Scott

Scott's view

Een jaar lang viert Schotland de 250ste geboortedag van Sir Walter Scott, schrijver van Ivanhoe en bestsellerauteur van zijn tijd. In de Scottish Borders is zijn leven en werk nog alom aanwezig.

tekst & foto's Esther te Lindert

1. SMAILHOLM TOWER - Waar Scott opgroeide

De wind fluit, in de 15de-eeuwse toren klapperen de ramen in hun sponningen. Maar wie verder de wenteltrap op loopt en de deur naar buiten ontgrendelt, heeft een weids uitzicht over de Scottish Borders, een ­regio ten zuiden van Edinburgh.

Als kind dwaalde Scott uren rond bij Smailholm Tower. Toen een ruïne met een afgebrokkelde poort en roestige tralies in de vensters, voorheen de woontoren van zijn familie. Een droomplek bij uitstek, naast de boerderij van zijn grootouders waar hij naartoe was gestuurd om aan te sterken na een poliobesmetting. Zijn tante leerde hem lezen, zijn oma vertelde lokale legendes; hier ontstond Scotts fascinatie voor de Borders.

Scott keerde terug naar zijn geboortestad Edinburgh, waar hij rechten studeerde, maar een groot deel van zijn leven zou zich afspelen in de Schotse grensregio. In Smailholm Tower vind je nu een poppencollectie en fragmenten van ballades die Scott later optekende, over gevechten bij maanlicht, dappere ballingen en ontsnappingen uit kastelen.

Smailholm Tower  Beeld
Smailholm Tower

2. ABBOTSFORD HOUSE - Landgoed in Schotse baronstijl

De Delilah van zijn verbeelding, zo noemde Scott zijn thuis dat hij, vanwege de ligging aan de rivier de Tweed, kocht in 1811. De vervallen boerderij bouwde hij in de loop der jaren uit tot een landhuis in Schotse baronstijl. Met trapgevels, toren­tjes en kantelen een neo-­gotische lofzang op Schotse kastelen uit de middeleeuwen. Scott verwelkomde er een stoet schrijvers en kunstenaars, onder anderen William Wordsworth en William Turner schreven hun namen in het gastenboek.

Scott was verwoed verzamelaar van historische curiosa; van sloten van de beruchte Old Tolbooth-gevangenis in Edinburgh tot het pistool van Rob Roy, de Schotse ­Robin Hood. In zijn studeerkamer staat het bureau waaraan hij met inkt en ganzenveer zijn succesvolle ­romanreeks Waverley op-­tekende. Een van de lades – zo werd ontdekt in 1935 – herbergde meer dan vijftig brieven van Walter aan zijn vrouw Charlotte. Literatuurliefhebbers verlekkeren zich aan zijn bibliotheek met in Russisch kalfsleer gebonden romans en encyclopedieën, nog precies zoals ze geordend waren in Scotts tijd.

null Beeld Anne Blaak
Beeld Anne Blaak

Hoe kom ik er?

In een dag reis je met de trein via ­Londen en Edinburgh Waverley – ’s werelds enige ­sta­tion vernoemd naar een roman – naar Galashiels. Niet altijd makkelijk, wel mogelijk: vanaf daar de genoemde plekken overbruggen met bus en ­benenwagen. Download de Borders Buses app voor routes en tijden.

Abbotsford House Beeld
Abbotsford House

3. SCOTT’S VIEW - Prachtige vergezichten

Rondom Abbotsford House lonken de Scottish Borders: een glooiend landschap met bossen, heidevelden en grasland dat in vlakken is verdeeld door hagen en ­stenen muurtjes. De Tweed slingert er soms kabbelend, soms kolkend doorheen. Scott schreef ­gewoonlijk in de ochtenduren en besteeg ‘s middags vaak zijn paard om door dit gebied te trekken en verhalen te verzamelen.

Wie vanuit St Boswells het weggetje richting Bemersyde volgt, komt bij zijn favoriete uitzichtpunt: Scott’s view. De wind jaagt wolken over de heuvels en brengt de kokosgeur van de gele gaspeldoorn mee. In het dal blaat een schaap. Aan de horizon liggen de Eildon Hills, een heuvel van vulkanisch gesteente dat volgens Scotts gedicht The Lay of the Last Minstel in drieën zou zijn gespleten door een tovenaar. Hier haalde Scott vaak de teugels van zijn paarden aan, de overlevering wil dat ze bij zijn uitvaart precies op deze plek stilhielden.

Festiviteiten

In het National Museum of Scotland in Edinburgh is tot 8 januari 2023 een kleine expositie te bezoeken met voorwerpen die Scott inspireerden tot het schrijven van zijn verhalen. Abbotsford House organiseert van 12 t/m 14 augustus het ScottFest. Meer informatie over festiviteiten en genoemde plekken: visitscotland.com. Ook: historicenvironment.scot en scottsabbotsford.com

4. SELKIRK - Werkplek van Sheriff Scott

In Selkirk staat Scotts standbeeld voor de rechtbank waar hij dertig jaar werkte als sheriff. “In zijn beginjaren als schrijver gaf deze baan hem financiële stabiliteit”, zegt dichter en gids Julian Colton in museum Sir Walter Scott’s Courtroom. “Maar hij was niet dagelijks in de rechtbank. Liever verzamelde hij verhalen van de Borders of was hij thuis aan het schrijven.”

Een van de verdachten in het beklaagdenbankje was Thomas Purdie, opgepakt voor stroperij op Scotts land. Diens eerlijkheid raakte Scott. “Het schijnt dat Scott Purdies boete betaalde, maar wie zal het zeggen? Scott wist hoe hij een mythe rond zichzelf kon creëren. Zo publiceerde hij de Waverley novels in eerste instantie anoniem.”

Scott kon niet alleen goed schrijven, zegt Colton, hij had ook de middelen en de kennissenkring in Schotland en ver daarbuiten die nodig was om zijn werk aan de man te brengen. En Thomas Purdie? Die werd door Scott vrijgesproken, mits hij op Abbotsford kwam werken. Hij werd Scotts jachtopziener, bibliothecaris en beste vriend.

5. DRYBURGH ABBEY - Zijn laatste rustplek

Net buiten St Boswells ligt de ruïne van Dryburgh ­Abbey. Te midden van ­eeuwenoude cederbomen en coniferen staan nog de overblijfselen van wat in de twaalfde eeuw de eerste Norbertijnenabdij in Schotland was: gevels, een roosraam, een kapel gebouwd van roze zandsteen.

Branden en Engelse aanvallen verwoestten de abdij, maar eind achttiende eeuw ontfermde graaf Erskine zich over de ruïne. Scott kuierde vele uren door de tuinen die Erskine er aanlegde.

De laatste jaren van zijn ­leven schreef hij boek na boek om zijn schulden af te lossen, gevolg van het bankroet van zijn uitgever. Scott moest het bekopen met zijn gezondheid. In 1832 overleed hij in Abbotsford House. Een begrafenisstoet van meer dan een mijl lang begeleidde zijn lichaam naar de noordelijke kapel van Dryburgh Abbey. Een afgelegen en romantische plek, zoals The Edinburgh Courant destijds optekende, geheel in de geest van de overledene.

Dryburgh Abbey Beeld
Dryburgh Abbey

De best gelezen romans van Europa

Walter Scott (1771-1832) was een van de meest invloedrijke schrijvers van de negentiende eeuw. Waverley (1814) wordt algemeen ­beschouwd als de eerste historische roman. Zijn Waverley novels, waaronder Ivanhoe (1820), behoorden tientallen jaren tot de best gelezen romans van Europa. Zijn verhalen droegen bij aan het romantische beeld van Schotland en het Schotse verleden. Scott werd in 1818 geridderd, nadat hij de Schotse kroonjuwelen had teruggevonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden