Reizen Rusland-Mongolië-China

Op reis met de Trans-Mongolië Express? ‘Stap uit en ga de boel verkennen!’

Met de trein van Moskou naar Peking stond al jaren op haar verlanglijstje. Een prachtreis, maar Karin Luiten was vooral benieuwd naar het eten in en om de trein. ‘Stap uit en ga de boel verkennen!’

Samovar

Steunpilaar van elke treinwagon is de samovar. Dat klinkt idyllisch, maar is gewoon een apparaat met 24/7 kokend water en een tapkraantje. In Mongoolse treinen krijgt u een thermosfles voor in de coupé, maar anders is het een kwestie van uw zelf meegenomen (plastic) mok met theezakje of oploskoffie eronder houden.

2 Provodnitsa

De belangrijkste figuur in de trein is de provodnitsa, de wagonbeheerster – het zijn altijd vrouwen – die de kaartjes controleert, de lakens uitdeelt, stofzuigt en de wc spic en span houdt. Tevens verkoopster van instant noedels, snoep en ander noodrantsoen. Legendarische kenaus, maar een handvol lokale zinnetjes doet wonderen.

3 Russisch

Reken er niet op dat er, behalve de medereizigers, onderweg iemand Engels spreekt. De trein rijdt grotendeels door Rusland, dus van de drie talen zou ik me concentreren op het Russisch. Begin met het alfabet, dan herkent u ten minste de stationsnamen onderweg en kunt u in het PECTOPAH (restaurant) uit de voeten met de menukaart.

4 Perronvoedsel

De trein stopt om de paar uur en wie net als ik visioenen heeft van locals op het perron met manden vol huisgemaakte lekkernijen: njet. Hooguit staan er wat kiosken met steevast hetzelfde assortiment: chips, koekjes, noedels en frisdrank. Niet te missen zijn de plombir, een soort Russisch kinderijsje bestaande uit een dun wafelbakje met een plat bolletje roomijs erin, per stuk verpakt in een foliewikkel. Spotgoedkoop, zeer fabrieksmatig en verslavend lekker. Mocht u toch ineens verkopers aantreffen, zoals Mongoolse vrouwen met zelfgemaakte buuz (dumplings), dan is het zaak om onverwijld toe te slaan. Denk nooit: ach, dat doen we wel bij de volgende halte.

5 Restauratiewagen

Als het goed is, heeft elke trein een restauratiewagen, alleen niet altijd op het Mongoolse traject. Zelfs dan is het elke keer weer een verrassing of er wat te eten valt en zo ja wat. Soms is er een menukaart, meestal niet. In Russische treinen valt er doorgaans borsjt te verkrijgen, plus salades, (gerookte) vis en flink doorgebakken vlees van onduidelijke makelij. De Chinese treinkoks hebben de beste reputatie en zelfs al betreft het een Russische of Mongoolse trein, bij de grens met China wordt er een Chinese restauratiewagen aan gekoppeld. Bestellen gaat niet zelden met handen en voeten. In mijn geval kwam de kok behulpzaam de keuken uit met een tomaat, paprika, ui en ei. Dat bleek het menu. Hilariteit alom, zeker toen hij ook nog ‘toktok’ erbij riep. Maar mooi dat we even later zaten te smullen van omelet met tomaat plus gewokte kip met paprika en rijst.

6 Mondvoorraad

Omdat beschikbaarheid en openingstijden van de restauratiewagen raadselachtig zijn, en het aanbod op het perron wisselvallig, is het zaak om zelf mondvoorraad in te slaan. Supermarkten en delicatessenwinkels zijn gelukkig overal. Mijn tips: piroshki (gevulde pasteitjes, vaak met kool en ei), blini’s (pannekoekjes, al dan niet gevuld), (huzaren)salades, worstenbroodjes (soms op een stokje), taart en koekjes. Vergeet ook fruit en ingemaakte groente van de markt niet. Om te drinken Georgische rode wijn (pas wel op dat het geen zoete is) en Russische wodka.

7 Klassiek Russisch

Het zou een gemiste kans zijn om de volle duur van zes dagen en nachten in de trein te blijven zitten. Stap uit en ga de boel verkennen! Zoals de klassieke Russische keuken. Leuk zijn kantine-achtige zelfbedieningszaken als Stolovaya No 57 (in warenhuis GUM) in Moskou, of het met Sovjetkranten behangen Mamochka in Irkoetsk. Ook de Russische fastfoodketen Teremok is een aanrader. Klassiekers zijn de salade Olivier (huzarensalade), kip Kiev (kipfilet met kruidenboter erin), kippenlevertjespaté, borsjt natuurlijk, maar ook okroskhka (een heerlijk frisse koude soep van rauwkost). Plus pelmeni en vareniki (verschillend gevormde dumplings), piroskhi en blini’s met rode kaviaar. Bij voorkeur allemaal gegarneerd met smetana (zure room).

8 Omul

Een van de onbetwiste hoogtepunten van de treinreis en daarmee verplichte halteplaats is het Baikalmeer. Groot, diep en ijskoud. Zwemmen is geen optie, hooguit pootjebaden. Hier komt iedereen om te wandelen en omul te eten, dé vis uit het meer. In het dorpje Listvjanka wordt hij overal langs de kant van de weg gerookt, maar er is ook een vismarkt, inclusief handig cafeetje om de aanschaf op te eten, met een bakje versgebakken plov erbij (pilav-rijst met wortel en stukjes vlees). Bovendien verkopen ze er ook de leukste matroesjka’s die ik in heel Rusland tegenkwam. Voor nog meer Baikalvis, met exotische namen als sig, pielet en golomyanka, is restaurant Proshly Vek een fijne plek.

9 Mongolië

Omdat Mongolië van oudsher een land is van nomaden die leven van hun vee, bestaat de lokale keuken vooral uit vlees (schaap, geit en koe) plus zuivel. Vrij basic dus, maar gelukkig zijn er buuz en khuushuur, dumplings in gestoomde respectievelijk gefrituurde variant. Ook op stations zijn ze vaak te krijgen. In het beeldschone Terelj nationale park, nog zo’n must, wil men speciaal voor toeristen nog wel eens op de westerse toer gaan en groente of fruit toevoegen. Een toegankelijke plek om de Mongoolse keuken uit te proberen zijn de drie restaurants van Modern Nomads in hoofdstad Uulaanbatar.

10 Pekingeend

Behalve urenlang bij de grensovergang, stopt de trein helaas nergens in China, maar gelukkig lonkt Peking aan het eind, het onbetwiste culinaire hoogtepunt van de reis. Niet vergeten: hier in het noorden draait alles om tarwe, in de vorm van noedels en dumplings; rijst is meer iets voor het zuiden. En natuurlijk sluiten we af in stijl, met Pekingeend.

De Trans-Mongolië Express vertrekt net als de Trans-Siberië Express uit Moskou, maar deze buigt na het Baikalmeer af naar het zuiden en eindigt via Mongolië in Peking. Kale reistijd is zes dagen, maar met uitstapjes erbij maakt u er makkelijk drie weken van. Treinkaartjes en de drie benodigde visa regelt u het eenvoudigst via een reisbureau. U kunt ook helemaal vanuit Nederland met de trein, reken dan op twee dagen extra reistijd plus een vierde visum, voor Wit-Rusland.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen of op deze kaart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden