null

ReizenAurora borealis

Met de camper het noorderlicht achterna

Beeld Jonathan Vandevoorde

Reisjournalist Jonathan Vandevoorde trok met een camper naar Zweeds-Lapland om zijn 13-jarige zoon het noorderlicht te laten zien. Het werd een oefening in geduld, want ook boven de poolcirkel laat het natuurspektakel zich niet altijd even makkelijk zien.

Het was volgens mijn 13-jarige zoon Tom weer eens zo’n ‘gek idee van pap’: met de camper naar de poolcirkel in Zweden gaan. In de herfst. Met als missie: het noorderlicht zien. Deze periode van het jaar is ­ideaal, de nachten zijn donker genoeg om de aurora te kunnen zien, dus waarom niet? Als het weer meewerkt tenminste.

Google Maps stelt dat ik vanaf de haven van Göteborg in twee dagen Jokkmokk kan bereiken, een stadje in Lapland net ten noorden van de poolcirkel. Twee dagen? Dat is wel erg ambitieus, Zweden is enorm. Elf dagen met z’n tweeën on the road, dat is het doel. We hopen elanden te spotten, maar ook weer niet van té dichtbij. Botsingen met die enorme beesten zijn in Zweden oorzaak nummer één van de verkeersdoden. “Probeer op de achterpoten te mikken”, had een ervaringsdeskundige mij gemaild. Ik zal eraan denken.

En zo cruisen we door Midden-Zweden. Boerenhoven en landerijen, in herfstkleuren getooide bossen, en aan de bosranden herten en een keer zelfs kraanvogels. Geen elanden, dat niet, wel verkeersborden met elanden erop. Heel veel. In één dag bereiken we de oostkust van Zweden, 620 kilometer vanaf Göteborg. Voor het noorderlicht zitten we nog te zuidelijk.

Der Weg ist das Ziel

Hoe noordelijker, hoe drastischer het landschap de volgende dag verandert. Beboste heuvels, ­kilometers en kilometers aan ­bomen, af en toe onderbroken door dorpen. Volgens berichten is het inmiddels begonnen te sneeuwen in Lapland, een scenario waar ik juist niet op hoopte, want de camper heeft zomerbanden (er liggen sneeuwkettingen achterin, dat wel). Ik spreek met Tom af dat we het rustig aan doen – onze gemiddelde snelheid is duidelijk niet waar Google Maps van uitgaat. Der Weg ist das Ziel. Jokkmokk loopt niet weg. We nemen de tijd voor een korte wandeling langs de grillige Hoge Kust van Midden-Zweden. Er waait een ijskoude wind, plakjes restsneeuw bevlekken de kale rotsen.

Herfst in Midden-Zweden. Beeld Jonathan Vandevoorde
Herfst in Midden-Zweden.Beeld Jonathan Vandevoorde

De zon is al onder als we net buiten het stadje Lycksele op een grote camping inchecken. We zijn 1600 rijkilometers van huis en officieel in Lapland gearriveerd. In 10 centimeter verse sneeuw parkeer ik ‘de kar’ naast een stekkerdoos. Van de herfst naar hartje winter, en dat in één dag. Tom is druk bezig met het maken van een sneeuwpop, die hij met een stoere ninjakreet weer aan gort trapt. Ik raak in gesprek met een Nederlander die verderop staat en hier heeft gewoond. “Het noorderlicht? Dat kun je hier ook zien, daarvoor hoef je niet per se naar Jokkmokk.” Bovendien, weet hij: “De weersverwachtingen zijn niet goed”.

Oei. Het klaart diezelfde avond alsnog op. Zou het? Vanaf de donkere oever van het meertje spot ik aan de noordelijke horizon een zwakke, grauwe band. Ik maak een testfoto, de plek slaat groen uit: zwak noorderlicht! Ik haal Tom uit de camper, maar hij ­reageert teleurgesteld als hij samen met mij in het pikkedonker naar de horizon staart. “Zullen we morgen Jokkmokk proberen te ­bereiken?”, vraagt hij.

Hotdogs en marshmallows onder de sterren

Pas laat in de middag van de volgende dag bereiken we de poolcirkel, na een zonovergoten rit door een winterwonderland. De denkbeeldige lijn in het landschap wordt gemarkeerd met een foeilelijk bord, beplakt met honderden stickers. We maken selfies. Een half uur later rijden we het stille Jokkmokk binnen. De kleine camping, een paar ­kilometer buiten het centrum, ligt aan een strak bevroren meer. Er staan twee andere campers.

Zodra het donker is, ontsteken we een Zweedse fakkel aan de oever. We zijn alleen en grillen hotdogs en marshmallows. Langzaam floepen de sterren boven onze hoofden aan. Onder de boog van de Melkweg wachten we geduldig af.

In de gloed van het vuurtje vertel ik Tom over de Sami, de oorspronkelijke bewoners van Lapland. Elke Sami-vader maakt voor zijn zoon een joik, een uniek lied dat alleen voor hem bestaat.

“Je gaat nu toch niet zingen, hè, pap?” Om het onheil­­ af te wenden haalt hij zijn mobiel tevoorschijn en vindt een prachtige joik op ­You­Tube – waar we ook zijn, overal in Zweden is 4G.

De aurora-app op mijn telefoon geeft aan dat het noorderlicht vanavond zichtbaar zou kunnen zijn. Dus houden we de hemel nauwlettend in de gaten. Maar de natuur laat zich opnieuw niet voorspellen. Tegen middernacht trekt de hemel dicht en begint het lichtjes te sneeuwen.

Het bevroren meer in Jokkmokk. Beeld Jonathan Vandevoorde
Het bevroren meer in Jokkmokk.Beeld Jonathan Vandevoorde

Erheen

Met de nachtferry van Kiel (D) naar Göteborg (S) stenaline.nl. Dan twee tot drie dagen rijden tot aan de poolcirkel. De snelste route gaat via de oostkust (E20/E18 naar E4). Reizen naar Zweden kan met de Europese coronapas (kijk op nederlandwereldwijd.nl voor de laatste adviezen). In Zweden zijn geen beperkingen. Vanaf oktober zijn winterbanden een must, sneeuwkettingen ook.

Beste periode

Begin september tot eind maart. De komende jaren zijn bijzonder gunstig vanwege een steeds hoger wordende zonneactiviteit (we komen uit het dal van de elfjarige zonnecyclus), Hoe noordelijker, hoe meer kans op noorderlicht. Een heldere hemel is een voorwaarde. In de winter kan het er tot min 30 graden vriezen.

Logeren

Herfst is laagseizoen. Op campings kun je een stuga (hutje) huren. In Jokkmokk stonden wij op camping Skabram Stugby, gerund door Nederlanders. Er zijn verschillende reisorganisaties die hartje winter reizen naar Lapland aanbieden inclusief vervoer en accommodatie.

Vanavond moet het gebeuren

Onze drie dagen en vier nachten in Jokkmokk staan volledig in het teken van wachten op die nacht waarvan we niet weten of en wanneer hij zal komen. De volgende dag zijn we pas tegen de middag goed en wel aangekleed en rijden we – sneeuwkettingen om – naar het centrum om boodschappen te doen en een bezoek te brengen aan het interessante Sami-museum. Het gaat steeds harder sneeuwen, tot laat in de avond.

De dag daarna is het windstil en grijs. Tijdens een uren durende wandeling door het bos horen we he-le-maal niets, alleen elkaars ademhaling. De eerste van veel sneeuwballen vliegt door het zwerk. De klim naar een heuvel met uitzicht gaat hier en daar over een steile rotspartij; een bevroren Lapland ligt aan onze voeten. Bij terugkeer op de camping bouwen we een soort sneeuwspringschans, met de sneeuwschep als bobslee.

Tips

De beste weerwebsite voor heel Scandinavië: yr.no. Prima app om kans op noorderlicht te voorspellen (iets wat slechts op de korte termijn kan): My Aurora Forecast (iOS en Android, de gratis versie voldoet). Goede website voor prognoses: aurora-service.eu.

Het klaart op. Volgens de aurora-app moet het vanavond dan toch echt gaan gebeuren: grote zonneactiviteit, waardoor het noorderlicht zeer waarschijnlijk wordt. Als we uren later op onze vertrouwde plek bij het meer postvatten, dreigt zich het drama van Lycksele te herhalen: we zien alleen een zwak, bleekgroen schijnsel aan de horizon. Maar in die wazige wolk lijkt er dit keer van alles te bewegen. Er lichten vlekken op. De zonnestorm is in volle gang, alleen­­ niet boven onze hoofden.

“Zie je dat daar? Engelenstof”, attendeer ik Tom op zwak oplichtende, groene strepen die langzaam neerdalen. Hij ziet het ook – “mooi hoe je dat beschrijft, pap” – en maakt foto’s met mijn camera. De kleuren die in het display tevoorschijn komen, groen en een beetje roze, zijn onmiskenbaar: zijn eerste noorderlicht! Dat geeft hoop, want morgen is onze laatste kans. Dan moet het gebeuren.

Het spektakel barst los: 'The ­greatest show on earth'. Beeld Jonathan Vandevoorde
Het spektakel barst los: 'The ­greatest show on earth'.Beeld Jonathan Vandevoorde

Kolkende hemelrivier

We hopen op meer, veel meer. Op van die kaarsrechte pijlen van neerdwarrelend paars, wit en roze licht. Of kilometerslange vitrages die langzaam wapperen in een onvoelbare wind en zonder enige aanleiding tot een kolkende, groene hemelrivier ineen krullen.

En we krijgen het op onze laatste avond in Jokkmokk ook allemaal gepresenteerd. Na het kijken van onze laatste film op de laptop, steek ik mijn hoofd uit de camper. Ik scan de hemel en hoor mezelf roepen: ‘The ­greatest show on earth begint!’ Boven de boomtoppen, op misschien wel honderd kilometer hoogte, zijn witroze gordijnen te zien, fel en sierlijk bewegend. Met ­onze winterboots aan rennen we naar een open plek waar het ­absoluut donker is. Een veelkleurig lichtballet in slow motion barst los. Er komt geen ­fatsoenlijk Nederlands meer uit Toms mond. Bijna anderhalf uur lang staren we naar het grootste en mooiste natuurspektakel dat er is. Missie volbracht.

Lees ook:

In het noorden van het land was even het noorderlicht te zien

Het noorderlicht was bij hoge uitzondering even zichtbaar in het noorden van Nederland.

IJsland en Noorwegen claimen beide het echte, authentiekste noorderlicht

Al proberen IJsland en Noorwegen elkaar de loef af te steken, allebei profiteren ze flink van de noorderlichtgekte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden