Reizen Suriname

Terug naar Paramaribo na de veroordeling van Bouterse

Officierswoningen bij Fort Zeelandia. Beeld Frans de Graaff

Enkele dagen na de spectaculaire veroordeling van Bouterse landde oud-Antillen-correspondent Jeannette van Ditzhuijzen in Paramaribo. Benieuwd naar de veranderingen sinds haar verblijf in de regio in de jaren zeventig.

De eerste dag confronteert ons direct met Suriname’s rauwe verleden. Een gedenkplaat op bastion Veere van Fort Zeelandia herinnert aan de moord op vijftien tegenstanders van, toen legerleider, Desi Bouterse. Zijn veroordeling is het gesprek van de dag.

In de jaren negentig onderging het fort een restauratie waarbij ook de houten officierswoningen en het wachthuisje buiten het fort werden meegenomen. Het oogt nu als een geheel en maakt meer indruk dan veertig jaar geleden toen mijn man en ik hier woonden. Of waren we toen te jong om dit prachtige fort op waarde te schatten?

Vanaf bastion Middelburg zien we het standbeeld van koningin Wilhelmina. Ooit een baken op het plein bij het gouverneurspaleis, maar als herinnering aan een koloniaal verleden werd ze verbannen naar een plekje buiten het fort met zicht op de Surinamerivier. Tot ons genoegen gebruiken vogeltjes haar hoofd nog steeds als landingsplaats.

Hoewel de houten kathedraal, een van de twee in Zuid-Amerika, tussen 1883 en 1887 werd gebouwd, zagen we hem nooit van binnen. De bouwheer gebruikte namelijk hetzelfde dunne hout voor deze 48 meter hoge kerk als voor de kleine kerkjes die hij eerder bouwde. Gevolg? Bijna een eeuw later stond de kerk op instorten. Slopen dan maar? Nee, er kwam geld beschikbaar en sinds 2010 staat het gebouw weer in volle glorie. Het interieur blijkt spectaculair: alles is van ongeschilderd cederhout, ook de pilaren met fraai bewerkte kapitelen waarin de marrons (afstammelingen van weggelopen slaven) hun eigen motieven verwerkten.

Laverend tussen de auto’s

Dat het verkeer drukker is dan voorheen, begrijpen we, maar zo erg? Auto’s twee rijen dik en oversteken op eigen risico; ook bij zebrapaden. Waar voorheen velen op een brommer reden, wij ook, lijkt iedereen nu een auto te hebben. Wie brutaal is, heeft voorrang.

De nieuwe mogelijkheid van fietsverhuur klinkt leuk, maar alertheid is een eerste vereiste met als extra complicatie het vele eenrichtingsverkeer. Laverend tussen de auto’s genieten we wel van de houten, koloniale huizen die Philip Dikland in zijn Monumentenwandelgids bespreekt. Hoewel Paramaribo tegenwoordig een Unesco Werelderfgoed is, zijn net als destijds sommige panden zwaar vervallen, andere fraai gerestaureerd.

De overdekte markt is onveranderd, op de plastic tassen, zelfs die van Jumbo, na. Nog steeds worden groenten zoals tomaten, pepers en okers per ipi (hoopje) verkocht en op de visafdeling stinkt het als voorheen. Elders in de stad presenteren vrouwen mango’s, cassave en kousenband op een kleedje op straat.

Fietsen op rustige plekken in de stad is heerlijk, fietstours onder leiding van een gids zijn er ook. Beeld Frans de Graaff

De palmentuin lag tussen ons huis en de stad, daar bromden we dagelijks langs. Kwamen we er ooit? Niet meer dan eens per jaar als de Dierenbescherming er een soort markt hield. De tuin was voor ons vooral een decorstuk.

Dankzij een opknapbeurt in 2010 is de tuin opgefrist, zeker nu de Waka Pasi open is, een aaneenschakeling van 24 houten kiosken waar Suriname’s verschillende bevolkingsgroepen hun producten te koop aanbieden. Het is moeilijk voor te stellen dat dit ooit de achtertuin van het gouverneurspaleis was, waar zelfs koeien liepen.

Toeristische resorts

We gebruiken de schaduw van de hoge koningspalmen als alternatief voor het hete asfalt en het voortrazende verkeer om naar de Gravenstraat te wandelen, die nu Henck Arronstraat heet, maar dat feit negeren we, net als menig Surinamer.

Absoluut nieuw zijn de vele toeristische resorts. Wij herinneren ons tripjes naar het binnenland waar we een stinkende buiten-wc hadden, en we zelf onze spaghetti met tomatensaus moesten koken om bij het licht van een olielamp op te eten. Airco? Ventilatoren? Geen denken aan. Er was hooguit een gids die je naar de zeeschildpadden bracht of die de beklimming van de supersteile, 240 meter hoge en kale (graniet!) Voltzberg begeleidde. Afzien dus. Tegenwoordig boek je een of meer geheel verzorgde trips.

De postboot die de oude plantages langs de Commewijnerivier aandoet, is net dit jaar uit de vaart genomen. Alternatieven genoeg. Zo laten we ons met een tentboot naar plantage Bakkie varen, waar we de lunch gebruiken. Daarna varen we twee uur lang door de supersmalle Warappakreek naar zee en terug.

Beeld Frans de Graaff

Links en rechts mangroves met hun stelt- en luchtwortels, palmen en hier en daar de restanten van een toegangspoort tot de plantage. Zelfs als zo’n tripje vroeger had bestaan, dan hadden we er het geld niet voor gehad.

Dat geldt ook voor ons verblijf op Frederiksdorp aan de Commewijne, waar de huisjes airco hebben, ventilatoren de gasten op het buitenterras koelte toewuiven en gids Amar alle moeite doet het iedereen naar de zin te maken. We spotten rivierdolfijnen in de monding van de rivier, fietsen over een zandweggetje langs plantages en varen door het moeras waar Amar ons wijst op moerasbuizerds, papegaaien, ijsvogels, reigers en twee kaaimannetjes.

Heimweegevoel

De brug die sinds 2009 beide oevers van de Surinamerivier verbindt, heeft dit oostelijk deel van Suriname beter ontsloten, waarvan de mensen in de dorpen profiteren. Alleen al Frederiksdorp heeft veertig mensen in dienst.

Voor het jungle- en heimweegevoel gaan we naar Brownsberg, een paar uur rijden van Paramaribo. Gerrit, een indiaan, rijdt ons en omdat we de enige gasten zijn, brengen we onderweg een bezoek aan zijn ouders in het dorpje Powakka. Zijn vader is net bezig met het vlechten van een waaier uit palmenblad.

De vroeger stoffige, rode bauxietweg is inmiddels geasfalteerd. Dat geldt niet voor de weg omhoog. De kuilen en gaten maken vierwielaandrijving nodig. Het 500 meter hoge plateau staat nu vol gebouwtjes en er is waterleiding en elektriciteit. We wandelen in het bos, zien witkopapen en horen de schreeuwpiha, een onopvallende vogel die vanwege zijn markante geluid de ‘bospolitie’ wordt genoemd. Alleen al voor dit geluid is het heerlijk om na zo veel jaar terug te zijn.

Beeld Frans de Graaff

Een verplichte toeristenkaart is te koop via consulaatsuriname.nl
Voor wie het binnenland wil zien, boek bijvoorbeeld een tour bij surinametravel.com 
Voor trips naar Bakkie: bondrutourssuriname.com

Kijk voor meer reisverhalen op onderstaande kaart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden