ReizenEngeland

Tussen vis en vuurtorens in North York Moors

North York Moors Beeld Getty Images
North York MoorsBeeld Getty Images

Hoge kliffen en golvend grasland, Nationaal Park North York Moors heeft het allebei. Een wandeling langs zeedieren van staaldraad, een smokkelaarsdorp en zeewier in een zakje.

Schapen rukken aan plukjes gras, twijgjes deinen in de wind. Aan beide zijden van het pad strekt een lappendeken van groene vlaktes zich uit, omsloten door hekken en muurtjes van opgestapelde stenen. Dit is de Cleveland Way, een langeafstandswandeling langs de randen van Nationaal Park North York Moors, aan de oostkust van Engeland. De eerste etappe start in Helmsly in het binnenland en de laatste eindigt 175 kilometer verderop in Filey. De kust is uitgeroepen tot Heritage Coast. Loop met de klok mee en je hebt aan zee het Britse briesje in de rug.

Voordat hij wereldreiziger werd, werkte Captain James Cook hier in een kruidenierswinkel: Staithes, een wirwar van straten en huizen met gekleurde gevels. In de geul tussen de kliffen liggen boten op hun kant, met een touw vastgebonden aan de reling van een brug. In de verte schuift een enkeling voorovergebogen over het strand, misschien op zoek naar fossielen; niet zelden worden hier ammonieten gevonden.

null Beeld
Beeld

Al eeuwenlang is dit vissersdorp een inspiratiebron voor kunstenaars. In navolging van Franse impressionisten trokken schilders van de 19de-eeuwse Staithes School naar buiten om het dorp op doek vast te leggen met olie en waterverf.

Ook nu nog wordt de creativiteit aangewakkerd door deze omgeving. Kunstenares Emma Stothard maakt van wilgentenen of staaldraad beelden die zijn geïnspireerd op dieren en legendes van North York Moors. Een frame van staal en honderden draden die ze insteekt, omslaat, doorhaalt en vastmaakt tot er een levensgroot beeld ontstaat. Er stond al eens een ijsbeer aan de Engelse kust. Nu spoelen in de baai van Staithes golven over een rode kreeft van staaldraad.

Hoog gras kriebelt langs mijn schenen, even later zuigen mijn schoenen zich vast in het strand bij Whitby. Wie plukt niet de mooiste schelpen en glasscherven tussen de zandkorrels vandaan. Jutten aan het strand, Geri Atkinson van Smugglers Treasures heeft er haar beroep van gemaakt; kettingen van zeeblauw glas, omwikkeld met gerecycled zilver, of een ring gemaakt van een kaurischelp.

null Beeld
Beeld

Al eerder was Whitby bekend om haar juwelen vanwege de whitby jet, een organische steen die van nature is gevormd uit gefossiliseerd hout. Een hebbeding voor vroege Victorianen die in de 19de eeuw met de trein in Whitby arriveerden voor een vakantie aan zee. Ongetwijfeld kwamen ze ook voor de vis.

In Whitby vind je de beste fish and chips van het land, en dat zeggen ze niet alleen zelf  

De Henrietta-straat is gehuld in de geur van eikenhout, afkomstig van rokershuis Fortune’s Kippers, die al generaties­lang gedroogde en gerookte haring verkoopt. Deze kipper staat op menig menu onder het kopje traditioneel Engels ontbijt. Klinkt misschien niet aantrekkelijk, maar voor je het weet schraap je om acht uur ’s ochtends toch graatjes van de haring.

De beste fish and chips van Groot-Brittannië vind je ook al in Whitby, en dat zeggen ze niet alleen zelf; meenemen en opeten bij een vuurtoren op de pier of aan tafel, bijvoorbeeld in White Horse and Griffin. Deze koetsherberg uit 1681 was een ontmoetingsplek voor ontdekkingsreizigers en kapiteins, maar volgens de geruchten zat ook schrijver Charles Dickens bij de open haard. Bij de posh fish and chips serveren obers verhalen over geesten van zeelui die door de hotelkamers zouden dwalen.

null Beeld White Horse Griffin
Beeld White Horse Griffin

De knapperige vis en een flinke dip in de tartaarsaus geven genoeg energie voor het beklimmen van de 199 stenen treden naar de ruïne van de benedictijner Whitby Abbey, die al eeuwenlang door vissers en zeilers als oriëntatiepunt wordt gebruikt. De wandelaar vangt alleen nog een glimp op van de abdij als hij de hekjes achter zich sluit.

Wat Robin Hood uit Sherwood – tientallen kilometers zuidwestwaarts – met deze baai te maken heeft, is niet duidelijk. Wel is zeker dat de scheepseigenaren en kapiteins van weleer het goed hadden bekeken; ze lieten hun Victoriaanse huizen bouwen op de top van Robin Hood’s Bay, met brede lanen en uiteraard zeezicht.

De vissers daarentegen zaten er dichter bij de baai krapjes bij. In de steile steegjes glinsteren de keien in de miezerige regen. Grote kloppers van ankers en vissen hangen stevig aan de deuren, maar gevels hellen vervaarlijk naar links of rechts. Een doodlopende steeg eindigt in een postzegeltuin of op een binnenplaats met kozijnen die scheef in de muren staan. Loop langer door deze nauwe straten en je gaat vanzelf sluipen.

Onder deze cottages gaat een netwerk van tunnels schuil. In de achttiende eeuw was Robin Hood’s Bay de plek bij uitstek voor zwarte handel: een afgelegen baai en een ruig achterland van mist en heide. In het holst van de nacht legden schepen vanuit Frankrijk en Nederland aan, met drank en tabak, thee en zijde. Via het ondergrondse gangenstelsel werden de goederen het dorp uit gesmokkeld, het binnenland in.

null Beeld
Beeld

Pal aan het strand staat het Bay Hotel. Ernaast spoelt zeewater een manshoge tunnel in. Je stelt het je zo voor: zeemist, nachtelijk gefluister, het geklots en geplons van voetstappen door laag water.

Verder voert de Cleveland Way, langs bramenstruiken en door boomtunnels. Daar waar het pad is afgebrokkeld of weggeslagen door de wind, wordt de wandelaar een stukje omgeleid.

Na een paar uur doemt het kasteel van Scarborough op, dat eeuwenlang diende als groots fort tegen indringers van land en overzee. In Scarborough zelf hangt ook nog een vleugje grandeur. Nadat Thomassin Farrer in de zeventiende eeuw natuurlijk bronwater ontdekte ten zuiden van de stad, groeide het dorp al snel uit tot een geliefde badplaats; het Grand Hotel was bij de opening in 1867 het grootste van Europa.

Maar hier wordt ook naar een duurzame toekomst gekeken. In de haven kabbelt de boot van SeaGrown, een lokale zeewierboerderij, initiatief van een voormalig zeeofficier en een maritieme wetenschapper.

null Beeld
Beeld

Verschillende soorten zeewier worden met de hand geplukt, vijftien uur gedroogd bij een temperatuur van 40 graden, en vermalen als kruid met umamismaak. Lokale ondernemers experimenten volop: een destilleerder brengt er zijn gin mee op smaak, een bakker mengt het door havermoutkoekjes.

Zin om thuis een groenteschotel te kruiden met zeewier? De producten van SeaGrown zijn te koop bij een viskraam in de 19de-eeuwse Scarborough Market Hall. Zo’n kokertje vegan smokey bacon smokkel je zo de grens over.

Reisinfo

North York Moors is bereikbaar met de ferry P&O vanuit Rotterdam naar Hull of met DFDS van IJmuiden naar Newcastle. Controleer voor vertrek de actuele situatie. Buslijnen X94 en X4 rijden langs de kustdorpen. Slapen als een kapitein? Dat kan onder andere in het Victoriaanse Lee-Side B&B in Robin Hood’s Bay.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden