ReizenAlgarve

Op het Portugese eiland Armona wonen maar vijftig mensen, de natuur staat op één

Beeld Jessica de Korte

De Portugese Algarve heeft zonnige eilanden die in de winter weinig worden bezocht. Armona is er een van. Door de getijden is een wandeling er nooit hetzelfde. 

Stipjes hangen boven het zand. Ze bewegen traag, net als de grutto’s en lepelaars naast zich. Het zijn vissers, op zoek naar de tapijtschelp; de mossel voor de rijken. “Voor kokkels krijg je 5 euro per kilo, voor de tapijtschelp 20”, zegt Luis Nuno (52 jaar, zie foto). Al een uur lang hurkt hij bij elk gaatje in het natte zand en graaft hij met zijn schep. Soms heeft hij beet, meestal niet. Zijn emmer is nog lang niet gevuld. Maar dat deert hem niet.

Nuno verblijft net als ik in december een weekje op het eiland Armona, vlak onder Olhão. In het noorden van Portugal werkt hij in de klimatisering, voor het geld. Hier lééft hij. “Ik kwam op mijn tweede al met mijn ouders op dit eiland, toen had je hier nog een handvol huizen. In 1984 hebben we samen een vakantieverblijf gebouwd. Sindsdien kom ik wanneer ik maar wil. Ik geef weinig geld uit, koop alleen wat boodschappen.” Hij kijkt er al naar uit, om later vandaag zijn tapijtschelpen te bereiden. Even vlug bakken met olijfolie, knoflook, citroen en uien, verder niets.

Beeld Louman & Friso

In het pikkedonker voer ik een paar dagen geleden naar deze afgezonderde plek. De laatste veerboot was net weg, dus had ik een watertaxi geregeld. “De schippers zijn relaxte gasten, die het leven niet al te serieus nemen”, sprak de verhuurder van mijn vakantiehuisje. ‘Mijn’ schipper bleek op het afgesproken tijdstip niet in de haven, maar zijn collega had diens broer voorbij zien varen, dus ‘die zou zo wel komen, over een kwartiertje of zo’. En inderdaad.

Week zonder horloge

Zo kon ik aan vaste wal alvast wennen aan een week zonder horloge. Mijn hoofd zit tjokvol en een eiland is dan de remedie. Zo’n plek op zee, onder een stolp, die het hectische leven met volle agenda’s en sociale media buiten houdt. De Schotse Derek Anderson (73) leidt uiteindelijk de weg naar het tijdelijke stulpje – zonder tv en wifi – van mijn vriend en mij. Om de paar zinnen roept hij aye, alsof hij bang is zijn afkomst te vergeten. Na jaren werken op olieplatforms is hij nu met ‘zonpensioen’. Zelfs in de winter kan het kwik 20 graden Celsius aantikken.

Het autoloze Armona maakt deel uit van Ria Formosa, een natuurpark met eilanden en zandbanken dat de kust van de oostelijke Algarve beschermt en waar vogels als de kanoet en krombekstrandloper overwinteren. Negen kilometer lang is het, de helft van Nederlands kleinste waddeneiland Schiermonnikoog. Vanaf de haven loopt een stenen wandelpad langs witte zomerverblijven met terracotta daken, gebouwd in de stijl van oude Portugese vissershuisjes. Op de rest van het eiland spelen getijden met het zand. Ik loop elke keer hetzelfde rondje bij de westkust, toch lijkt niets ooit hetzelfde.

Als de schelpenrapers naar huis zijn, snoept de zee steeds meer land op, dat later terug wordt gegeven. Tussen zeekraal vormt zich een natuurlijk wandelpad. Volg je die, dan zie je in het natte zand de verse afdrukken van vogelpootjes. In het laatste beetje water wordt de lucht weerspiegeld, dan oranje, dan roze, dan paars. Het eiland heeft heel wat humeuren.

Mijn vakantiestek

Anderson zit als een echte Schot vol verhalen die je soms met een korreltje zout moet nemen. Hij weet in elk geval te vertellen dat er maar vijftig mensen permanent op dit eiland wonen. Daarom hoor ik vanaf de veranda van mijn vakantiestek dus enkel het geschraap van tapijtschelpen en kokkels, die een visser elke dag schoonmaakt, soms met hulp van de hele familie. Eén middag zingen de buren samen Portugese liedjes. Spelende kinderen rennen alleen in het weekend voorbij.

Beeld Jessica de Korte

De Schot kent ook wat glamour-nieuwtjes. Met vage aanwijzingen zoals je die vaker op een eiland hoort, vertelt hij waar ik het half afgebouwde huis kan vinden van Paul Roseby, de artistieke directeur van het nationale jeugdtheater van Groot-Brittannië, en zijn vriend James Tod, een producent. “Aan je rechterhand, achter de huizen, die grote muur.” Het stel kreeg toestemming van het stadsbestuur van Olhão om een huis te bouwen, maar de kustpolitie van het natuurreservaat Ria Formosa stak daar een stokje voor.

Het is de onzekere kant van leven op een eiland waar de natuur op nummer één staat. Margareth Hol (57) weet er alles van. Het huis van de Nederlandse, pal tegenover de lagune, herken ik van Andersons verhalen. Voor ik het weet, zit ik met een kop koffie op de bank. Ze legt uit dat er momenteel niet mag worden gebouwd. Haar erfpacht verloopt over twee jaar en dan is het duimen. “Die arme Paul en James. Zo’n groot huis, misschien trok het te veel aandacht. Er stonden twee oude huisjes, die hebben ze gesloopt. Je ziet dat mensen vaak vallen voor authenticiteit, maar toch alles in no time strak willen maken.”

Kleine gemeenschap

Hol en haar vriend Koert Pasveer houden van het leven in een kleine gemeenschap, vol kleurrijke figuren. Hun levens kruisten elkaar nota bene hier, toen ze allebei hun partner hadden verloren. In de winter is iedereen er voor elkaar. De een brengt iemand naar het ziekenhuis, de ander (meestal Derek of Koert) doet klusjes. Vergeet dan niet net die ene schroef, anders moet je weer met de veerboot naar het vasteland. In de zomer, als de inmiddels 900 huisjes op het eiland zijn gevuld en er veel dagjesmensen zijn, ontsnapt het stel naar Beekbergen. Op de rand van de Veluwe.

Beeld Jessica de Korte

Van haar gasten hoort Margareth Hol vaak dat ze op het eiland zo lang slapen. Ik herken het. Zodra de adrenaline stopt, komt de vermoeidheid. De markt in Olhão bezoeken? Een keertje naar buureiland Culatra? Ik vind het ineens gedoe. Waarom weggaan als hier alles is wat ik nodig heb? De koelkast ligt vol boodschappen die ik voor vertrek heb ingeslagen, de eilandwinkels hebben groente, ik raap zelf mijn mosselen en kokkels bij elkaar, of koop wat bij een visser.

Schelpenraper Nuno kom ik nog een tweede keer tegen, in restaurant Armona 4. Uitbundig vrolijk, met een glas likeur in de hand, wijzend naar de vrienden die met hem meeaten. De Schot zie ik tijdens mijn vertrek op de veerboot. Het lukt hem nog net op tijd om zijn hond Pebbles, die hem achterna is gerend, van boord te halen. Zelf blijft hij ook liever, maar zijn vrouw ligt in het ziekenhuis. Hij blijft naar het eiland staren. “Over dertig jaar is er niets meer, door de stijging van de zeespiegel. Gelukkig hoef ik dat niet meer mee te maken.”

Beeld Jessica de Korte

Een huisje huren kan via Airbnb, van heel basic tot iets meer luxe. ’s Nachts kan het afkoelen, dus vraag de verhuurder naar warm water, verwarming en extra dekens. In de winter gaat de veerboot vier keer per dag. Watertaxi David Lopez: +351 911 856 446.

Meer reisverhalen van Trouw lezen? Zoek en vind ze op deze kaart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden